wtorek, 7 lipca 2015

Plac Bankowy w Warszawie

Plac w Śródmieściu Warszawy.Plac jest położony pomiędzy aleją„Solidarności”a wylotami ulic Senatorskiej i Elektoralnej.
Historia
Plac powstał w 1825 r.w miejscu dziedzińca pałacu Ogińskich w związku z budową w miejscu istniejących pałaców Leszczyńskich i Ogińskich trzech monumentalnych gmachów zaprojektowanych przez Antonia Corazziego:pałacu Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu,pałacu Ministra Skarbu oraz gmachu Giełdy i Banku Polskiego.Plac miał trójkątny kształt,który nadała mu biegnąca po skosie nieistniejąca obecnie ulica Rymarska.Pośr odku placu znajdował się skwer,na który po 1897 r.przeniesiono Krakowskiego Przedmieścia w związku z budową pomnika Adama Mickiewicza fontannę z 1866 r.W maju 1951 r.zmieniono nazwę placu na plac Feliksa Dzierżyńskiego.W tym samym roku,w rocznicę 25-lecia zgonu,przed pałacem Ministra Skarbu odsłonięto pomnik Feliksa Dzierżyńskiego.W dawnym gmachu Giełdy otwarto Muzeum Historii Polskiego Ruchu Rewolucyjnego.Do historycznej nazwy placu powrócono w listopadzie 1989 r.W 2001 r.w pobliżu miejsca,w którym znajdował się zburzony w 1989 r.monument Dzierżyńskiego,odsłonięto pomnik Juliusza Słowackiego,który w latach 1829–1931 pracował w pałacu Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.Większość zabudowy placu uległa zniszczeniu w trakcie oraz po powstaniu warszawskim.Po 1945 r.nie odtworzono ulicy Rymarskiej przez co plac uzyskał kształt wydłużonego prostokąta oraz przebito w kierunku północnym ulicę Marcelego Nowotki(obecnie ul.gen.Władysława Andersa).Wszystkie trzy zniszczone gmachy Corazziego zostały odbudowane,a częściowo zrekonstruowana w latach 1947–1950 kamienica Kosseckiej znajdująca się w południowej pierzei placu została zaadaptowana na Hotel Saski.Fontanna została przeniesiona w obecne miejsce,na skwer przed kinem„Muranów”.W latach 1976–1991 po wschodniej stronie placu wzniesiono Błękitny Wieżowiec,przed którym w 1993 r.został odsłonięty pomnik Stefana Starzyńskiego.
Ważniejsze obiekty

  • Błękitny Wieżowiec(nr 2)
  • Pomnik Juliusza Słowackiego
  • Pomnik Stefana Starzyńskiego
  • Muzeum Kolekcji im.Jana Pawła II(nr 1)
  • Stacja metra Ratusz Arsenał

Nagoszewo(gmina Ostrów Mazowiecki)

Wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim,w powiecie ostrowskim,na skraju gminy Ostrów Mazowiecki.Nagoszewo leży tuż przy drodze krajowej nr 8,na skraju Puszczy Białej.
Historia
To jedna z najstarszych osad w Puszczy Białej,pierwsze wzmianki o niej pochodzą z XIII wieku.W XVII wieku w Nagoszewie znajdował się ośrodek bartników.W XVIII wieku osada została zasiedlona przez przybyszów z Puszczy Zielonej.2-3 czerwca 1863 roku,podczas powstania styczniowego,pod Nagoszewem rozegrała się bitwa.Zginęło wówczas ponad stu powstańców,w tym miejscowi rolnicy.Poległych pochowano na skraju wsi.Obecnie stoi tam pomnik zbudowany w 1917 roku.Szkoła Podstawowa nosi imię Powstańców 1863 Roku.
Zabytki
Pomnik Powstańców z 1863 roku w Nagoszewie Zbiorowa mogiła powstańców poległych w bitwie z 1863 r.przy szosie Ostrów Mazowiecki-Warszawa z granitowym pomnikiem(1917 r.)w kształcie kolumny,ozdobionej krzyżem kuty w żelazie o motywach wycinanki kurpiowskiej.Pomnik odrestaurowano podczas obchodów 100 rocznicy powstania styczniowego.Na przodzie płyta z tekstem informacyjnym(1963 r.)Wokół ogrodzenie kamienno-łańcuchowe zaprojektowane przez Leona Winogradowa.Co roku,3 czerwca,pod pomnikiem odbywają się uroczystości upamiętniające poległych w bitwie.

czwartek, 2 lipca 2015

Chruślina

Wieś w Polsce położona w województwie lubelskim,w powiecie opolskim,w gminie Józefów nad Wisłą.W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa lubelskiego.W miejscu położonym nieopodal wsi Chruślina rozegrały się dwie bitwy powstania styczniowego.Pierwsza z bitew pod Chruśliną miała miejsce 30 maja 1863 r.Do oddziału pułkownika Marcina Lelewela-Borelowskiego(zginął 6 września 1863 w bitwie pod Otroczem)dobrze zaopatrzonego w broń,dołączył oddział Koskowskiego.Było to w sumie 180 ludzi.Nad ranem nieprzyjaciel zaatakował z dwu stron.Ataki były skutecznie odpierane.Lelewel przesunął się w las skokowski.Powstańcy stracili 22 zabitych.Nieprzyjaciel znacznie więcej.Płk Lelewel połączył się z oddziałami Ruckiego i Krysińskiego i ruszył dalej przez lasy lubartowskie aż pod Garwolin.W bitwie tej powstańcy ponieśli straty i zostali zmuszeni do ucieczki co spowodowało,że okoliczna ludność nadała miejscu nazwę„Parszywa Góra”Druga bitwa pod Chruśliną odbyła się 4 sierpnia 1863 r.Brały w niej udział oddziały Krysińskiego,Wierzbickiego,Lutyńskiego,Jareckiego i Grzymały.Główne dowództwo objął gen.Michał Heidenreich-Kruk.Gen.Kruk dowódca powstańców stacjonujących w Moniakach,Bobach i Chruślinie,otrzymał wiadomość o zbliżaniu się nieprzyjaciela od strony Urzędowa,podjął decyzję walki z wrogiem w rejonie Chruśliny.Tutaj,dowodząc siłą 800 strzelców,600 kosynierów i 200 jazdy,pobił 1300 Moskali z artylerią,kładąc trupem 14 oficerów.W wyniku walki,która trwała od 11:00 do 19:00 Rosjanie zostali zmuszeni do ucieczki,nieprzyjaciela ścigano na przestrzeni 12 km do samego Urzędowa,na którego ulicach trwała jeszcze walka.Ze względu,że była to jedna z największych zwycięskich bitew powstania styczniowego,miejsce zdarzenia otrzymało nową nazwę„Złota Góra”.Nazwa ta wiąże się również z pewną legendą.Wśród okolicznej ludności krąży opowieść o tym,że w tutejszych lasach powstańcy ukryli skrzynie ze złotem.Legendę tę można wiązać z następna bitwą gen.Kruka,w której to przejął transport żołdu dla wojska rosyjskiego.Ale prawdopodobnie zdobyte wtedy ruble zostały przeznaczone na broń i wyżywienie dla powstańców,niemniej jednak legenda jest wciąż żywa i budzi zainteresowanie tym miejscem.8 sierpnia Kruk stoczył bitwę pod Żyrzynem.Mimo małego zapasu amunicji,akcja skończyła się zwycięstwem.Straty przeciwnika wyniosły około 200 zabitych oraz ponad 150 jeńców.Zdobyto 2 działa i około 200 tysięcy rubli.Ostatnia bitwa Kruka miała miejsce pod Fajsławicami 24 sierpnia 1863 r.Była to najbardziej krwawa i niepomyślna bitwa powstańcza na terenie województwa lubelskiego.

Piotr Kobylański

Ok.1823-1868 adwokat,członek Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym.Po ukończeniu prawa w Petersburgu został sekretarzem I Departamentu Senatu Rosji.Od 1851 r.przebywał w Warszawie,w 1857 r.został radcą dworu i wiceprezesem Trybunału Handlowego.Po masakrze demonstrantów przez wojsko rosyjskie 27 lutego 1861 podał się do dymisji ze stanowisk rządowych.W maju 1863 r.został szefem Wydziału Spraw Wewnętrznych Rządu Narodowego.Był autorem dekretu o trybunałach rewolucyjnych.Kolejny rząd pod prezesurą Karola Majewskiego powierzył mu funkcję prokuratora przy Trybunale Rewolucyjnym.We wrześniu wszedł w skład rządu,obejmując referaty skarbu i prasy.1 listopada zrezygnował z udziału w pracach rządu opuścił Warszawę.W marcu 1864 r.został aresztowany w Wiedniu i wydany władzom rosyjskim.Uwięziony w Cytadeli Warszawskiej.Obciążony zeznaniami Oskara Awejde.Skazany wyrokiem sądu wojennego na karę śmierci,zamienioną na 15 lat ciężkich robót w kopalniach na katordze.Zesłany na Syberię.Zmarł w Usolu.

Jan Wernicki

Zm.w 1871 r.w Paryżu polski prawnik,urzędnik pocztowy,właściciel domu,konspirator i działacz niepodległościowy,zastępca członka Komitetu Centralnego Narodowego i członek Komisji Wykonawczej Rządu Narodowego w czasie powstania styczniowego, uczestnik Komuny Paryskiej.
Życiorys
W końcu października 1862 roku został zastępcą członka Komitetu Centralnego Narodowego.Wernicki zajmował się w KC sprawami wojewódzkimi,wraz z Witoldem Marczewskim i Leonem Królikowskim.Stefan Kieniewicz pisał o nim,że był:„...jedyny,wobec którego były wysuwane zarzuty natury osobistej”.W pracach KC reprezentował skrzydło zwolenników idei powstania narodowego.W czasie powstania styczniowego został,na przełomie stycznia i lutego 1863 roku,dokooptowany przez Stefana Bobrowskiego do składu Komisji Wykonawczej Rządu Narodowego,stanowiącej wtedy ciało doradczo-wykonawcze Rządu Narodowego.Po aresztowaniu Bronisława Szwarcego Wernicki był odpowiedzialny za drukarnie oraz był ekspedytorem powstańczych druków rządowych,powierzono mu więc pieczęć rządową.Wraz z intendentem organizacji miejskiej Włodzimierzem Lempke był jedną z tych osób,które umożliwiły skuteczny zamach przedstawicieli stronnictwa czerwonych na Rząd Narodowy Agatona Gillera i powołanie Rządu Narodowego(czerwonych prawników).23 maja 1863 w Warszawie Lempke i Wernicki pomogli zamachowcom przejąć pieczęcie powstańcze,posiadanie których było w warunkach konspiracji równoznaczne z przejęciem władzy.W 1864 roku był poszukiwany przez władze carskie,a prawdopodobnie w 1865 roku siedział w więzieniu.Zginął w 1871 roku na barykadach Komuny Paryskiej.

Jan Kanty Działyński

Hrabia(ur.28 września 1829 w Kórniku,zm.30 marca 1880 w Kórniku)polski działacz społeczny i polityczny,powstaniec,prezes towarzystwa literacko-historycznego,wydawca bibliotek nauk ścisłych,redaktor,ostatni z rodu Działyńskich,właściciel dóbr:Kórnik(koło Poznania) i Janusz(województwo łódzkie).
Biografia
Był synem powstańca i posła Tytusa(1796-1861) i Gryzeldy Celestyny z Zamoyskich(1805-1883).Kształcił się w poznańskim Gimnazjum św.Marii Magdaleny.W latach 1849-1851 odbył służbę w wojsku pruskim i uczęszczał na wykłady uniwersyteckie w Berlinie;uzupełniał wykształcenie z nauk ścisłych u prywatnych nauczycieli w Paryżu.W 21 lutego 1857 poślubił w Paryżu księżniczkę Izabellę z Czartoryskich(1830-1899),córkę księcia Adama Jerzego Czartoryskiego(1770-1861)prezesa Rządu Narodowego.Wraz z żoną osiadł w Gołuchowie,gdzie rozpoczął kolekcjonowanie obrazów i zabytków sztuki(m.in.antycznych waz).W 1861 r.objął po śmierci ojca Kórnik wraz z zamkiem,biblioteką i arboretum,a także pałac w Poznaniu,na Starym Rynku.Przejął od ojca pomysł utworzenia w Kórniku szkoły rolniczej.Współpracował z Poznańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk jako redaktor publikacji.Od 1861 r.zasiadał w sejmie pruskim,został sekretarzem Koła Polskiego.Tuż przed wybuchem powstania styczniowego odbył podróż po Bliskim Wschodzie;w lutym 1863 r.powrócił do Poznania i powołał tzw.Komitet Działyńskiego,w ramach którego organizował pomoc zaboru pruskiego dla powstania.Po rewizji w pałacu poznańskim,zagrożony aresztowaniem,przyłączył się do bezpośredniej walki zbrojnej.Walczył w oddziale Edmunda Taczanowskiego;po klęsce pod Ignacewem 8 maja 1863 schronił się we Francji.W procesie berlińskim w 1864 r.otrzymał zaocznie wyrok śmierci i konfiskaty dóbr.Spędził na emigracji pięć lat;uzyskał amnestię i zwolnienie od zarzutów w kwietniu 1869 r.Po powrocie do Wielkopolski zaangażował się w działalność kulturalną.Poszerzał zbiory biblioteki kórnickiej,zaangażował do pracy w roli bibliotekarzy Zygmunta Celichowskiego i Wojciecha Kętrzyńskiego.Kontynuował działalność wydawniczą,zapoczątkowaną przez ojca.Wydał m.in.Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski i Acta Tomiciana.W 1872 r.był jednym z założycieli Banku Włościańskiego w Poznaniu.Fundował stypendia dla polskich studentów,kierował emigracyjnym Stowarzyszeniem Pomocy Naukowej.Pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Nauk Ścisłych w Paryżu.Zmarł bezpotomnie,majątek przekazał siostrzeńcowi,Władysławowi Zamoyskiemu.Spoczywa w rodowej krypcie kórnickiego kościoła.

Edmund Taczanowski

Edmund Władysław Maksymilian Taczanowski(ur.23 listopada 1822 w Wieczynie koło Pleszewa,zm.14 września 1879 w Choryni)generał polski,dowódca powstańczy 1863 r.
Biografia
Pochodził z rodziny ziemiańskiej,był synem Józefa Taczanowskiego herbu Jastrzębiec i Katarzyny z Hersztopskich herbu Ogończyk.Kształcił się w poznańskim Gimnazjum św.Marii Magdaleny,następnie w szkole artylerii,którą ukończył w stopniu podporucznika.Po kilkuletniej służbie opuścił armię pruską na własną prośbę w 1846 r.Już wcześniej nawiązał kontakt ze spiskiem planującym powstanie w Wielkopolsce;po dymisji z wojska działał jako kurier powstańczy na południu Wielkopolski i wkrótce został aresztowany(12 lutego 1846) i osadzony w Forcie Winiary.Przebywał w więzieniu do grudnia 1847 r.W 1848 r.uczestniczył w walkach powstańczych.Dowodził oddziałem artylerii pod Pleszewem;po rozbiciu powstańców ponownie trafił do więzienia,tym razem w twierdzy w Kostrzynie.Został zwolniony w marcu 1849 r. i wyjechał do Genewy,potem do Turynu i Rzymu.Walczył w szeregach armii republikańskiej Giuseppe Garibaldiego,był ranny,przebywał w niewoli francuskiej.Po zwolnieniu powrócił do Wielkopolski.W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego przygotowywał potencjalnych uczestników walki zbrojnej poprzez Bractwo Kurkowe i Bractwo Jedności.Zaangażował się aktywnie w walki powstańcze.Komitet Działyńskiego wyznaczył go na dowódcę jednego z oddziałów ochotniczych;Taczanowski przystąpił do jego organizacji w okolicach Pleszewa,ale został zaskoczony przez wojsko pruskie i rozbity w lesie sławoszewskim.Taczanowski zebrał część swoich żołnierzy oraz nowych ochotników i sformował kolejny oddział,z którym odniósł zwycięstwo pod Pyzdrami(29 kwietnia 1863) i zajął Koło.Został rozbity przez Rosjan 8 maja w bitwie pod Ignacewem.W tej bitwie generał Edmund Taczanowski został poważnie ranny,a z rejonu zaciętych walk wydostał go Franciszek Nawrocki(Jakub Nawrot)organizator oddziałów z rejonu Baszkowa i Konarzewa w 1848 i 1863 r.który torował kosą drogę,aby wydostać rannego dowódcę z miejsca zagrożenia.To o nim przed kadrą oficerską i szlachtą ranny generał powiedział:"Należą się słowa podzięki temu prostemu włościaninowi".Pod koniec maja 1863 r.Rząd Narodowy mianował Taczanowskiego dowódcą wojsk województwa kaliskiego i mazowieckiego oraz awansował do stopnia generała.Prowadził walki ze zmiennym szczęściem,tocząc walki pod Łaskiem,Goszczanowem,Czepowem,Pęcherzewkiem,Sędziejowicami;pod Kruszyną został rozbity.Po klęsce wyjechał do Francji,potem do Turcji;bez powodzenia szukał tam poparcia dla pomysłu stworzenia polskich oddziałów walczących o niepodległość.Wkrótce powrócił do Polski;mieszkał początkowo w Krakowie,a po amnestii władz pruskich powrócił do Wielkopolski i osiadł w swoim majątku w Choryni,gdzie mieszkał do końca życia.Z małżeństwa z Anielą z Baranowskich miał czterech synów(Stefana,Stanisława,Józefa,Władysława) i dwie córki(Katarzynę i Anielę).Od 2000 r.imię Edmunda Taczanowskiego nosi Szkoła Podstawowa w Biskupicach(woj.Wielkopolskie,pow.koniński,gm.Grodziec)znajdująca się w eklektycznym dworze z połowy XIX wieku,który został wybudowany dla Taczanowskich.Od 2011 r.imię Edmunda Taczanowskiego nosi 103 DSH z Woli Książęcej(Hufiec ZHP Jarocin).