piątek, 9 grudnia 2016

Maria Izabela Wiłucka-Kowalska

Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska,właśc.Antonina Wiłucka(ur.28 października 1890 w Warszawie,zm.28 listopada 1946 w Felicjanowie)przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Mariawitek,biskupka Starokatolickiego Kościoła Mariawitów w latach 1929-1935,biskupka Kościoła Katolickiego Mariawitów w latach 1935-1940, arcy kapłanka i Przewodnicząca Rady Przełożonych Kościoła Katolickiego Mariawitów w latach 1940-1946.

Młodość
Antonina Wiłucka pochodziła z rodziny ziemiańskiej.Była córką Adama Wiłuckiego i Marii Antoniny z domu Horn.Przez kilka lat uczęszczała do gimnazjum rosyjskiego w Warszawie,a następnie wstąpiła do IV klasy wyróżniającego się wysokim poziomem nauczania Zakładu Wychowawczo-Naukowego Żeńskiego Marty Łojkówny w Warszawie.Ukończyła go w 1909 r.W następnym roku na prośbę znanej poleskiej rodziny ziemiańskiej Ordów,wyjechała do jednego z ich majątków,Perekali na Polesiu,gdzie przez rok miała być nauczycielką ich starszych dzieci.Pobyt ten przedłużył się do czterech lat.Jeden z Ordów ubiegał się nawet o jej rękę.Posiadała gruntowną znajomość języków:angielskiego,francuskiego,niemieckiego i rosyjskiego oraz była uzdolniona muzycznie.
Powołanie
Po wybuchu I wojny światowej i śmierci właściciela majątku,została,wraz z rodziną Ordów,wywieziona na Krym,skąd po trzech latach,w 1918 r.wróciła do Polski,do rodziny w Warszawie.W tym samym roku,będąc u rodziny w Płocku poznała mariawityzm i jego założycielkę Feliksę Kozłowską.Wkrótce po tym zdarzeniu,mimo oporu ze strony rodziny,wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Mariawitek.W 1920 r.przyjęła imię zakonne Maria Izabela,złożyła śluby wieczyste i 8 września 1922,zgodnie z zaleceniami zmarłej rok wcześniej Feliksy Kozłowskiej,została wybrana jako jej następczyni na przełożoną generalną Zgromadzenia Sióstr Mariawitek.W tym samym roku,po wprowadzeniu małżeństw zakonnych w Kościele Mariawitów,Izabela Wiłucka zawarła związek małżeński ze zwierzchnikiem Kościoła Mariawitów,arcybiskupem Janem Marią Michałem Kowalskim.
Biskupka mariawicka
W 1929 r.po wprowadzeniu w Starokatolickim Kościele Mariawitów kapłaństwa kobiet Antonina Maria Izabela Wiłucka wraz z 11 innymi siostrami zakonnymi została wyświęcona na mariawicką kapłankę.28 marca 1929 w Płocku otrzymała sakrę biskupią.Od tego czasu z tytułem arcy kapłanki wchodziła w skład zarządu Starokatolickiego Kościoła Mariawitów obok biskupów:Jakuba Próchniewskiego,Filipa Feldmana i Bartłomieja Przysieckiego.Do jej obowiązków należało m.in.roztaczanie szczególnej opieki nad kapłaństwem sióstr.W 1926 r.Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska uczestniczyła w delegacji biskupów mariawickich na Bałkany i Bliski Wschód.Brała udział w przedstawianiu Kościołom wschodnim działalności Kościoła Mariawitów i jego posłannictwa.Po rozłamie w Kościele Mariawitów w 1935 r.opowiedziała się za arcybiskupem Janem Marią Michałem Kowalskim i wraz z nim wyprowadziła się do Felicjanowa.Pełniła nadal urząd przełożonej Zgromadzenia Sióstr Mariawitek i uczestniczyła w zarządzie Kościoła Katolickiego Mariawitów(denominacja felicjanowska).Gdy w lipcu 1936 r.zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski został osadzony na półtora roku w więzieniu w Rawiczu dla odbycia wyroku sądowego z 1931 r.Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska sprawowała w tym czasie urząd przełożonej Kościoła.W latach 1936-1939 wznowiła i prowadziła w Felicjanowie dwutygodnik religijno-społeczny Królestwo Boże na Ziemi.
Arcy kapłanka Kościoła Katolickiego Mariawitów
Od stycznia 1940 r.po aresztowaniu arcybiskupa Jana Marii Michała Michała Kowalskiego przez Gestapo i wywiezieniu go najpierw do więzienia płockiego,a następnie do obozu w Dachau,arcy kapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska przejęła i pełniła do swej śmierci obowiązki zwierzchnika Kościoła Katolickiego Mariawitów.W marcu 1941 r.wraz ze wszystkimi mieszkańcami ośrodka kościelnego w Felicjanowie została wywieziona do obozu koncentracyjnego KL Soldau w Działdowie,a następnie do obozu w Forcie III w Pomiechówku.Po zwolnieniu z więzienia z powodu rozproszenia zgromadzenia zakonnego arcy kapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska zamieszkała w Płońsku,gdzie część sióstr zatrudniono w szpitalu.Stąd w miarę możliwości kierowała całym Kościołem Katolickim Mariawitów oraz utrzymywała korespondencję z uwięzionym w KL Dachau arcybiskupem Janem Marią Michałem Kowalskim.Po przejściu frontu,wiosną 1945 r.wróciła do zniszczonego Felicjanowa.Zmarła 28 listopada 1946.Pochowana została w parku przed dworem w Felicjanowie.Po śmierci została uznana przez wiernych Kościoła Katolickiego Mariawitów za świętą.Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska była pierwszą w Polsce kobietą,która przyjęła święcenia kapłańskie i sakrę biskupią.

czwartek, 8 grudnia 2016

Gabriel Czechowicz

Ur.2 października 1876 k.Mińska,zm.22 stycznia 1938 w Warszawie prawnik i ekonomista,znawca skarbowości.W latach 1926–1929 pełnił funkcję ministra skarbu Rzeczypospolitej Polskiej.Był jedynym polskim politykiem okresu międzywojennego postawionym przed Trybunałem Stanu.Wydarzenie to znane jest jako„sprawa Czechowicza”.

Życiorys
Gabriel Czechowicz urodził się 2 października 1876 w okolicach Mińska na ziemiach zaboru rosyjskiego w Imperium Rosyjskim.Był synem Józefa i Stefanii ze Sławowskich.Pochodził z rodziny ziemiańskiej.
Początkowa działalność
Ukończył Wydział Prawa na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym.Już w czasie studiów praktykował w tamtejszym oddziale banku państwowego,a po ukończeniu nauki przeniósł się do banku w Rydze,gdzie w 1905 r.podjął pracę w tamtejszej izbie skarbowej.W 1917 r.po ewakuacji instytucji do Dorpatu został p.o.jej prezesa.Rok później wrócił do Polski.W 1919 r.zatrudniony został w Wydziale Skarbowym Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich,następnie objął funkcję prezesa izby skarbowej w Brześciu nad Bugiem.Po kilku latach przeniesiono go do Warszawy.W 1925 r.został dyrektorem Departamentu Podatków i Opłat w Ministerstwie Skarbu,następnie podsekretarzem stanu.
Wczesne poglądy gospodarcze
Pierwszą deklarację programową przyszłego ministra znaleźć można w datowanej na grudzień 1922 r.publikacji Projekt naprawy skarbowości polskiej.Czechowicz wydał ją pod pseudonimem Leliwa.Użycie pseudonimu było konieczne,gdyż książka była w dużej części krytyczna wobec polityki rządu.Projekt…rozpoczynał się analizą istniejącego stanu rzeczy w gospodarce Polski.Czechowicz zwracał uwagę na spadek dochodów państwa w porównaniu z dochodami przedwojennymi państw zaborczych.Prowadziło to do ostrej krytyki systemu podatkowego.Według autora brakowało jednolitego ustawodawstwa podatkowego,a także jednolitego planu zmian w ustawodawstwie.Podatki ściągane były nieskutecznie(słabo rozwinięta kontrola skarbowa) i powolnie,co na skutek inflacji stanowiło poważną stratę dla państwa.Podatków było zbyt wiele,ich stawki były niedostosowane do spadku wartości pieniądza,a niektóre podatki nie pokrywały nawet kosztów pobierania.Wiele uwagi Czechowicz poświęcił strukturze aparatu podatkowego,który był jego zdaniem zbyt zdecentralizowany.Wskutek zaś niskich płac wśród urzędników panowała korupcja.Autor,pracując w Brześciu(czyli z punktu widzenia stolicy na prowincji),miał możliwość bezpośredniego spojrzenia na działalność aparatu skarbowego.
Drugą częścią publikacji był plan reorganizacji polskiego systemu podatkowego. 
Najważniejsze propozycje Czechowicza:

  • Pozostawienie tylko jednego podatku bezpośredniego dochodowego.Podniesiona miała zostać kwota wolna od podatku,a bardziej obciążone warstwy zamożniejsze.Miało to odciążyć urzędy podatkowe,które nie zajmowałyby się mało opłacalnym ściąganiem niewielkich sum
  • Likwidacja podatku gruntowego(katastralnego)jako niesprawiedliwego.Ostatni kataster na ziemiach polskich sporządzony w drugiej połowie XIX wieku był już w latach 20 nieaktualny,a sporządzenie nowego byłoby kosztowne i czasochłonne,w praktyce więc nierealne
  • „Projekt idealnej waluty złotej”.Budżet państwa miał być ustalany w walucie złotej,podobnie jak podatki,które byłyby jednak wpłacane w postaci papierowej według comiesięcznie uaktualnianego kursu
W 1926 r.Czechowicz,pełniąc już wysoką funkcję w Ministerstwie Skarbu,wydał ponownie pod pseudonimem Leliwa"Problem skarbowy w świetle prawdy".W pracy dokonał oceny działalności dwóch ministrów skarbu Władysława Grabskiego i swojego przełożonego Jerzego Zdziechowskiego.Pierwszą część reformy Grabskiego waloryzację danin państwowych i komunalnych oraz kredytów udzielanych przez banki państwowe,a w konsekwencji stabilizację kursu,Czechowicz ocenił pozytywnie.Zaatakował ostro wprowadzenie przez Grabskiego nowej waluty złotego:Rząd Wł.Grabskiego zaryzykował najniebezpieczniejszy eksperyment,na który nie poważyło się żadne z państw zachodnioeuropejskich.Fakt,że Grabski dokonał reformy w oparciu o krajowe zasoby,Czechowicz określił jako nieodpowiedzialny.Porównał też dwie ideologie gospodarcze dominujące w polskiej polityce lat 20.Propozycjom ministra Zdziechowskiego i „Lewiatanaprzeciwstawił podejście lewicowe,które zdecydowanie poparł.Sfery przemysłowe oskarżył o szkodliwy dla Polski lobbing.
Czechowicz jako minister skarbu
Na skutek zamachu stanu w maju 1926 r.władzę w kraju przejął Józef Piłsudski.Zastępujący prezydenta marszałek Sejmu Maciej Rataj powołał 15 maja 1926 z polecenia Piłsudskiego rząd pod przewodnictwem Kazimierza Bartla.Niespodziewaną decyzją było przydzielenie teki ministra skarbu Czechowiczowi.Gabinet ten jednak miał charakter tymczasowy.Już na początku czerwca Czechowicz został zastąpiony przez Czesława Klarnera,sam zostając wiceministrem.Po kilku miesiącach,wskutek kolejnego przesilenia rządowego,premierem został sam Piłsudski,desygnując na ministra skarbu ponownie Czechowicza.Obejmując rządy w kraju,sanacja nie miała skonkretyzowanego programu gospodarczego.Także Józef Piłsudski nie wypowiadał się na ten temat przed majem 1926 r..Szybko jednak okazało się,że rządy sanacyjne kontynuowały pod tym względem politykę poprzedników.Czechowicz został drugi raz ministrem 2 października 1926,gdy konserwatywna linia polityki gospodarczej sanacji była już wyraźnie widoczna.Dla polityki Czechowicza,który na stanowisku ministra kontynuował politykę Zdziechowskiego,charakterystyczna była według Zbigniewa Landaua następująca wypowiedź Macieja Rataja:P.Czechowicz,typ karierowicza,dostosowującego się do warunków,stawiał przed majem na lewicę.[…]Opracowany też był program skarbowo-finansowy,bardzo ryzykowny,uwzględniający postulaty lewicy.[…]Na fotelu ministerialnym zapomniał na szczęście szybko o swoich projektach i poszedł drogą wytyczoną przez swoich poprzedników. 
Priorytetami działalności Czechowicza były: 
reforma systemu podatkowego,prowadząca do zrównoważenia budżetu 
Reforma podatkowa nie została rozpoczęta.Indagowany o nią przez posłów Czechowicz odpowiadał:Takich rzeczy na kolanie się nie robi.Jedynie w 1927 r.scalone zostały przepisy o opłatach stemplowych(wcześniej pobierane w różnym wymiarze na terenie każdego z byłych zaborów).W 1928 r.Czechowicz zaproponował ustawy o państwowym podatku budynkowym i o wyrównaniu stawek podatku gruntowego.Przepisy te określił jako„mała ustawa podatkowa”.Sejm odrzucił oba projekty,uznając,że nie są znaczące dla całości systemu gospodarczego. 
obniżenie stopy procentowej(a tym samym ceny kredytów) 
Stopa procentowa obniżana była począwszy od 12% w lipcu 1926 r.aż do 8% w maju 1927 r.Nadal jednak złotówka była dosyć droga(w innych krajach stopa procentowa była niższa,np.we Francji wynosiła w tym czasie 3,5%,w Niemczech 7,1%). 
zdobycie kredytów zagranicznych 
Kredyty zagraniczne były Polsce potrzebne dla ożywienia gospodarczego,do czego nie wystarczały kapitały krajowe.W przeciwieństwie do Grabskiego,który unikał zaciągania pożyczek,Czechowicz uznał je za jeden z priorytetów:Potrzebne jest nam wprowadzenie Polski na rynek finansowy świata jako klienta,do którego się ma zaufanie.Potrzebne jest nam nawiązanie kontaktu z najpoważniejszymi możliwie grupami finansowymi.Najbardziej spektakularna tzw.„pożyczka stabilizacyjna”w wysokości 62 milionów dolarów i 2 milionów funtów,została zaciągnięta w październiku 1927 r.od międzynarodowego konsorcjum banków.Oprocentowanie,jak i kurs wykupu były mniej korzystne od pożyczek wynegocjowanych w tym czasie przez Niemcy,Austrię i inne kraje europejskie.Ponadto Polska musiała na trzy lata przyjąć amerykańskiego doradcę(był nim Charles Dewey),mianując go członkiem rady Banku Polskiego.Uzyskane fundusze,zgodnie z nazwą pożyczki spożytkowane zostały na stabilizację złotówki,a także na pokrywanie deficytu budżetowego.Nie zostały więc przeznaczone na inwestycje.Już na początku grudnia 1927 r.giełdowy kurs pożyczki zaczął gwałtownie spadać.Rząd nie zdecydował się na żadną interwencję w kierunku podtrzymania go.Przeciwdziałanie nastąpiło w połowie 1928 r.gdy notowania spadły już o jedną piątą,ale spadku nie powstrzymało,co prowadziło do krytyki m.in.ze strony Adama Sapiehy.W 1932 r.kurs stanowił już 51% wartości początkowej.Ogólnie w latach 1926–1929 polska gospodarka przeżywała okres stabilizacji,co wyjaśnia się wcześniejszymi reformami Władysława Grabskiego,podobnie jak korzystną sytuacją międzynarodową,nie było to więc bezpośrednią zasługą Czechowicza.
„Sprawa Czechowicza”przed Trybunałem Stanu 
W grudniu 1927 r.Czechowicz przekazał na fundusz reprezentacyjny premiera Józefa Piłsudskiego kwotę 8 milionów złotych.Pieniądze te zostały wykorzystane w kampanii wyborczej BBWR.Również inne wydatki rządu w związku z nadwyżką w budżecie państwa nie zostały skierowane przez rząd do akceptacji Sejmu.Czechowicz działał na polecenie Piłsudskiego,zatem odpowiedzialność leżała po stronie premiera,jednak to ministra na wniosek Sejmu postawiono przed Trybunałem Stanu.Józef Piłsudski w artykule Dno oka,będącym ostrą polemiką z atakami sejmu,pozytywnie oceniał swojego ministra:Pracą swą uporządkował otrzymany w zupełnym nieporządku system podatków i doprowadził swą pracą państwo do tego,że przykładem świecić może wszystkim innym państwom,gdy Polska przy jego zarządzie skarbem dotąd bilansuje swój budżet,nie deficytem,lecz przewyżką dochodów nad wydatkami.Sam Czechowicz był również lojalny wobec Piłsudskiego,twierdząc:Osiągnięcie wyższego celu mego życia zawdzięczam wyłącznie i jedynie marszałkowi Piłsudskiemu.Mimo obrony przez Piłsudskiego,Czechowicz zmuszony został do opuszczenia stanowiska,co nastąpiło 8 marca 1929.Trybunał nie rozstrzygnął jego winy i skierował wkrótce sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sejm.Ten nie zdążył się wypowiedzieć do momentu nowych wyborów.Sanacja po wygranych wyborach w 1930 r.zalegalizowała przekroczenia budżetowe.Nowy minister skarbu,Ignacy Matuszewski,kontynuował politykę Czechowicza.
Po roku 1930
Zatuszowanie sprawy Czechowicza przez sanację rozgoryczyło byłego ministra,czemu dawał wyraz w wywiadach.Był przekonany,że przed Trybunałem Stanu potrafi udowodnić zarówno swoją uczciwość,jak i fakt,że działał na polecenie szefa rządu.Po procesie wystąpił z BBWR,do którego należał od 1928 r.Czechowicz kontynuował działalność jako ekonomista.W 1933 r.wydał Nowe drogi gospodarcze.Przedstawił tu swój plan walki z kryzysem gospodarczym,w jakim wtedy znajdowała się Polska.Do najważniejszych jego punktów należała propozycja„moratorium w odniesieniu do długów zagranicznych”,czyli wzorem innych państw chwilowego ograniczenia spłaty długów.Czechowicz nawoływał do zaniechania deficytowego eksportu i kontroli nad działalnością karteli.Swój sposób na bezrobocie opierał na wprowadzeniu(wzorem Włoch)40-godzinnego tygodnia pracy,a nawet skróconego„elastycznego dnia pracy”,dzięki czemu na jednym etacie mogłyby pracować dwie osoby.Nowe drogi…przeszły bez echa,co zresztą przewidział sam autor:Występując z powyższym planem[…]nie żywię żadnych złudzeń,żeby mógł on w atmosferze powszechnej apatii zaważyć na szali i wpłynąć chociażby w minimalnym stopniu na rozwój wypadków.Przez kilka lat usiłował zainteresować sfery gospodarcze swoim planem,m.in.przez serię odczytów.W latach 30 Czechowicz podjął próby samodzielnej działalności politycznej.W 1934 r.wraz z Tytusem Filipowiczem założył Polską Partię Radykalną,która nie rozwinęła działalności.Pod koniec 1937 r.został skarbnikiem w Zarządzie Głównym Stronnictwa Pracy.Zmarł nagle na atak serca 22 stycznia 1938 w Warszawie.Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie 25 stycznia 1938.
Odznaczenia

Stanisława Nowicka(śpiewaczka kabaretowa)

Nowicka-Chylinska(pseudonim Sylwia Nowicka,Stanisława Sowińska,Stacha Nowicka)(ur.8 marca 1905 w Warszawie,zm.24 października 1990 w Yorktown koło Nowego Jorku)polska śpiewaczka,aktorka filmowa,teatralna i tancerka kabaretowa.

Życiorys
Uczyła się w Teatrze Wielkim w Warszawie,debiutowała w 1915 roku.W 1916 r.tańczyła z Polą Negri w teatrze"Casino"w Łodzi.Zadebiutowała jako piosenkarka w 1920 roku i śpiewała w tym roku razem z Karolem Hanuszem.W 1927 roku zaczęła pracować w"Nowym Perskim Oku",potem w kabarecie Morskie Oko a następnie w"Wesołe oko".W 1929 roku zaczęła nagrywać dla wytwórni płytowej Syrena-Rekord.W 1929 r.zaśpiewała napisane dla niej przez Jerzego Petersburskiego przebojowe"Tango milonga".Śpiewała także znane tanga"I tak mi Ciebie żal","Nie odchodź ode mnie","Za dawno za dobrze się znamy",a w rewii Uśmiech Warszawy(1930 r.)popularną piosenkę"Chodź na Pragę".Wystąpiła jako aktorka i wokalistka w przedwojennym filmie"Rycerze mroku"(1932 r.)Pod koniec 1934 roku wyjechała do Stanów Zjednoczonych.Była tłumaczem,zajmowała się parapsychologią,napisała książkę o Houdinim,prowadziła salon wróżb.Oprócz tego była malarką,prowadziła salon artystyczny i należała do Amerykańskiego Towarzystwa Teozoficznego w Chicago,mieszkała w Nowym Jorku.Mieszkała w mieście Yorktown,w stanie Nowy Jork w domu na Gomer Street.Swoich zdolności parapsychologicznych używała do opieki nad Janem Lechoniem.Jej prochy spoczywają na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

Andrzej Włast

Właściwie Gustaw Baumritter,pseud.art.Willy(ur.17 marca 1895 w Łodzi,zm.w 1942 lub 1943 r.w Warszawie)polski poeta pochodzenia żydowskiego,librecista i autor ponad 2000 piosenek.

Życiorys
W czasie pierwszej wojny światowej żołnierz 5 pp Legionów.Jako poeta zadebiutował w 1921 roku tomikiem wierszy"Serce tatuowane".
W okresie dwudziestolecia międzywojennego współpracował z licznymi teatrami i kabaretami:
  • 1918 r.współkierownik teatru"Miraż"
  • 1921 r.współpraca z kabaretami"Stańczyk" i "Qui pro Quo"
  • od 1925 r.współpraca z"Perskim Okiem"
  • od 1927 r.kierownik literacki"Perskiego Oka"
  • otwarcie własnego teatru"Morskie Oko"
  • 1928 r.sierpień 1931 r.oraz październik 1931 r.luty 1933 r.dyrektor teatru"Morskie Oko"
  • 1933 r.prowadzenie także teatru rewiowego"Rex"
  • 1933–1935 dyrektor"Wielkiej Operetki"(późniejsza"Wielka Rewia")
  • 1935–1937 kierownik kino rewii"Hollywood"
  • 1937–1939 dyrektor"Wielkiej Rewii"
  • 1938 r.współzałożyciel(wraz z Kazimierzem Krukowskim i Kazimierzem Łaszewskim)teatru"Ali Baba"
Od 1926 roku dużo podróżował po świecie poznając nowe trendy w światowej rozrywce.Przetłumaczył libretta Hrabiny Mariki i Księżniczki cyrkówki Imre Kálmána.W 1930 roku,z jego inicjatywy,odbył się konkurs na polski odpowiednik słowa szlagier zwyciężyło określenie przebój.Był autorem setek tekstów piosenek,kilkunastu librett operetkowych,dziesiątków pełnospektaklowych programów rewiowych,które sam reżyserował.
II wojna światowa
W czasie wojny znalazł się w getcie warszawskim.Jak podaje Dariusz Michalski w książce"Powróćmy jak za dawnych lat...Historia polskiej muzyki rozrywkowej w latach 1900–1939",pod koniec 1942 lub na początku 1943 r.przyjaciele próbowali go wyprowadzić za mury.Jednak na widok strażników Włast wpadł w panikę i rzucił się do ucieczki,podczas której został zastrzelony przez Niemców.Dokładna data śmierci nie jest znana.Oficjalnie został uznany za zmarłego między 1 czerwca 1943 a 9 maja 1946.
Piosenki(wybór)
Był autorem najbardziej popularnych piosenek dwudziestolecia międzywojennego:

"Tango milonga"

Inny tytuł"Oh,Donna Clara"znany szlagier,tango,które powstało przed II wojną światową.Autorem muzyki jest Jerzy Petersburski,a tekstu Andrzej Włast.Utwór został skomponowany dla rewii Warszawa w kwiatach.7 marca 1929 w teatrzyku"Morskie Oko"piosenkę tę zaśpiewała po raz pierwszy Stanisława Nowicka wspomagana przez tercet Eugeniusz Bodo,Roland(Witold Konopka) i Ludwik Sempoliński.Po zakupieniu przez firmę Wiener Boheme Verlag praw do rozpowszechniania utworu w Austrii z tekstem Fritza Löhnera-Bedy i pod zmienionym tytułem"Oh Donna Clara"stała się ona światowym przebojem.Już w 1931 r.można ją było usłyszeć na Broadwayu w rewii Ala Jolsona"The Wonder Bar",jednak skandal,który wtedy nastąpił(Amerykanie pominęli nazwisko polskiego kompozytora,a jego muzykę przypisali Austriakowi Robertowi Katscherowi,co wywołało gwałtowny protest Petersburskiego)na jakiś czas przyhamował popularność utworu,którego druga młodość zaczęła się dopiero w 1954 r.od zwycięstwa w konkursie dawnych melodii w Amsterdamie(tym razem tango w wersji holenderskiej wykonał Bruno Majcherek).W Polsce po II wojnie światowej największą popularnością cieszyła się ta piosenka w interpretacji Mieczysława Fogga.Jej wykonania podjęła się też nieco później Irena Santor.Melodia z tekstem w języku niemieckim została wykorzystana w filmie"Los człowieka".
Tango milonga,tango mych marzeń i snów,niechaj me serce ukołysze!Tango milonga jak dawniej grajcie mi znów,zabijcie tę dręczącą ciszę!Żegnajcie,dawne wspomnienia,żegnajcie,burze i serc uniesienia,czas wszystko odmienia,kochanko ma,żegnam Cię,wspomnij mnie!Tango milonga,tango mych marzeń i snów,niechaj ostatni raz usłyszę...

Żydowski Instytut Historyczny

Żydowski Instytut Historyczny im.Emanuela Ringelbluma(ŻIH)instytucja z siedzibą w Warszawie zajmująca się badaniami nad dziejami i kulturą Żydów w Polsce.W latach 1994-2008 formalnie funkcjonował jako państwowy Instytut Naukowo-Badawczy,jedyna w Polsce państwowa placówka naukowa związana z mniejszością narodową.Od 1 stycznia 2009 roku instytut nosi imię Emanuela Ringelbluma i ma status państwowej instytucji kultury.

Historia
Instytut został założony w 1947 roku w wyniku przekształcenia Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej działającej przy Centralnym Komitecie Żydów Polskich w Żydowski Instytut Historyczny w Polsce,który przejął jej zbiory i zadania.Instytut nawiązuje do tradycji Instytutu Nauk Judaistycznych i Głównej Biblioteki Judaistycznej powołanych w 1928 roku,a w której to budynku z 1936 roku znajduje się obecna siedziba ŻIH.Został on po zakończeniu wojny gruntownie wyremontowany i w maju 1947 roku oddany w użytkowanie instytutowi.Urządzono w nim bibliotekę,archiwum oraz muzeum gromadzące ocalałe zbiory sztuki żydowskiej.W 1948 roku ukazał się pierwszy numer„Bleter far Geszichte”,periodyku w języku jidysz,a w 1949 roku polskojęzycznego„Biuletynu Informacyjnego Żydowskiego Instytutu Historycznego”,którego nazwa od 1950 roku do 2000 roku brzmiała„Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego”.Od roku 2000 czasopismo ukazuje się pod nazwą„Kwartalnik Historii Żydów”.Lata 50 to okres emigracji wielu historyków,uczonych i innych pracowników placówki.Kolejna fala emigracji nastąpiła po wydarzeniach z marca 1968 roku.Wówczas władze komunistyczne próbowały doprowadzić do likwidacji Instytutu,czemu stanowczo sprzeciwiał się jego dyrektor Artur Eisenbach,za co następnie został zwolniony z pracy.Po tych wydarzeniach działalność placówki została znacznie ograniczona,jednak nie została formalnie zlikwidowana.Na przełomie lat 70 i 80 ŻIH próbował zaktywizować działalność poprzez nawiązanie współpracy z placówkami naukowymi,głównie z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk.W 1979 roku utworzono Dział Dokumentacji Odznaczeń Jad Waszem,a w 1991 roku Dział Dokumentacji Zabytków.Rok 1992 to pierwsze przedsięwzięcia edukacyjne,a także znaczące ożywienie działalności wydawniczej.W 1994 roku ze Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny wyodrębniono Żydowski Instytut Historyczny Instytut Naukowo-Badawczy,który został podporządkowany Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego.Jego działalność była finansowana głównie przez Komitet Badań Naukowych oraz z dotacji uzyskiwanych od fundacji polskich i zagranicznych.W 2000 roku po kilkuletnim remoncie odbyła się uroczystość otwarcia zmodernizowanego gmachu Instytutu.Instytut jako państwowa jednostka naukowo-badawcza został zlikwidowany z końcem 2008 roku.1 stycznia 2009 r.Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nadał Żydowskiemu Instytutowi Historycznemu status państwowej instytucji kultury.
Działalność
Głównym celem Żydowskiego Instytutu Historycznego jest upowszechnianie wiedzy o historii Żydów polskich.Pierwotnie głównym celem badań był Holokaust i jego problematyka.Dopiero na początku lat 90 tematyka badań stała się bardziej różnorodna.Instytut prowadzi szeroką działalność wydawniczą,wystawienniczą,dokumentacyjną i edukacyjną.W 2012 roku,w 70 rocznicę rozpoczęcia przez Niemców akcji likwidacyjnej getta warszawskiego ŻIH zainicjował doroczny Marsz Pamięci,mający na celu upamiętnienie dnia 22 lipca,jako symbolicznej daty unicestwienia Żydów Warszawy.Do promocji Marszu Pamięci włączyły się liczne organizacje żydowskie oraz instytucje związane z Januszem Korczakiem,któremu w sposób specjalny Marsz był dedykowany.W Marszu Pamięci w 2012 r.wzięło udział prawie 2 tys.osób.W dziale dokumentacji zgromadzono ponad 40 tysięcy zdjęć dotyczących ocalonych obiektów sakralnych,miejsc pamięci i kaźni ludności żydowskiej,zdjęć z okresu Holokaustu oraz z XIX i XX wieku.Z zasobów muzealnych,archiwalnych i bibliotecznych ŻIH można skorzystać na portalu internetowym Centralna Biblioteka Judaistyczna.Budżet Żydowskiego Instytutu Historycznego w 2013 r.pochodzący ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,wyniósł ok.7,08 mln zł.
Rada Programowa
Członkami Rady Programowej Żydowskiego Instytutu Historycznego są:Monika Adamczyk-Garbowska,Sławomir Buryła,Barbara Engelking,Tadeusz Epsztein,Jan Grabowski,Jerzy Kochanowski,Grzegorz Krzywiec,Anna Landau-Czajka,Eugenia Prokop-Janiec,Michael Steinlauf,Jean-Charles Szurek.
Pracownicy
Żydowski Instytut Historyczny zatrudnia 46 pracowników merytorycznych,skupionych głównie w działach:naukowym,archiwum,bibliotece,muzeum,dziale komunikacji i promocji,edukacji i w pracowni konserwacji.
Byli pracownicy zasłużeni dla instytutu
Archiwum
Archiwum Instytutu jest jednym z najbogatszych zasobów źródłowych do badań historii Żydów w Polsce.W swoich zbiorach posiada dokumentację organizacji,takich jak:Centralny Komitet Żydów Polskich,Joint,Hebrajskie Stowarzyszenie Pomocy Imigrantom HIAS czy Towarzystwo Propagowania Pracy wśród Żydów,prace studentów szkół wyższych i seminariów rabinackich dotyczące historii,filozofii i religioznawstwa,dokumenty gmin żydowskich,a także dokumenty dotyczące II wojny światowej:Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego,tzw.Archiwum Ringelbluma(wpisane na listę zabytków piśmiennictwa światowego UNESCOPamięć Świata”),pamiętniki pisane w obozach koncentracyjnych i gettach,akta Judenratów,relacje osób,które przeżyły Holokaust,prasę konspiracyjną oraz inne.
Biblioteka
Biblioteka,która obecnie liczy ponad 70 tysięcy woluminów jest największym w Polsce zbiorem historycznych i współczesnych publikacji dotyczących historii,kultury i religii Żydów.Kontynuuje tradycję Głównej Biblioteki Judaistycznej,z której posiada bardzo wiele pozycji.Prawie połowę zbioru stanowią książki i czasopisma w języku hebrajskim i jidysz.Biblioteka posiada także ponad tysiąc rękopisów,na które składają się komentarze do Talmudu i Tory,prace z zakresu medycyny i astronomii oraz traktaty kabalistyczne i około 1600 starodruków,z których większość to dzieła religijne i dysputy rabinackie.Biblioteka jako jedyna w Polsce prowadzi katalog książek także w językach jidysz i hebrajskim,bez transliteracji na alfabet łaciński.
Muzeum
Muzeum Żydowskiego Instytutu Historycznego posiada największy zbiór judaików w kraju,na które składają się przedmioty użytkowe,religijne oraz przedmioty pochodzące z obozów zagłady i gett.Najciekawsze obiekty zostały zaprezentowane na stałych wystawach m.in.Getto warszawskie 15 listopada 1940-16 maja 1943 oraz Wnętrze synagogi.Muzeum posiada dużą kolekcję malarstwa,grafiki i rzeźby artystów żydowskich,takich jak Roman Kramsztyk,Maurycy Gottlieb,Henryk Kuna,Erno Erb czy Alina Szapocznikow.W większości zostały one przekazane przez działaczy Żydowskiego Towarzystwa Krzewienia Sztuk Pięknych.
Dyrekcja
  • Dyrekcja Żydowskiego Instytutu Historycznego
    • Dyrektor:Paweł Śpiewak
    • Wicedyrektor ds.organizacji:Jolanta Hercog
    • Wicedyrektor ds.zbiorów:Andrzej Kamiński

Dubie(województwo małopolskie)

Wieś w Polsce położona w województwie małopolskim,w powiecie krakowskim,w gminie Krzeszowice.W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Położenie
Wieś leży w kotlinie rzek:Szklarki,Racławki i Rudawki.Otoczona jest nieomal ze wszystkich stron zalesionymi wzgórzami o wysokości względnej przekraczającej 100 metrów:od południa Wielka Skała,od północy i wschodu Widoma nazywana też Lubartowską Górą,od zachodu Łysa Góra(419 m).Z Dubia wychodzą dolinki:Dolina Racławki i Dolina Szklarki.
Historia
Dawne nazwy wsi:1381 r.Dup,1394 r.Dub,1398 r.Dupe,1399 r.Dube,1403 r.Dupp,Duppe,Dupye,1412 r.Dupie,Dupy,1413 r.Dupya,1421 r.Dubije,Dupije,Duppye,1469 r.Duppp,1490 r.Dyvp,1494 r.Duph,1503 r.Dupyh,1581 r.Dupl.Na przełomie XVI i XV w.na Rudawce w zbudowano dwa młyny: Chechło i Dupp.Nocą,2 lutego 1929 r.temperatura powietrza spadła do -42°C.Była to najzimniejsza noc w historii polskiej meteorologii.Na terenie miejscowości istnieje kamieniołom dolomitu w Wąwozie Zbrza.Znajduje się też najstarsze w regionie krakowskim skały osadowe ze środkowego dewonu,które są odsłonięte na powierzchni ziemi.W 1995 r.w Dubiu w Dolinie Racławki kręcono sceny do filmu"Dwa światy",a wiosną 2004 r.w kamieniołomie do filmu"Vinci".Na wzgórzu Widoma mieści się mogiła czterech partyzantów AL z oddziału im.Bartosza Głowackiego i 28 żołnierzy radzieckich z oddziału kpt."Iwana Iwanowicza"poległych w tutejszych lasach 23–24 sierpnia 1944 r.w boju z Niemcami.Wydarzenie upamiętnia pamiątkowy głaz znajdujący się nad potokiem.W Dolinie Szklarki znajduje się założona w połowie XIX w.pstrągarnia Rózin z zabudowaniami w stylu szwajcarskim z drugiej połowy XIX wieku oraz pomnik przyrody skałka dolno karbońskiego wapienia przecięta żyłą porfiru.Na północny zachód od wsi na Górze Zamczysko można zauważyć pozostałości po dawnym zamku rycerskim.