Ksawery Pruszyński

Franciszek Ksawery Pruszyński(ur.4 grudnia 1907 w Wolicy Kierekieszynej na Wołyniu,zm.13 czerwca 1950,w Rhynern k.Düsseldorfu)polski reporter,publicysta,literat,dyplomata,przedstawiciel literatury faktu;brat Mieczysława.
Biografia
Urodził się w rodzinnym majątku Wolicy Kierekieszynej,którą to wieś zakupił od Czackich dziadek Ksawerego Mieczysław Pruszyński.Pruszyńscy majątek ten wraz z innymi gniazdami rodowymi ówczesnego powiatu staro konstantynowskiego(Wolica,Rześniówka,Semerynki,Beregiele,Werborodyńce,Brażyńce)utracili w 1920 roku,gdy władze polskie postanowiły oddać Rosji sowieckiej ziemie zabrane na wschód od rzeki Zbrucz.Absolwent gimnazjum jezuitów w Chyrowie(1927 r.)gdzie uzyskał maturę.Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim na którym w 1931 r.uzyskał absolutorium.Tutaj także objął prezesurę(1927–1931)"Akademickiego Koła Kresowego".Wstąpił do konserwatywnej organizacji"Myśl Mocarstwowa";jej członkiem pozostał do 1933 r.Był prezesem koła krakowskiego Myśli Mocarstwowej.Drukował pierwsze artykuły w związanych z tą organizacją pismach:"Dniu Akademickim"oraz"Civitas Academica".Za przedmiot studiów wybrał niemieckie prawo średniowiecza,wykładane przez prof.Stanisława Estreichera.W 1929 r.został zastępcą asystenta u Estreichera.Ożenił się z Marią Meysztowicz.Podjął pracę w redakcji krakowskiego"Czasu"najpierw jako korektor,następnie autor przeglądów prasy zagranicznej,zaś od 1930 r.autor reportaży(pierwszy cykl reportaży z Węgier).W 1932 r.opublikował debiutancką książkę"Sarajewo"1914 r."Szanghaj"1932 r."Gdańsk",w której postawił tezę,że być może o Gdańsk wybuchnie nowa wojna europejska.W latach 30 publikował w piśmie"Bunt Młodych",redagowanym przez Jerzego Giedroycia i był członkiem środowiska młodych konserwatystów piłsudczyków związanych z tym pismem(Adolf Maria Bocheński,Aleksander Bocheński,Piotr Dunin-Borkowski i inni).Korespondent z terenu wojny domowej w Hiszpanii 1936 r.Popierał wojska republikańskie.
Po kampanii wrześniowej 1939 r.uczestniczył w formacjach armii polskiej na Zachodzie:

• w Brygadzie Podhalańskiej,z którą brał udział w bitwie o Narwik(Norwegia 1940 r.)
• z 1 Dywizją Pancerną uczestniczył w bitwie pod Falaise(Francja 1944 r.)

Dyplomata rządu polskiego na emigracji,1941-1942 attaché prasowy ambasady RP w Kujbyszewie(ZSRR).Po wojnie wrócił do Polski;W latach 1948–1950 poseł PRL w Holandii.W tym czasie był związany z polską poetką Julią Hartwig.Zginął w niewyjaśnionych do końca okolicznościach w wypadku samochodowym w Rhynern koło Düsseldorfu.Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.Był jednym z najbardziej aktywnych i operatywnych reporterów polskich gazet.Zjawiał się w miejscach zapalnych objętych wojną i okupacją,wszędzie,gdzie działo się coś ważnego.Ryszard Kapuściński stwierdził,że Pruszyński sprawił,że reportaż stał się nie tylko produktem oka, ale również i umysłu.Miał troje dzieci:Aleksandra,Marię i Stanisława(Stasha).Aleksander Pruszyński(ur.1934 r.)obywatel Polski i Kanady ożeniony z Białorusinką,niedoszły kandydat na prezydenta Białorusi,mieszka w Mińsku.Maria Pruszyńska-Boni mieszka w Toronto.Stanisław(Stash)Pruszyński(ur.1935 r.w Warszawie),pracował jako dziennikarz i reporter,m.in.w"Głosie Ameryki","Quebec Chronicle Telegraph","The Gazette" i "The Ottawa Journal"(Kanada),współpracował także z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa.
Twórczość

• Sarajewo 1914 r.Szanghaj 1932 r.Gdańsk(1932 r.Czytelnik 2004 r.)
• Palestyna po raz trzeci(1933 r.)
• Podróż po Polsce(1937 r.Czytelnik 2000 r.)
• W czerwonej Hiszpanii(1939 r.Czytelnik 1997 r.)
• Droga wiodła przez Narvik(Londyn 1941 r.wydanie krajowe 1945 r.PIW 1984;1986 r.Wydawnictwo Siedmiogród 1996 r.)
• Księga ponurych niedopowiedzeń(1941 r.)
• 1000 mil od prawdy(1941 r.)
• Margrabia Wielopolski(Londyn 1944 r.wydanie krajowe 1946 r.)
• Russian Year(Londyn 1944 r.tłumaczenie z angielskiego:J.Roszko i M.Wójtowicz Noc na Kremlu,Warszawa 1989 r.)
• Trzynaście opowieści(Czytelnik 1946 r.PIW 1957 r.)
• Karabela z Meschedu(Czytelnik 1948 r.PIW 1957 r.)
• Opowieść o Mickiewiczu(PIW 1956 r.)
• Czarna Brygada.Wspomnienia normandzkie(Sponsor,1994 r.)

Antologie i inne zbiory

• Opowieści(PIW 1955 r.)
• Wybór pism publicystycznych(tom 1–2,1966 r.wydanie rozszerzone Podróże po Polsce.Podróże po Europie i Nasi nad Tamizą,1969 r.)
• Trębacz z Samarkandy i inne opowiadania(MAW,Warszawa 1983 r.)
• Opowieści wybór z tomu Trzynaście opowieści i Karabela z Meschedu(PIW,Warszawa 1974,1987 r.)
• Publicystyka.Tom 1.1931–1939.Niezadowoleni i entuzjaści(PIW 1990 r.)
• Publicystyka.Tom 2.1940-1948.Powrót do Soplicowa(PIW 1990 r.)
• Różaniec z granatów i inne opowieści(KAW,1999 r.)
• Wspomnienia, reportaże,artykuły,I(Wydawnictwo Książkowe Twój Styl,Warszawa 2000 r.ISBN 83-7163-191-X)
• Opowieści,II(Wydawnictwo Książkowe Twój Styl,Warszawa 2000 r.ISBN 83-7163-192-8)
• Artykuły i opowieści,III(Wydawnictwo Książkowe Twój Styl,Warszawa 2001 r.ISBN 83-7163-328-9)

Ekranizacje

• "Daleka jest droga",reż.Bohdan Poręba,1963 r.na kanwie utworów"Pomiędzy wilki",W Grywałdowej,Ziętarowe skarby
• "Różaniec z granatów",reż.Jan Rutkiewicz,1970 r.na kanwie utworu"Różaniec z granatów"
• "Gwiazda wytrwałości",reż.Paweł Komorowski,1971 r.na kanwie utworu Gwiazda wytrwałości
• "Pomiędzy wilki",reż.Juliusz Janicki,1988 r.na kanwie utworu Pomiędzy wilki
• "Wiatraki z Ranley",reż.Juliusz Janicki,1989 r.na kanwie utworu Wiatraki z Ranley

Eligia Bąkowska

Ur.1 grudnia 1907 r.w Stanisławowie,zm.22 maja 1994 r.w Warszawie,polska tłumaczka literatury pięknej,redaktor,nauczycielka.Ukończyła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie(kierunki:filologia polska,filologia romańska).Po wojnie była tłumaczką literatury francuskiej i redaktorem w redakcji romańskiej Spółdzielni Wydawniczej"Czytelnik".Mieszkała w Warszawie.
Tłumaczenia(wybór)

• Jean d'Ormesson,Chwała cesarstwa(Czytelnik 1975 r.)
• Gabrielle Rolin,Ostatnie słowo(Czytelnik 1975 r.)
• Guy de Maupassant,Iwetta(Wyd.2:Książka i Wiedza 1976 r.)
• André Chastel,Sztuka włoska(Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1978 r.)
• Michel Richard,Życie codzienne hugonotów od edyktu nantejskiego do Rewolucji Francuskiej(Państwowy Instytut Wydawniczy 1978 r.)
• Pierre Riché,Życie codzienne w państwie Karola Wielkiego(Państwowy Instytut Wydawniczy 1979 r.)
• Marcel Simon,Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa I-IV w.(Państwowy Instytut Wydawniczy 1979,1981 r.ISBN 83-06-00598-8;1992 r.ISBN 83-06-02265-3)
• Teofil Gautier,Stopa mumii i inne opowiadania fantastyczne(przeł.wespół z Krystyną Dolatowską i Janem Parandowskim;ilustr.Stasys Eidrigevičius;Państwowy Instytut Wydawniczy 1980 r.ISBN 83-06-00353-5)
• Régine Pernoud,Alienor z Akwitanii(Seria:"Biografie Sławnych Ludzi";Państwowy Instytut Wydawniczy 1980 r.ISBN 83-06-00390-X;1997 r.ISBN 83-06-02624-1)
• Marc Bloch,Społeczeństwo feudalne(Seria:"Klasycy Historiografii";Państwowy Instytut Wydawniczy 1981 r.wstępem poprzedził Andrzej Feliks Grabski,ISBN 83-06-00613-5;2002 r.przedmową opatrzył Henryk Samsonowicz,ISBN 83-06-02865-1)
• Jean Paul Couchoud,Sztuka francuska[t.I-II](Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1981 r.ISBN 83-221-0107-4;1985 r.ISBN 83-221-0107-4)
• Patrick Modiano,Ulica Ciemnych Sklepików(Czytelnik 1981 r.ISBN 83-07-00468-3)
• Michel Mollat,Średniowieczny rodowód Francji nowożytnej XIV-XV wiek(Państwowy Instytut Wydawniczy 1982 r.ISBN 83-06-00722-0)
• Régine Pernoud,Heloiza i Abelard(Seria:"Biografie Sławnych Ludzi";Państwowy Instytut Wydawniczy 1982 r.ISBN 83-06-00690-9;1992 r.ISBN 83-06-02248-3)
• Pamiętniki Filipa Pawła de Ségura,adiutanta Napoleona(przeł.z fr.Emilia Leszczyńska,przejrzała i uzup.Eligia Bąkowska;wyd.2:Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1982 r.ISBN 83-11-06762-7;1987 r.ISBN 83-11-07438-0)
• Michel Tournier,Parking"Konwalia" i inne opowiadania(Państwowy Instytut Wydawniczy 1983 r.)
• André Malraux,Przemiana bogów.Nadprzyrodzone(Krajowa Agencja Wydawnicza 1985 r.ISBN 83-03-00751-3)
• Léo Moulin,Życie codzienne zakonników w średniowieczu:(X-XV wiek)(Państwowy Instytut Wydawniczy 1986 r.ISBN 83-06-01327-1;1997 r.ISBN 83-06-02601-2)
• Jean Delumeau,Cywilizacja Odrodzenia(Państwowy Instytut Wydawniczy 1987 r.ISBN 83-06-01194-5;1993 r.ISBN 83-06-02304-8)
• Louis Frédéric,Życie codzienne w Japonii u progu nowoczesności:(1868-1912)(Państwowy Instytut Wydawniczy 1988 r.ISBN 83-06-01689-0)
• Philippe Aries,Człowiek i śmierć(Państwowy Instytut Wydawniczy 1989 r.ISBN 83-06-01683-1;1992 r.ISBN 83-06-02240-8)
• Pierre Chaunu,Cywilizacja wieku Oświecenia(Państwowy Instytut Wydawniczy 1989 r.ISBN 83-06-01336-0;1993 r.ISBN 83-06-02339-0)
• Jean-Paul Crespelle,Montparnasse w latach 1905-1930(Państwowy Instytut Wydawniczy 1989 r.)
• Régine Pernoud,Królowa Blanka(Państwowy Instytut Wydawniczy 1989 r.ISBN 83-06-01432-4)
• Frédéric Mauro,Życie codzienne w Brazylii za czasów Pedra II 1831-1889(Państwowy Instytut Wydawniczy 1993 r.ISBN 83-06-02116-9)
• Georges Simenon,Maigret i widmo(Czytelnik 1993 r.ISBN 83-07-02305-X)
• Paul Zumthor,Wilhelm Zdobywca(Seria:"Biografie Sławnych Ludzi";Państwowy Instytut Wydawniczy 1994 r.ISBN 83-06-02379-X)
• Jean d'Ormesson,My,z łaski Boga(wespół z Małgorzatą Hołyńską;Czytelnik 1995 r.ISBN 83-07-02337-8)
• Jean Delumeau,Historia raju:ogród rozkoszy(Państwowy Instytut Wydawniczy 1996 r.ISBN 83-06-02434-6)
• Jacques Le Goff,Inteligencja w wiekach średnich(Seria:"La Nouvelle Marianne";Volumen,Bellona 1997 r.ISBN 83-86857-30-7,ISBN 83-11-08780-6)
• Philippe-Paul hr.de Ségur,Byłem adiutantem Napoleona(tłum.z 1912 r.Emilii Leszczyńskiej,przejrz. i uzup.przez Eligię Bąkowską;Seria:"Biblioteka Bestsellerów Bellony";Bellona 2004 r.ISBN 83-11-09815-8)

Władysław Kopaliński

Właściwie Władysław Jan Stefczyk,przed II wojną światową Jan Sterling(ur.14 listopada 1907 w Warszawie,zm.5 października 2007 w Warszawie)polski leksykograf,tłumacz,wydawca,w latach 1949–1954 prezes i redaktor naczelny Spółdzielni Wydawniczej„Czytelnik”.
Życiorys
Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej,jako syn drukarza Stanisława Sterlinga i Reginy z domu Willer;był najmłodszy z szóstki rodzeństwa.Uczył się w gimnazjum realno-filozoficznym im.Michała Kreczmara w Warszawie.Studiował anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim,ale studiów nie ukończył.W latach 30 pomagał ojcu w prowadzeniu drukarni(będąc jej współwłaścicielem).W 1936 r.ożenił się z Adelą Bartoszewicz(zm.22 lutego 2007).W czasie II wojny światowej przebywał w Warszawie,zdecydował się nie iść do getta,był żołnierzem organizacji PLAN.W czasie wojny stracił nieomal całą rodzinę.Tuż przed wybuchem powstania warszawskiego przedostał się do Lublina.Od końca 1944 do kwietnia 1959 r.zastępca dyrektora programowego do spraw artystycznych Polskiego Radia w Lublinie,przeniesionego w marcu 1945 r.do Warszawy.W latach 40 i 50 XX wieku autor audycji radiowych"Odpowiedzi z różnych szuflad".W latach 1949-1954 redaktor naczelny,a później prezes Spółdzielni Wydawniczej"Czytelnik",w latach 1954-1974 publicysta"Życia Warszawy"(gdzie publikował cotygodniowy felieton był m.in.twórcą polskiego słowa"nastolatki",użytego po raz pierwszy w felietonie pt."Autentyczny widz"z 2 maja 1959).W latach 1956-1970 był członkiem komitetu redakcyjnego"Pism"Tadeusza Boya-Żeleńskiego.Korespondent PAP w Waszyngtonie(1958-1960).W marcu 2007 r.ożenił się z Anną Mysłowską,tłumaczką literatury pięknej(m.in.książek Rachel Billington i J.M.Coetzee).Tłumaczył literaturę anglosaską(m.in.Sinclaira Lewisa),był autorem opracowań dzieł literatury klasycznej i współczesnej.Powszechnie znany jako autor fundamentalnych dzieł leksykograficznych i encyklopedycznych.Wyróżnienia i nagrody:Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski(1945 r.)Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski(1954 r.)Laureat Nagrody kulturalnej"Solidarności",nagrody Warszawskiej Premiery Literackiej Książka Roku(1985 r.)Nagrody Nike Warszawska(1986 r.)za Słownik mitów i tradycji kultury;Nagrody Funduszu Literatury,nagrody Międzynarodowego Kuratorium Książki Dziecięcej IBBY,włoskiej nagrody European Prize"Pier Paolo Vergerio"(1988 r.)za Opowieści o rzeczach powszednich;Nagrody Edytorskiej Polskiego PEN Clubu(1991 r.za całokształt twórczości),nagrody Ikara(1996 r.)Członek PPR(1946-1948),PZPR(1948-1981).Należał do Związku Literatów Polskich(1949-1983) i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich(1989-2007).Mieszkał w Warszawie,przy ul.Koszykowej 1.Zmarł po długiej chorobie nowotworowej.Został pochowany 15 października 2007 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Twórczość

• Baśka.Sztuka w 3 aktach(Komedia w 3 aktach,8 odsłonach;jako Jan Stefczyk;pierwodruk:"Twórczość"nr 1/1954;wydanie książkowe:Czytelnik 1954 r.)
• Bałagan na Marsie.Niedzielne pogwarki(felietony drukowane w latach 1954–1956 w"Życiu Warszawy";Czytelnik 1957 r.)
• Warszawska niedziela.Wybór felietonów z lat 1957–1964(Czytelnik 1965 r.)
• Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych(Tablice rysunkowe:Szymon Kobyliński;1967 r.do 2007 r.30 wydań)
• W Warszawie i w Warszawce.Wybór felietonów z lat 1965–1967(felietony drukowane w"Życiu Warszawy";1968 r.)
• Nie nazwane lata(felietony drukowane w latach 1967–1970 w"Życiu Warszawy";Wydawnictwo Literackie 1972 r.)
• Western w autobusie(felietony;Państwowy Instytut Wydawniczy 1974 r.)
• Księga cytatów z polskiej literatury pięknej od XIV do XX wieku(wespół z Pawłem Hertzem)
• Kot w worku,czyli Z dziejów pojęć i rzeczy(Krajowa Agencja Wydawnicza 1975,1977 r.)
• Drugi kot w worku,czyli Z dziejów nazw i rzeczy(ilustr.Henryk Tomaszewski;wydane:1978,1989 r.)
• Trzeci kot w worku czyli Rozmaitość świata(wydane:1982 r.)
• Słownik mitów i tradycji kultury(wydane:1985,1987,1988,1991 r.dodruk:1993,1996,1997,1998,2001,2003,2006 r.)
• Opowieści o rzeczach powszednich(wydane:1987,1988,1990,1994,1998,2004,2006 r.)
• Słownik symboli(wydane:1990,1991 r.(opr.)1995,1997,1999,2001,2006 r.)
• Słownik przypomnień(wydane:1992,1993,1996,1999,2006 r.)
• Koty w worku,czyli z dziejów pojęć i rzeczy(wydane:1975–1982,1993,1997,2004 r.)
• Encyklopedia"drugiej płci"(wydane:1995,2001 r.jako Encyklopedia"drugiej płci".Wszystko o kobietach 2006 r.)
• Słownik eponimów czyli wyrazów odimiennych(wydane:1996,2004 r.dodruk:2006 r.)
• Podręczny słownik wyrazów obcych(wydane:1996,1999,2002,2006 r.)
• Słownik wydarzeń,pojęć i legend XX wieku(wydane:1999,1999,2000 r.dodruk:2002 r.dodruk:2006 r.)
• Leksykon wątków miłosnych(wydane:2002,2003,2004 r.)
• Mój przyjaciel Idzi(wybór felietonów z"Życia Warszawy" i "Polityki";2003 r.)
• 125 baśni do opowiadania dzieciom(wydane:2004 r.)
• Przygody słów i przysłów.Leksykon(wydane:2007 r.)
• Od słowa do słowa.Leksykon(wydane:2007 r.)

Tłumaczenia(wybór)

• J.B.S.Haldane,Mój przyjaciel pan Liki(Wyd.Książka,Łódź 1947 r.)
• M.Fischer,Podróż do nowego świata(Wyd.Książka,Warszawa 1948 r.)
• Sinclair Lewis,Królewska krew(t.I-IV,Wyd.Prasa Wojskowa 1949-1950)
• Czao Szu-li,Piosenki Li Ju-Tsaja(Czytelnik 1950 r.)
• Erwin Bartz,W jarzmie Wehrmachtu(Czytelnik 1951 r.)
• Czao Szu-li,Opowieści spod złotego modrzewia(Czytelnik 1951 r.)

Opracowania edytorskie

• Antoni Słonimski,Kroniki tygodniowe 1927-1939(Państwowy Instytut Wydawniczy 1956 r.)
• Edgar Allan Poe,Opowiadania(wybór i przedmowa;Czytelnik 1956,1986,ISBN 83-07-00836-0[brosz.t.1-2],ISBN 83-07-00835-2[opr.t.1-2];1989 r.ISBN 83-07-00836-0)
• Herbert George Wells,Opowieści fantastyczne(Czytelnik 1956 r.)
• E.T.A.Hoffmann,Dzieła wybrane(t.I-V;Czytelnik 1957-1962)
• Tadeusz Żeleński,Znasz-li ten kraj?(Wydawnictwo Literackie 1962 r.)
• Mark Twain,Trzydzieści trzy opowieści(Czytelnik 1973 r.)
• Richard Hughes,Orkan na Jamajce(autor wstępu;Książka i Wiedza 1979 r.[2 wyd.])

Jan Trepczyk

Kaszb:Jón Trepczik(ur.22 października 1907 w Stryszej Budzie k.Mirachowa,zm.3 września 1989 r.w Wejherowie)jeden z najwybitniejszych poetów kaszubskich,pieśniarz,członek Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów w Kartuzach i kręgu Zrzeszeńców oraz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ideolog kaszubski,leksykograf autor słownika polsko-kaszubskiego,pedagog,współzałożyciel Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
Życiorys
Dzieciństwo i młodość
Jan Trepczyk urodził się 22 października 1907 r.we wsi Strysza Buda k.Mirachowa,w pow.kartuskim,jako piąte,najmłodsze dziecko w chłopskiej rodzinie Jana i Berty z d.Hebel.W latach 1914-1921 uczył się w szkole podstawowej w Mirachowie,najpierw po niemiecku,potem po polsku.Tam zetknął się z Aleksandrem Labudą,który ukształtował jego zainteresowania kulturą kaszubską.Od 1921 r.kształcił się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Kościerzynie.Uczył go m.in.poeta kaszubski ks.Leon Heyke.W 1926 r.ukończył szkołę i podjął pracę jako nauczyciel w szkole podstawowej w Kartuzach.Od 1927 r.uczył w Miszewie k.Żukowa.Latem 1928 r.wraz z A.Labudą odwiedził dr.A.Majkowskiego,który został jego duchowym przewodnikiem.Wraz z Labudą i A.Stoltmannem Trepczyk przygotował w następnym roku zjazd nauczycielski w Kartuzach,na którym założono Zrzeszenie Regionalne Kaszubów.Został jego sekretarzem,a później stał się jednym z głównych„zrzeszińców”.W 1930 r.Jan Trepczyk ożenił się z siostrą Jana Rompskiego,Anielą,z którą miał 6 dzieci.W tym samym roku zadebiutował literacko na łamach„Chëczy Kaszëbsczi”.Publikował też w„Gryfie Kaszubskim” i „Zrzeszy Kaszëbsczi”,którą później także redagował.W 1934 r.został przeniesiony decyzją władz do Rogoźna,a rok później do Tłukaw w Wielkopolsce,by osłabić w ten sposób środowisko kaszubskich działaczy,którym zarzucano tendencje separatystyczne.Na tej„emigracji”wydał śpiewnik po kaszubsku,nadal wiele też publikował i nie zmienił swych poglądów na sprawy kaszubskie.
II wojna światowa
Wrzesień 1939 r.zastał Trepczyka w Tłukawach,gdzie potem władze niemieckie pozwoliły mu mieszkać.Latem 1940 r.wrócił na Kaszuby i pracował jako kasjer w urzędzie gminy w Sianowie.Był w II Korpusie Polskim Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie we Włoszech w armii Andersa.
Działalność kaszubska,praca i rodzina
W 1930 r.poślubił Anielę z d.Rompska,z którą miał sześcioro dzieci:Bogusławę(1930 r.)Świętopełka(ur.1931 r.zm.2011 r.)Mirosławę(1933 r.)Damrokę(1934 r.)Mestwina(ur.1935 r.zm.1943 r.) i Sławę(1937 r.)O wielkim przywiązaniu do ziemi pomorskiej,jak i znajomości jej historii świadczy fakt nadawania swoim dzieciom starodawnych imion słowiańskich,typowych dla dynastii książąt pomorskich.W 1951 r.po śmierci pierwszej małżonki,ożenił się z Leokadią Czają.W 1967 r.przeszedł na emeryturę.Dwa lata później przeprowadził się na ul.Zwycięstwa,gdzie mieszkał do śmierci.W czerwcu 1946 r.wrócił do kraju i zamieszkał w Wejherowie przy ul.Bukowej,a potem Kopernika.Przez ponad 20 lat pracował tam jako nauczyciel muzyki w SP nr 4.Uczył także geografii,plastyki i matematyki.Opracowaniem jego biografii i twórczości zajął się Edmund Kamiński, zięć Leokadii.Od powrotu do kraju włączył się w pracę kulturalno-społeczną na Kaszubach.Publikował m.in.w„Zrzeszë Kaszëbsczi”,„Echu Ziemi Wejherowskiej”,„Kaszëbach”,a później m.in.w„Pomeranii”.Tworzył poematy,krótkie nowele i szkice,a przede wszystkim wiersze i pieśni,do tekstów własnych i cudzych.Nie miał specjalistycznego wykształcenia muzycznego,ale miał niezwykły talent i zmysł melodyczny,którego dowodem są jego utwory na chór.Sam pięknie śpiewał,potrafił też grać m.in.na pianinie i skrzypcach.W latach 1952-1954 zbierał folklor kaszubski po wsiach i małych miasteczkach,studiował też mowę kaszubską,jej odmiany i słownictwo.Pracował nad pisownią kaszubską.Stawał się jednym z głównych działaczy regionalnych na Kaszubach.W grudniu 1956 r.włączył się w organizację Zrzeszenia Kaszubskiego i został prezesem jego oddziału wejherowskiego.Zdobył dla niego lokal w centrum miasta i rozwinął różnorodną działalność,m.in.teatralną,muzyczną,prelekcyjną i wystawienniczą.Złożył prezesurę w 1961 r.kiedy to został wciągnięty w krąg działaczy kaszubskich niesłusznie oskarżonych o separatyzm i współpracę z niemieckimi rewanżystami.Władze ZK udzieliły mu nagany.Wrócił na czteroletnią kadencję w 1967 r.Wydarzenia te nie osłabiły tempa jego pracy kulturalnej i twórczości artystycznej.Jan Trepczyk tworzył nadal poezje i pieśni,współorganizował wejherowski Festiwal Pieśni o Morzu,zakładał chóry i zespoły folklorystyczne,a także starał się o powołanie w Wejherowie muzeum kaszubsko-pomorskiego.W 1967 r.otrzymał Medal Stolema,a w 1971 r.Złoty Krzyż Zasługi.Wrócił na stanowisko prezesa oddziału wejherowskiego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego i był nim przez dwie kadencje(1967-73).
Apogeum
W latach 70 wydano pierwsze po wojnie publikacje książkowe J.Trepczyka:arkusz wierszy"Moja stegna"(1970 r.)dwa śpiewniki w opracowaniu lęborskiego muzyka Juliusza Mowińskiego Rodnô Zemia(1974 r.) i "Moja chëcz"(1978 r.)wiersze dla dzieci"Ukłôdk dlô dzôtk"(1975 r.)a przede wszystkim obszerny zbiór poezji Odecknienié(1977 r.)zawierający ponad 80 wierszy.Wstępem opatrzył go Tadeusz Bolduan,a sylwetkę autora napisał Edmund Puzdrowski.W 1979 r.został członkiem Związku Literatów Polskich.W 1980 r.wznowiono Ukłôdk dlô dzôtk i wydano sławny śpiewnik Trepczykowy Lecë choranko ponad 80 pieśni.Utwory Jana Trepczyka trafiły też do kilku antologii,w tym niemieckiej Kaschubische Anthologie(1973 r.)a sam poeta został uhonorowany w 1979 r.okolicznościową publikacją kaszubską Pasja twórczego życia,wydaną w hołdzie również Marianowi Mokwie i Aleksandrowi Labudzie.Dwa lata później Trepczykowi przyznano Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,a w 1985 r.Medal Zasłużonym Ziemi Wejherowskiej.Pod koniec 1986 r.został honorowym członkiem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.Ostatnie lata życia Jan Trepczyk spędził bardzo pracowicie.Tworzył poezje i pieśni,spisywał swe wspomnienia,publikował,prowadził zespoły śpiewacze i sam występował,najczęściej w małych zespołach z żoną,pasierbicą Zofią i zięciem Edmundem Kamińskim.Przygotował wielki słownik polsko-kaszubski i szukał dla niego możliwości publikacji.Doczekać tego jednak nie zdążył.Chorował na raka krtani,musiał posługiwać się wzmacniaczem głosu,pod koniec życia zaatakował go także półpasiec.Zmarł 3 września 1989 r.w Wejherowie,gdzie został też pochowany. Spoczywa w grobie z żoną Leokadią,zmarłą prawie 10 lat później,28 listopada 1998 r.
Pokłosie
Do historii literatury kaszubskiej Jan Trepczyk przeszedł jako jeden z najpracowitszych jej twórców,człowiek pełen entuzjazmu,o wielostronnych zainteresowaniach i rozlicznych talentach.W poezji opiewał kaszubskie krajobrazy,historię i przeszłość tej ziemi oraz jej mieszkańców.Tworzył tradycyjne utwory,zwrotkowe i rymowane,które opatrywał pięknymi melodiami,niemającymi do dziś sobie równych pod względem inwencji,pełnymi szczerych emocji,humoru,a czasem też patosu.Spis jego utworów obejmuje 133 znanych pieśni.Zostały one opracowane przez Juliusza Mowińskiego i Zbigniewa Szablewskiego.Jako pisarz i leksykograf utrwalał bogactwo kaszubskiej mowy,rozwijał ją poprzez stylowe neologizmy i archaizmy;wykonał olbrzymią pracę w tym kierunku,mogącą z dumą stać obok dzieła ks.Bernarda Sychty.Zostawił bogaty dorobek artystyczny,rozwijany chętnie przez kolejne pokolenia kaszubskich twórców.To Trepczyk rzucił entuzjastyczne hasło„Pòjme w przódk z kaszëbizną”,którego echo do dziś brzmi w sercach działaczy kaszubskich.Pośmiertnie wydano w dwóch tomach wspomniany Słownik polsko-kaszubski(1994 r.)zawierający ok.60 tys.haseł i opracowany przez prof.Jerzego Tredera,wznowiono też w poszerzonej wersji śpiewnik Lecë choranko.Równolegle ukazała się kaseta magnetofonowa pod tym tytułem zawierająca 27 utworów ze zbioru,a w 2004 r.kilka pieśni Jana Trepczyka znalazło się na płycie kompaktowej Mòrze.Kaszubskie pieśni o morzu.18 czerwca 2004 r.imię Trepczyka przyjęła szkoła w Miszewie,w której pracował przed wojną przez 7 lat,nosi je też wejherowskie Towarzystwo Śpiewacze,kontynuujące tradycję zespołów założonych przez Trepczyka.Zresztą pierwszy swój występ miało ono właśnie w Miszewie, na nadaniu imienia szkole.Jego imię otrzymały krótkie ulice w Wejherowie,Rumi i Bolszewie.
Publikacje

• Kaszebskji pjesnjôk.Dzél I,Rogoźno Wlkp.1935 r.(32 utwory)
• Moja stegna,Gdańsk 1970 r.(28 wierszy)
• Rodnô Zemia,Gdańsk 1974 r.(pieśni w opr.Juliusza Mowińskiego)
• Ukłôdk dlô dzôtk,Gdańsk 1975 r.(9 piosenek)
• Odecknienié,Gdańsk 1977 r.
• Moja chëcz,Gdańsk 1978 r.(5 pieśni w opr.Juliusza Mowińskiego)
• Lecë choranko,Gdańsk 1980 r.(85 pieśni)
• Ukłôdk dlô dzôtk,Gdańsk 1980 r.(wznowienie)
• Słownik polsko-kaszubski,Gdańsk 1994 r.
• Lecë choranko.Pieśni kaszubskie,Wejherowo 1997 r.(wydanie poszerzone plus kaseta)
• Hej mòrze,mòrze.Zbiór pieśni 1,Wejherowo 2008 r.
• Marika.Zbiór pieśni 2,Wejherowo 2008 r.

Katarzyna Szymon

Ur.21 października 1907 w Studzienicach koło Pszczyny,zm.24 sierpnia 1986 w Katowicach polska stygmatyczka.
Biografia
Pochodziła z wielodzietnej i ubogiej rodziny.Od pierwszego roku życia,po śmierci matki,wychowywaniem jej zajmował się ojciec z macochą.Była ofiarą przemocy domowej i skrajnej nędzy.Ukończyła trzy klasy szkoły podstawowej,nie umiała czytać ani pisać.Ze wspomnień Katarzyny Szymon wynika,że w dzieciństwie,gdy ojciec kolejny raz wyrzucił ją z domu,udała się do przydrożnego krzyża,gdzie miała doznać objawienia.Wedle jej relacji,po raz pierwszy usłyszała głos z nieba mówiący:„że jej ojciec się zmieni”.Jej ojciec faktycznie po jakimś czasie nawrócił się i wstąpił do III Zakonu Świętego Franciszka.Po śmierci ojca i macochy została wypędzona z rodzinnego gospodarstwa i nie miała stałego miejsca zamieszkania.Przez pewien czas pracowała u gospodarzy w Studzienicach i Porębie,do 1976 roku mieszkała w Pszczynie,później w Łaziskach Rybnickich w pobliżu Turzy Śląskiej.W latach 1979–1986 mieszkała w Kostuchnie przy ul.Karola Stabika w domu Marty Godziek.
Stygmaty
Wedle przekazów,8 marca 1946,w pierwszy piątek wielkiego postu pojawiły się u niej rany stygmatyczne.Często też miała jakoby przeżywać w ekstazie wizje męki Jezusa.Według relacji Marty Godziek,kiedy Katarzynie Szymon otwierały się rany,towarzyszył temu zapach kwiatów.Oprócz stygmatów miały pojawiać się u niej wizje przyszłości,twierdziła też,że komunikuje się ze zmarłymi.Doznawała wizji,podczas których zdaniem świadków mówiła obcymi dla niej językami,takimi jak hebrajski i aramejski.W stanie wojennym pod oknami domu,w którym mieszkała,zbierały się tłumy ludzi.
Śmierć
Katarzyna Szymon zmarła 24 sierpnia 1986.Pogrzeb odbył się 28 sierpnia.Została pochowana na cmentarzu przy parafii Trójcy Przenajświętszej w Kostuchnie.W uroczystościach pogrzebowych uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
Kult
W 1988 roku Kuria Metropolitarna w Katowicach orzekła,iż rany na ciele wizjonerki nie miały charakteru nadprzyrodzonego.Mimo próśb osób,z którymi się zetknęła,proces beatyfikacyjny formalnie nie rozpoczął się.Objawienia nie zostały uznane za zgodne z nauczaniem Kościoła katolickiego,a ks.dr Michał Kaszowski na łamach katolickiego wydawnictwa„Vox Domini”nazywa ją fałszywą wizjonerką.

Bolesław Nieczuja-Ostrowski

Bolesław Michał Nieczuja-Ostrowski ps.„Tysiąc”,„Bolko”,„Grzmot”,„Michałowicz”,„Burza”(ur.29 września 1907 w Haliczu,zm.13 lipca 2008 w Elblągu)polski dowódca wojskowy,generał brygady Wojska Polskiego,honorowy obywatel Wolbromia,Elbląga i Krakowa.
Życiorys
Urodził się 29 września 1907 w Haliczu,w województwie stanisławowskim,w rodzinie Michała i Anieli z d.Frank.Naukę w zakresie szkoły średniej pobierał w Gimnazjum Koedukacyjnym Towarzystwa Prywatnego Gimnazjum w Przeworsku.Egzamin dojrzałości zdał w 1927 r.Działał w harcerstwie dochodząc do funkcji Komendanta Hufca ZHP w Przeworsku.W 1931 r.ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej.Służbę rozpoczął w 5 Pułku Strzelców Podhalańskich w Przemyślu.Następnie został wykładowcą w szkole podchorążych rezerwy w Zambrowie i Ośrodku Wyszkolenia Rezerw Piechoty w Różanie.Wziął udział w wojnie obronnej z 1939 r.zgodnie z planem mobilizacji objął dowództwo kompanii w 115 Pułku Piechoty(Rezerwowym).Za zasługi we wrześniu 1939 r.odznaczony został Krzyżem Walecznych.Dostał się do niewoli niemieckiej,z której uciekł,po czym zaangażował się w działalność Związku Walki Zbrojnej we Lwowie,a następnie na terenie Podkarpacia i ziemi krakowskiej.Został szefem uzbrojenia w Komendzie Okręgu Krakowskiego ZWZ.Zorganizował tam konspiracyjną produkcję broni,która otrzymała kryptonim„Ubezpieczalnia”.W 1943 r.został awansowany do stopnia majora oraz odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.W 1944 r.został mianowany dowódcą 106 Dywizji Piechoty Armii Krajowej kryp.„Dom”,walczył na terenie Małopolski.Za zasługi awansowano go do stopnia podpułkownika ze starszeństwem od 11 listopada 1944 r.oraz odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.Po rozwiązaniu dywizji wyjechał wraz z grupą byłych żołnierzy do Elbląga.Osiedlili się w Pogrodziu k.Elbląga,gdzie zorganizowano Spółdzielnię Gospodarczo-Społeczną.Zrzeszała ona byłych żołnierzy AK i ich rodziny.W 1949 r.został aresztowany.Dwukrotnie został skazany na karę śmierci.W więzieniu spędził 7 lat.Przez kolejne lata prześladowany był za działalność w Armii Krajowej.W 1991 r.został wyróżniony awansem na stopień generała brygady,a rok później otrzymał honorowe obywatelstwo Elbląga.3 maja 2006 Bolesław Nieczuja-Ostrowski,otrzymał od prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.Za zasługi na rzecz Kościoła katolickiego został uhonorowany odznaczeniem papieskim„Pro Ecclesia et Pontifice”.W 1999 r.został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est.29 września 2007 generał Bolesław Nieczuja-Ostrowski obchodził swoje 100 urodziny.Na uroczystościach urodzinowych byli m.in.bp Jan Styrna,wiceprezydent miasta Witold Wróblewski,Leonard Krasulski,Jerzy Wcisła,Sławomir Sadowski.Generał otrzymał list z życzeniami od dotychczasowego Prezesa Rady Ministrów Jarosława Kaczyńskiego.Gen.Bolesław Nieczuja-Ostrowski zmarł 13 lipca 2008 w Elblągu w wieku 101 lat.Pogrzeb generała odbył się 18 lipca 2008 i rozpoczął się mszą święta żałobną w Katedrze św.Mikołaja w Elblągu,którą celebrował biskup pomocniczy elbląski Józef Wysocki i biskup polowy Wojska Polskiego gen.dyw.Tadeusz Płoski.Po uroczystej mszy ciało generała zostało pochowane na Cmentarzu Komunalnym Agrykola.
Życie prywatne
Był żonaty z Bronisławą Marią z d.Paklikowską(1909–1988),urodzoną we Lwowie.Mieli troje dzieci,Wandę,Michała i Tadeusza.

Marian Konopiński

Ur.10 września 1907 w Kluczewie,zm.1 stycznia 1943 w KL Dachau polski duchowny katolicki,błogosławiony Kościoła katolickiego.
Życiorys
Urodził się w Kluczewie(powiat szamotulski) i tam skończył liceum im.ks.Piotra Skargi(1927 r.)Święcenia kapłańskie przyjął 12 czerwca 1932.Na obrazku prymicyjnym umieścił dwa przesłania:Idźcie posłusznie drogą,którą was Bóg prowadzi,oraz Daj,o Boże,aby wszystkie dusze złączyły się w prawdzie,a serca w miłości.Po objęciu funkcji wikariusza kościoła św.Michała Archanioła w Poznaniu podjął studia na wydziale nauk społecznych na uniwersytecie w Poznaniu.28 kwietnia 1939 został mianowany kapitanem rezerwy,a po niemieckiej agresji,1 września zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego.Był kapelanem 15 Pułku Ułanów Poznańskich,biorąc udział w całym szlaku bojowym aż do kapitulacji,po której trafił do obozu jenieckiego na terenie Niemiec(Oflag X B nr 2 Nienburg(Weser)).Zwolniony w maju 1940 r.później ponownie aresztowany i uwięziony w hitlerowskim obozie koncentracyjnym w Dachau,gdzie poddawany pseudomedycznym eksperymentom zmarł.Beatyfikował go papież Jan Paweł II w Warszawie 13 czerwca 1999 w grupie 108 polskich męczenników.