wtorek, 31 maja 2016

Ursynów

Dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta.Od południa graniczy z gminami Piaseczno,Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st.Warszawy.Obszar dzisiejszej dzielnicy Ursynów włączono do stolicy w 1951 r.Według danych GUS 1 stycznia 2015 dzielnica Ursynów miała powierzchnię 43,79 km²,a liczba mieszkańców(stan na 31 grudnia 2014)wynosiła 148385.


Informacje ogólne
Nazwa dzielnicy pochodzi od drugiego imienia Juliana Ursyna Niemcewicza,który w tych okolicach posiadał swoje dobra.Przed 27 października 2002,kiedy wprowadzono nowy podział administracyjny stolicy,była to gmina Warszawa-Ursynów;wcześniej,do 1994 r.tereny dzisiejszego Ursynowa były częścią dzielnicy Mokotów.Ursynów jest największym zespołem osiedlowym stolicy.Do niedawna jedynie"dzielnica-sypialnia",powoli zmienia swój charakter głównie dzięki centrom handlowym(przede wszystkim hipermarketom),rozrywkowym(Multikino)oraz instytucjom publicznym,takim jak Centrum Onkologii,Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego,czy wyższym uczelniom prywatnym,takim jak Szkoła Wyższa Przymierza Rodzin,Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna czy Wyższa Szkoła Zarządzania Personelem.Na Ursynowie ma także swoją siedzibę rozgłośnia Antyradia oraz Radia Jutrzenka.Od 1980 r.działają na Ursynowie drużyny harcerskie,obecnie jednostki męskie zrzesza Ursynowski Hufiec Harcerzy"Rawicz".Działa też Hufiec ZHP Warszawa Ursynów,w skład hufca wchodzą dwa szczepy 234 i 69.
Części Ursynowa
Podział w MSI
Według Miejskiego Systemu Informacji Ursynów dzieli się na 14 obszarów:
  • Dąbrówka
  • Grabów
  • Jeziorki Północne
  • Jeziorki Południowe
  • Kabaty
  • Natolin
  • Pyry
  • Skarpa Powsińska
  • Stary Służew
  • Stary Imielin
  • Ursynów Centrum
  • Ursynów Północny
  • Wyczółki
Podział według TERYT
Zgodnie z Krajowym Rejestrem Urzędowym Podziału Terytorialnego Kraju(TERYT)Ursynów dzieli się na 18 części:
  • Dawidy Poduchowne
  • Dawidy Zwykłe
  • Dąbrówka
  • Grabów
  • Grabówek
  • Imielin
  • Janówek
  • Jeziorki Polskie
  • Kabaty
  • Krasnowola
  • Ludwinów
  • Łęczyca
  • Moczydło
  • Natolin
  • Nowe Jeziorki
  • Pyry
  • Ursynów
  • Wyczółki
Burmistrzowie Ursynowa
  • Stanisław Faliński 1994–2002
  • Tomasz Sieradz 2002–2003
  • Andrzej Machowski 2003–2006
  • Tomasz Mencina 2006–2009
  • Urszula Kierzkowska 2009–2010
  • Piotr Guział 2010–2014
  • Robert Kempa od 2014 r.
Rada Dzielnicy
Rada Dzielnicy Ursynów to organ stanowiący i kontrolny dzielnicy.Poniższa tabela prezentuje wyniki wyborów do rady,poniżej zamieszczone są informacje o zmianach w trakcie kadencji.

UgrupowanieKadencja 2002-2006Kadencja 2006-2010Kadencja 2010-2014Kadencja 2014-2018
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8(SLD-UP)3 i (LiD)
Platforma Obywatelska 7 11 11 11
Prawo i Sprawiedliwość 10 5 4 5
Nasz Ursynów 6 10 6 ii
Radni niezrzeszeni 3
i Radny Piotr Skubiszewski opuścił LiD w 2009 r. i przyłączył się do Naszego Ursynowa
ii Radna Teresa Jurczyńska-Owczarek została usunięta z klubu"Nasz Ursynów"za poparcie kandydata PO na burmistrza
Historia Ursynowa
Leżące na terenie dzielnicy stare osady i wsie(Służew,Służewiec,Wolica,Kabaty,Imielin(osiedle w Warszawie),Wyczółki,Moczydło,Dąbrówka,Pyry)mają wielowiekową przeszłość.Jednak dopiero po 1977 roku zaczęły na ich terenie powstawać osiedla mieszkaniowe i bloki z tzw.wielkiej płyty.Wybudowano je na ziemi,która w prehistorii tak zresztą jak i większa część lewobrzeżnej Warszawy była pustką osadniczą.Na terenie Moczydła i Lasu Kabackiego znaleziono niedawno krzemienne narzędzia do obróbki skóry sprzed około 6 tys.lat p.n.e.(mezolit).Potem jednak długo nie było tutaj niczego oprócz lasów i dopiero urna z okresu kultury łużyckiej(1300–400 r.p.n.e.)znaleziona na Służewie pozwala domyślać się kiedy na terenie współczesnego Ursynowa rozpoczęło się osadnictwo.Około 1065 r.w Służewie benedyktyni z Mogilna koło Kruszwicy ulokowali ośrodek misyjny.Przesiedlił ich książę Konrad I mazowiecki,który oddał Służew swemu rycerzowi Gotardowi jako villa militari,w zamian za obronę tych ziem przed Prusami,Litwinami i Jaćwingami,a także jako zapłatę.W 1238 r.w Służewie założono parafię i kościół św.Katarzyny,które istnieją do dziś i są uznawane za najstarsze w całej Warszawie.Służew leżał wtedy u ujścia Potoku Służewieckiego do Wisły,płynącej u samych stóp dzisiejszej Skarpy Warszawskiej.W jego pobliżu znajdował się bród,którym wiódł szlak handlowy z południa Francji do Kijowa.Na początku XVI wieku przy kościele powstała szkoła parafialna,a z czasem także sierociniec,dom starców i niewielki szpital.W XIV wieku do potomków Gotarda rodziny Służewskich herbu Radwan należało już 17 miejscowości ulokowanych na terenie dzisiejszego Ursynowa.Dwa stulecia później,w XVII i XVIII wieku ich coraz bardziej rozdrobnioną własność stopniowo wykupywali magnaci,coraz liczniej rezydujący w nowej stolicy Polski Warszawie.Służew nabyli ówcześni właściciele Wilanowa Sobiescy.Niedługo później w okolicy powstały także majątki Leszczyńskich,Radziwiłów i innych rodów.Płody rolne zbierane na tym obszarze żywiły mieszkańców rozwijającej się Warszawy,z lokatorami arystokratycznych rezydencji włącznie. Ich"rekreacyjnym zapleczem"były wykupywane tutejsze wsie.Po potopie szwedzkim zaczęto tu wytwarzać mocne i bardzo poszukiwane cegły.Rosła liczba cegielni,a tradycja ich wyrobu przetrwała aż do połowy XX wieku.W 1898 roku dla obsługi transportowej lokalnych cegielni założono linię kolejki wąskotorowej biegnącej od warszawskich Rogatek Mokotowskich do Piaseczna i Góry Kalwarii.W pobliżu kościoła św.Katarzyny w 1817 roku Stanisław Kostka Potocki wybudował rekreacyjny pałacyk Gucin.Po jego śmierci wdowa po nim założyła Gucin Gaj,znany i podziwiany ogród pomnik,w którym drzewom towarzyszyły obeliski i kamienie poświęcone słynnym Polakom.Ogród został zniszczony podczas drugiej wojny światowej.Ursynów,od którego wzięła miano cała dzisiejsza dzielnica,powstał w latach 1775–1780.Początkowo nosił nazwę Rozkosz,nadaną dla upamiętnienia miesiąca miodowego Stanisława Kostki Potockiego i Aleksandry z Lubomirskich.W 1822 r.Rozkosz kupił Julian Ursyn Niemcewicz,który bardzo chciał nazwę folwarku przez pamięć swego pobytu w Stanach Zjednoczonych zmienić na"Amerykę"lub"Waszyngton".Od tego pomysłu odstąpił pod wpływem przyjaciół,którzy ostrzegali go,że"nazwisko wolnego kraju wzięte będzie za bunt i sprzysiężenie"przez zaborcę.Ostatecznie folwarczek został nazwany Ursynowem od rodowego przydomku swego właściciela.Do Ursynowa przybywało wielu znamienitych gości,wśród nich także młody Juliusz Słowacki.W jednym z listów do matki poeta opisał Niemcewicza,a także jego dom i ogród"zarosły wielkimi drzewami,bardziej do dzikiego lasu niż do ogrodu podobny".


















Kolejny właściciel Ursynowa – wnuk Zygmunta Krasińskiego Adam – ofiarował w 1906 roku 120 hektarowy folwark Ursynów, włącznie z istniejącym do dziś pałacem, Polskiej Macierzy Szkolnej. Pół wieku później teren ten objęła Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.
W roku 1912, powstaje tu Pierwsza Ursynowska Drużyna Harcerzy im. Juliana Ursyna Niemcewicza. Jej drużynowym był harcmistrz Władysław Olędzki Harcerz Rzeczypospolitej. W 1929 roku Pierwsza Ursynowska liczyła 61 harcerzy w 6 zastępach. W 1928 roku dziesiątka harcerzy z Pierwszej Ursynowskiej Drużyny Harcerzy reprezentowała Polskę na Międzynarodowym Zlocie Skautów Wodnych w Budapeszcie zajmując pierwsze miejsce w klasyfikacji ogólnej. Aleksander Kamiński opisał później ich osiągnięcia w swojej książce pt. Narodziny dzielności (Warszawa, 1947 r.). Tradycję ursynowskich harcerzy kontynuuje Hufiec ZHP Warszawa Ursynów i Ursynowski Hufiec Harcerzy "Rawicz".
W 1934 roku skrajem Ursynowa przeciągnięto linię kolejową Warszawa-Radom, a tuż obok zbudowano międzynarodowe lotnisko Okęcie, obecnie nazywane Lotniskiem Chopina. Od 1937 w Pyrach znajdował się tajny ośrodek Biura Szyfrów (Referat Niemiecki, BS-4). W 1938 roku do Warszawy włączono wsie Służew i Służewiec, gdzie został zbudowany nowoczesny hipodrom. Z kolei prezydent Warszawy Stefan Starzyński wykupił dla stolicy Las Kabacki, wykorzystując na ten cel fundusze uzyskane z miejskich obligacji. Dziś jest to rezerwat przyrody nazwany imieniem Starzyńskiego.
W latach II wojny światowej, a przede wszystkim w czasie powstania warszawskiego, wielu mieszkańców terenów wchodzących w skład obecnej dzielnicy Ursynów, walczyło w oddziałach pułku AK "Baszta", a mogiły powstańców tworzą oddzielną kwaterę na parafialnym cmentarzu w Pyrach. Pomnik – głaz upamiętniający natarcie batalionu Karpaty pułku "Baszta" na koszary SS na Służewcu stanął po wojnie przed bramą główną Torów Wyścigów Konnych.
Ważniejsze obiekty w obrębie dzielnicy
Ciekawostki
  • 17 grudnia 1900 odbył się na terenie przyszłej dzielnicy specyficzny pojedynek na pistolety pomiędzy Wojciechem Kossakiem a Julianem Fałatem[12],
  • Ursynów został włączony do Warszawy dopiero w 1951,
  • na terenie Ursynowa działa protestancka wspólnota o nazwie Ursynowska Społeczność Ewangeliczna, będąca jednym z nielicznych polskich wyznań, które włączyło nazwę dzielnicy do swojej nazwy,
  • na Ursynowie dzieje się większa część filmu Marka Koterskiego pt. Dzień świra, główny bohater, Adaś Miauczyński, mieszka w bloku przy ul. Kulczyńskiego 7 w pobliżu metra Imielin,
  • przy ulicy Grzegorzewskiej 3 znajduje się blok, w którym kręcono część zdjęć do serialu Alternatywy 4,
  • ursynowskie wzniesienie Kopa Cwila wzięło swą nazwę od inspektora budowlanego Cwila, który wpadł na pomysł zwożenia ziemi z pobliskich budów i gromadzenia ich w jednym miejscu,
  • Ursynów dał nazwę prototypowemu poduszkowcowi polskiemu – Ursynów M-6.
Zobacz też
Przypisy

Władysław Olędzki

Władysław Erazm Olędzki(herbu Rawicz)pseudonim Papa(ur.2 czerwca 1892 w Warszawie,zm.w grudniu 1944 w Skierniewicach nauczyciel,harcmistrz).Urodził się 2 czerwca 1892 w Warszawie.Był synem Konstantego,urzędnika kolejowego i Marii z Klimowiczów.W 1910 r.ukończył szkołę techniczną w Warszawie.W 1912 r.założył na Ursynowie k.Warszawy I Ursynowską Drużynę Harcerzy im.J.U.Niemcewicza.Pracę nauczyciela wychowania fizycznego rozpoczął w 1916 r.w szkole realnej i równocześnie w gimnazjum męskim.W latach 1920-29 był nauczycielem wychowania fizycznego w Ursynowie k.Warszawy,w latach 1926-32 w gimnazjum Giżyckiego w Warszawie,a w latach 1932-37 w Państwowym Gimnazjum im.Stefana Batorego również w Warszawie.Od września 1937 r.pracował w Kuratorium Okręgu Szkolnego m.st.Warszawy na stanowisku naczelnika wydziału Wychowania Fizycznego.W okresie pracy w Ursynowie ukończył Centralny Instytut Wychowania Fizycznego.Z ruchem młodzieżowym Władysław Olędzki zetknął się wcześnie.Początkowo działał w„Junactwie”jako drużynowy I Drużyny Junackiej im.ks.Józefa Poniatowskiego w Warszawie,później jako członek komendy,a od 1916 r.jako komendant Okręgu Lubelskiego.W tym też czasie należał do POW.Następnie we wszystkich kolejno szkołach,w których uczył był równocześnie drużynowym drużyn harcerzy.W latach 1933-39 był komendantem Mazowieckiej Chorągwi Harcerzy.
Brał udział w licznych zlotach krajowych i zagranicznych:
  • w 1928 r.prowadzona przez niego I Ursynowska Drużyna Harcerzy zajęła I miejsce na międzynarodowym zlocie skautów wodnych na Węgrzech
  • w 1929 r.uczestniczył w Jamboree w Anglii
  • w 1933 r.uczestniczył w Jamboree na Węgrzech
  • zimą 1933/4 był komendantem obozu zimowego Warszawskiej Chorągwi Harcerzy w Krynicy
  • w 1935 r.był komendantem IV podobozu na Jubileuszowym Zlocie ZHP w Spale
  • w sierpniu 1935 r.brał udział w wyprawie jachtu„Zawisza Czarny”do Szwecji
  • w 1936 r.przebywał wraz ze swą 23 Warszawską Drużyną Harcerzy jako reprezentacją ZHP na Olimpiadzie w Berlinie
  • w 1937 r.uczestniczył w Jamboree w Holandii
We wrześniu 1939 r.ewakuowany wraz z Kuratorium znalazł się w Wilnie.Pracował tam w Wileńskiej Komendzie Chorągwi Szarych Szeregów pod kryptonimem„Brama”.Został aresztowany w styczniu 1941 r.Uciekł z transportu w czerwcu i przedostał się do Warszawy.Tu pracował nadal w Szarych Szeregach,pełniąc m.in.w latach 1943-44 w Głównej Kwaterze(„Pasiece”)funkcję kierownika Zastępu Wizytatorów tzw.„Polski Centralnej”,obejmującej chorągwie:warszawską(„Ul Wisła”),mazowiecką(„Ul Puszcza”),radomską(„Ul Rady”) i lubelską(„Ul Zboże”).Pracował też w tajnym nauczaniu,zorganizowanym przez tajne Gimnazjum i Liceum im.S.Batorego dla Grup Szturmowych Szarych Szeregów w Warszawie.W czasie powstania warszawskiego hm.Olędzki pełnił obowiązki Komendanta Warszawskiej Chorągwi Harcerzy w związku z odcięciem od śródmieścia Warszawy ówczesnego komendanta Chorągwi hm.Stefana Mirowskiego.Aresztowany przez Gestapo na terenie Skierniewic w listopadzie 1944 r.został tam rozstrzelany w grudniu.Władysław Olędzki posiadał stopień harcmistrza.Był odznaczony Krzyżem Niepodległości,Złotym Krzyżem Zasługi oraz,w związku z jedenastokrotnym uratowaniem życia tonącym,Harcerskim Medalem za Ratowanie Życia.Posiadał uzdolnienia i zamiłowania malarskie.Z licznych jego prac(akwaforty,akwarele,drzeworyty)większość zaginęła.Nieliczne znajdują się w posiadaniu rodziny.16 stycznia 1916 ożenił się z Ireną z hr.Mohlów.Z małżeństwa tego urodził się w 1917 r.syn Zbigniew Stefan,a w 1919 r.córka Stanisława Sławomira.
Był współautorem dwóch prac wydanych drukiem:
  • Starzyński A.Kindler K.Olędzki W.„Gry sportowe”,Warszawa 1923 r.
  • Olędzki W.Żelazowski Ł.„Wychowanie fizyczne w obozach letnich”,Warszawa 1932 r.

Kazimierz Lutosławski

Ur.4 marca 1880 w Drozdowie k.Łomży,zm.5 stycznia 1924 tamże polski ksiądz rzymskokatolicki,doktor medycyny i teologii,działacz endecki,poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm I kadencji,dziennikarz,pedagog,ideowy mentor twórców skautingu i harcerstwa polskiego,projektant polskiej odznaki skautowej,która stała się pierwowzorem krzyża harcerskiego.
Młodość
Urodził się 4 marca 1880 w miejscowości Drozdowo w powiecie łomżyńskim w rodzinie ziemiańskiej Franciszka Dionizego Lutosławskiego h.Jelita i Pauliny Lutosławskiej ze Szczygielskich,których był piątym dzieckiem.Dzieciństwo spędził w rodzinnym majątku.Wstępną naukę z zakresu szkoły średniej pobierał wraz z najmłodszym bratem Józefem od starannie dobieranych przez starszego brata,Wincentego,nauczycieli domowych.Ostatecznie ukończył szkołę średnią w Rydze,gdzie był również twórcą kasy pomocy dla niezamożnych uczniów.Po ukończeniu szkoły rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie w Zurychu na wydziale medycyny,higieny i wychowania.Podczas pobytu w Zurychu prowadził aktywną działalność wśród polskiej młodzieży uniwersyteckiej,był członkiem Związku Młodzieży Polskiej„Zet”jako sekretarz centrali zjednoczenia oraz Organizacji Młodzieży Narodowej.Był także komendantem gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego„Sokół”przy Uniwersytecie w Zurychu.Studia medyczne ukończył 21 grudnia 1903.Przez krótki czas praktykował w szpitalach dziecięcych na terenie Warszawy.Następnie wyjechał do Wielkiej Brytanii,gdzie również praktykował w szpitalach dziecięcych.Jednocześnie podjął naukę w Szkole Nauk Politycznych oraz studiował fizykę w Londynie.Napisał wówczas podręcznik do nauki języka angielskiego.W 1905 r.zapadł na gruźlicę,podjął leczenie w Zakopanem oraz w zakładzie dra Apolinarego Tarnawskiego w miejscowości Kosów.Właśnie tam po raz pierwszy założył dla dzieci kuracjuszy tzw.wakacyjną drużynę„Dzieci Kosowskich”,na wzór drużyn skautowych.Od jesieni 1906 r.zaangażował się w tworzenie szkoły na wzór angielski(wzorowanej na szkole Cecila Reddiego)dla dzieci z zamożnych rodzin.Została ona otwarta 11 maja 1907 w Starej Wsi pod Nowomińskiem,na ziemiach należących do Maurycego Zamoyskiego i nosiła nazwę Czteroletnie Ognisko Wychowawcze Wiejskie.W 1911 r.będąc na wakacjach w Drozdowie,Lutosławski założył zastępy„Kruki” i „Czajki”,do których należały dzieci z rodziny Lutosławskich oraz rodzin zaprzyjaźnionych.W przyszłości członkowie tych zastępów mieli dać początek zastępom warszawskim przy szkole E.Konopczyńskiego i drużynie im.księcia Józefa Poniatowskiego.W 1909 r.Kazimierz Lutosławski podjął decyzję o zostaniu księdzem.Święcenia kapłańskie otrzymał z rąk kardynała Desiré Merciera 23 czerwca 1912,po trzyletnich studiach filozoficznych i teologicznych w seminarium we Fryburgu.Dwa lata później,w 1914 r.obronił we Fryburgu doktorat z teologii.W okresie działań wojennych w 1915 roku został ewakuowany na Wschód.W Moskwie otworzył polską szkołę średnią,następnie został kapelanem Brygady Strzelców Polskich.
Poglądy i działalność publiczna
Poglądy Kazimierza Lutosławskiego charakteryzowały się silnym zabarwieniem katolicko-narodowym.W początkach działalności politycznej był członkiem Związku Młodzieży Polskiej„Zet”.W okresie studiów zagranicznych zapoznał się z poglądami endecji.Od 1903 r.był członkiem Ligi Narodowej i Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego.Wkrótce został współpracownikiem Romana Dmowskiego.W okresie pobytu w Rosji w latach 1915-1918 współpracował z endecką„Gazetą Polską”,„Sprawą Polską”.W lipcu 1917 roku został członkiem Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego w Moskwie,w której kierował komisją wojskową Rady Polskiej tego ugrupowania politycznego,zajmującego się przerzucaniem polskich żołnierzy do Murmańska.Od jesieni 1917 r.redagował pisma„Polak-katolik” i „Wygnaniec”.Po powrocie do kraju został członkiem Zarządu Głównego Związku Ludowo-Narodowego(ZLN),publikował prace pedagogiczne,współpracował z„Gazetą Warszawską”,„Myślą Narodową”,„Harcerzem”.W ramach działalności ZLN zainaugurował w 1920 r.w Łomży cykl wykładów Bankructwo socjalizmu,promujących poglądy endecji.W czasie wojny polsko-rosyjskiej był kapelanem wojskowym.W 1922 r.został odznaczony Krzyżem Walecznych.W latach 1919-1920 był redaktorem tygodnika„Sprawa”,opublikował także swoje prace pt.Hasła rewolucji w świetle nauki katolickiej oraz Stronnictwa w kraju i w świecie.W latach 1919 oraz 1922 był wybierany posłem na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm I kadencji z ziem Mazowiecko-Podlaskich,gdzie pełnił funkcję przewodniczącego Sejmowej Komisji Konstytucyjnej i regulaminowej,oświatowej,spraw zagranicznych.Deklarował swój sprzeciw wobec polityki Piłsudskiego.Zaraz po Bitwie Warszawskiej oskarżył Piłsudskiego na łamach„Myśli Narodowej”o zdradę.Według niego cała wcześniejsza działalność legionowa miała służyć nie niepodległości,lecz wykrwawieniu młodzieży polskiej.Podczas sprawowania funkcji poselskich brał udział w pracach komisji,był autorem wniosków i współautorem wielu ustaw,ponadto był głównym autorem wstępu do konstytucji marcowej w 1921 r.roty przysięgi prezydenta i ślubowania poselskiego.Był przeciwny wyborowi Gabriela Narutowicza na prezydenta RP,występował przeciwko niemu w prasie i przemówieniach publicznych.Atakował prezydenta jako wybranego„głosami niepolskimi” i podobnie jak w całej swojej publicystyce politycznej uciekał się do haseł radykalnie antysemickich(np.„Jak śmieli Żydzi narzucić Polsce swojego prezydenta?”)Po zamordowaniu prezydenta Narutowicza był obok m.in.gen.Hallera osobą oskarżaną przez przeciwników endecji o podżeganie do zbrodni.
Skauting i harcerstwo
W okresie studiów w Anglii Kazimierz Lutosławski zapoznał się z ideą ruchu skautowego,zapoczątkowanego przez generała Roberta Baden-Powella.Po powrocie do kraju dążył do upowszechnienia jego zasad wśród młodzieży polskiej.Był prekursorem skautingu na ziemiach polskich.Mottem działań Lutosławskiego było wykształcenie dzielnych obywateli Polski i kościoła katolickiego.W 1906 r.będąc na leczeniu w Zakładzie dr.Tarnawskiego,założył dla dzieci kuracjuszy tzw.wakacyjną drużynę„Dzieci Kosowskich”.Rok później wspólnie z księdzem Janem Gralewskim utworzył czteroletnie Ognisko Wychowawcze Wiejskie w Starej Wsi pod Nowomińskiem.Do szkolnego programu wprowadził elementy pracy skautowej.W lipcu 1911 r.w Drozdowie dla dzieci z rodziny Lutosławskich i ich przyjaciół zorganizował zastępy Kruki” i „Czajki”.Do współpracowników Lutosławskiego w początkowym okresie jego działalności na rzecz szerzenia ruchu harcerskiego należeli Andrzej Małkowski i Olga Drahonowska-Małkowska,którym w 1913 r.w Zakopanem udzielił ślubu.Po otrzymaniu święceń kapłańskich został prefektem szkół warszawskich i z wielką energią oddał się pracy w harcerstwie.Był instruktorem skautowym,kapelanem skautów i kapelanem obozowym.Do 1914 r.był członkiem Naczelnej Komendy Skautowej w Królestwie Polskim.Z funkcji tych ustąpił na skutek rozłamu w warszawskim skautingu.Jednym z powodów rozłamu był publiczny odczyt ks.Lutosławskiego dla młodzieży skautowej,w którym skrytykował on zrywy powstańcze z 1830 i 1863 r.
Krzyż harcerski


15 października 1911 na łamach pierwszego numeru lwowskiego„Skauta”został ogłoszony konkurs na polską odznakę skautową.Żadna z prac nie zainteresowała powołanej do rozstrzygnięcia konkursu komisji(projekt Lutosławskiego zdobył III nagrodę).Pod koniec 1912 r.Naczelna Komenda Skautowa do dalszych prac nad projektem wyznaczyła ks.Kazimierza Lutosławskiego.Po dokonaniu kilku poprawek zaprojektowana przez niego odznaka weszła do użytku w 1913 roku.Nadawana była głównie harcerzom warszawskim.
Kazimierz Lutosławski symbolikę krzyża(wersji z lat 1913-1915)opisał następująco:

Wianek z dębu i wawrzynu oznacza cele do zdobycia:siłę i umiejętność,sprawność i wiedzę.Oplata on główny symbol skautowy:krzyż z hasłem„Czuwaj”.Kształt tego krzyża jest dawny:takiego użyto do naszego orderu waleczności:Virtuti Militari;uprzytamnia on w szczególności obowiązek dzielności.Ma on pośrodku kółko symbol doskonałości,a w nim gwiazdę promienną,jakby światło przewodnie:„ad astra!”A sam krzyż znaczy:per aspera,bo wskazuje ciężką,cierniami walki z własnymi słabościami usłaną drogę,a przy tym oznacza też gotowość do walki i do wszelkich poświęceń aż do męczeństwa za wiarę,aż do śmierci za Ojczyznę:Bóg i Ojczyzna są treścią wewnętrzną tego znaku.Hasło„Czuwaj”na nim to pobudka,ostrzeżenie:oznacza gotowość ducha do pracy nieustannej...
Najprawdopodobniej w roku 1915 miejsce gwiazdy zaczęła zajmować wzorowana na lilijce skautowej lilijka harcerska.Ostateczny kształt krzyża harcerskiego został ustalony podczas konferencji zjednoczeniowej ZHP w dniach 1–2 listopada 1918 jako odznaka polskiego harcerstwa.
Rozłamy w warszawskim skautingu

Jesienią 1914 r.tuż po wybuchu pierwszej wojny światowej,kilkunastu drużynowych warszawskich drużyn skautowych na czele z Piotrem Olewińskim wzięło udział w proteście przeciwko postawie księdza Lutosławskiego.Opowiadał się on za współpracą z Rosją i krytykował czyn zbrojny Legionów Polskich Piłsudskiego.Protestujący domagali się ustąpienia ks.Lutosławskiego z Naczelnej Komendy Skautowej.Piotr Olewiński został zdegradowany.NKS próbowała odsunąć go od pracy w drużynie,co było przyczyną rozłamu w 2 Warszawskiej Drużynie Harcerzy.Część drużyny opowiedziała się za Olewińskim,legionami Piłsudskiego i walce przeciwko Rosji,część zaś za NKS i Lutosławskim.Trzynastu zbuntowanych drużynowych wypowiedziało posłuszeństwo warszawskiemu NKS-owi i utworzyli Wydział Rady Drużynowych(tzw.Rebelię).Przewodniczącym zbuntowanej Rady Drużynowych został Piotr Olewiński.Przez kolejne miesiące,do wiosny 1915 r.prowadzono pertraktacje w sprawie zjednoczenia.W wyniku porozumienia ks.Lutosławski opuścił zarząd NKS.Skauting warszawski opowiedział się za walką przeciwko Rosji.5 sierpnia 1915 opuszczona przez Rosjan Warszawa została zajęta przez Niemców.Większa część drużynowych i starszych skautów wstąpiła do Batalionu Warszawskiego POW.Dla batalionu zorganizowano trzytygodniowe przeszkolenie wojskowe.22 sierpnia jednostka wyruszyła w kierunku Włodawy,aby połączyć się z I Brygadą Legionów.
Wpływ na powstające harcerstwo
1–2 listopada 1918 odbyła się konferencja zjednoczeniowa.Organizacje harcerskie z zaboru pruskiego,Małopolski,Rusi i Rosji,Królestwa Kongresowego i Litwy złączyły się w Związek Harcerstwa Polskiego.Kazimierz Lutosławski współpracował nad projektem statutu ZHP oraz przy wypracowaniu tekstów Prawa i Przyrzeczenia harcerskiego.Na konferencji został także ostatecznie zatwierdzony kształt Krzyża harcerskiego.Wpływ Lutosławskiego na polskie harcerstwo był znaczący,wprowadził do niego akcenty ideologii endeckiej.Przejawiało się to we wpajaniu młodzieży wartości narodowo-religijnych.Lutosławski jest uważany za jednego z głównych ideologów skautingu polskiego.Skupiał się na tym,aby skauting był przede wszystkim narzędziem formacji wewnętrznej młodzieży.Dla Lutosławskiego skauting był pomocą w procesie wychowawczym,miał za zadanie ukształtować zdrowego ducha narodu.Swoje podręczniki i artykuły dla harcerzy podpisywał pseudonimem„x.Jan Zawada”,używał też pseudonimu„Szary”.Wydał książki pt."Czuj Duch","Jak prowadzić pracę skautów"oraz"Śpiewnik polskiego skauta".
Śmierć i upamiętnienie
Kazimierz Lutosławski zmarł 5 stycznia 1924 w wieku 44 lat na skutek szkarlatyny,którą zaraził się podczas pełnienia posługi duszpasterskiej.Pochowany został w rodzinnym Drozdowie.Pośmiertnie za zasługi dla harcerstwa został uhonorowany tytułem Harcerza Rzeczypospolitej.W 70 rocznicę śmierci w dniach 14–18 stycznia 1994,odbył się I Zlot dh.Szarego.Inicjatorami przedsięwzięcia były 36 Łomżyńska Drużyna Pożarnicza„Wigilowie”im.Mariana Wojciecha Śmiarowskiego oraz PH 101 z Łomży.Podczas zlotu na płycie grobowej Lutosławskiego została wmurowana kopia krzyża harcerskiego.W pierwszych dniach marca,zaczynając od 1995 r.odbywają się coroczne Zloty dh.Kazimierza Lutosławskiego„Szarego”.
Odznaczenia
  • 1921 r.Odznaka ZHP„Wdzięczności”
  • 1922 r.Krzyż Walecznych(za posługę duszpasterską w Wielkanoc 1916 roku,na froncie Pierwszej Brygady Strzelców Polskich,podczas I wojny światowej)
Publikacje
Kazimierz Lutosławski był autorem 23 publikacji,współautorem 3,redaktorem 4,napisał przedmowę do trzech książek oraz przetłumaczył jedną z języka francuskiego.W swoich dziełach podpisywał się zarówno swoim nazwiskiem,jak i pseudonimem Jan Zawada oraz inicjałami K.L.
Autorstwo
  1. K.L.[K. Lutosławski],Jan Henryk Dąbrowski,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.1944 r.
  2. K.L.[K.Lutosławski],Jan Karol Chodkiewicz,Londyn,Naczelny Komitet Z.H.P.,1944 r.
  3. K.L.[K.Lutosławski],Maria Skłodowska-Curie,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.,1944 r.
  4. K.L.[K.Lutosławski],Romuald Traugutt,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.1944 r.
  5. K.L.[K.Lutosławski],Stanisław Żółkiewski,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.1944 r.
  6. K.L.[K.Lutosławski],Walerian Łukasiński,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.1944 r.
  7. K.L.[K.Lutosławski],Wywiad i wywiadowcy,Londyn,nakładem Naczelnego Komitetu Z.H.P.1944 r.
  8. K.Lutosławski,Czem jest skauting polski?Gawęda obozowa,Warszawa,skład główny w Redakcji„Przebudzenia”,1913 r.
  9. K.Lutosławski,Hasła rewolucji w świetle nauki katolickiej.Głos kapłana do braci w Chrystusie o tem,jak w samym zaczątku uniknąć drogi,po której ojczyzna w przepaść bolszewizmu stoczyć by się musiała,Warszawa,E.Wende i Spółka,1919 r.
  10. K.Lutosławski,Letniska młodzieży szkolnej.Podręcznik dla kierowników,Z.1,Przygotowanie,Warszawa,skład główny w Księgarni J.Lisowskiej,1915 r.
  11. K.Lutosławski,Letniska młodzieży szkolnej.Podręcznik dla kierowników,Z.2,Urządzenie,Warszawa,skład główny w Księgarni J.Lisowskiej,1915 r.
  12. K.Lutosławski,Letniska młodzieży szkolnej.Podręcznik dla kierowników,Z.3,Zajęcia ogólne,Warszawa,skład główny w Księgarni J.Lisowskiej,1915 r.
  13. K.Lutosławski,Młodzież a polityka,Warszawa,skł.gł.Admin.„Gaz.Por.2 Grosze”,1915 r.
  14. K.Lutosławski,Nowe zasady pedagogiczne w wychowaniu domowem.Odczyt wygłoszony w Związku Naukowo-Literackim we Lwowie d.8 listopada 1906 r.Lwów,Księgarnia Polska B.Połonieckiego,Warszawa,Wende i Sp.1906 r.
  15. K.Lutosławski,O potrzebie filozofji w wykształceniu rolnika-obywatela.Cztery listy do przyjaciela,Warszawa,E.Wende,Łódź,L.Fiszer,1913 r.
  16. K.Lutosławski,Skauting jako system wychowania moralnego,Warszawa,skład główny w Administracji„Prądu”,1913 r.
  17. K.Lutosławski,Stronnictwa w kraju i w sejmie,wyd.2,Warszawa,nakł.Sekr.Głównego Związku Lud.Narod.1921 r.
  18. K.Lutosławski,Teologja.Wykład dla wykształconego ogółu,Cz.1,Podstawy wiary i moralności,T.1,Bóg jako przyczyna,Warszawa[etc.]Gebethner i Wolff,Kraków,G.Gebethner,[1918 r.]
  19. K.Lutosławski,Teologja.Wykład dla wykształconego ogółu,Cz.2,Życie moralne,T.3,Dążenie stworzenia rozumnego do Boga.Rozbiór szczegółowy.O cnotach teologicznych,Warszawa[etc.]Gebethner i Wolff,Kraków,G.Gebethner,[1918 r.]
  20. K.Lutosławski,Trucizna duszy chrześcijańskiej socjalizm,Warszawa,Komitet Zjednoczenia Kresów Wschodnich z Rzecząpospolitą Polską,1920 r.
  21. K.Lutosławski,Wojna wobec moralności chrześcijańskiej,Warszawa[etc.]nakł.Ksiegarni Gebethnera i Wolffa,1915 r.
  22. J.Zawada[K.Lutosławski],Czuj duch!Szesnaście gawęd obozowych o idei skautingu,Kraków,G.Gebethner i Spółka,1917 r.
  23. J.Zawada[K.Lutosławski],Śpiewnik polskiego skauta,Kraków,[s.n.]1914 r.
Współautorstwo
  1. W.Czartoryski,J.Gralewski,K.Lutosławski,Polskie Ogniska Wychowawcze Wiejskie.Zasady i środki.Program pierwszego Polskiego Ogniska Wychowawczego Wiejskiego dla chłopców,Wilno,Dziennik Wileński,1906 .
  2. K.L.[K.Lutosławski],J.L.[J.Lutosławski],Szlakiem socjalizmu.Tryptyk ideowy,Warszawa,[s.n.]1919 r.
  3. K.Lutosławski i inni,Moralne podstawy życia narodowego.Książka zbiorowa,serya odczytów wygłoszonych w sali Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie w poście 1915 r.Warszawa,Wende i Spółka,[cenz.1915 r.]
Redakcja
  1. Kalendarz Polski.Rocznik wychodźtwa polskiego w Rosyi na rok...red.X.Kazimierza Lutosławskiego i Antoniego Sadzewicza,Moskwa,Druk.W.Lehmanna,1916-1917
  2. Polak Katolik,[kier.K.Lutosławski],Moskwa,Katolicki Związek Demokracji Chrześcijańskiej,1917 r.
  3. Sprawa.Tygodnik,służący odrodzeniu narodowemu w duchu katolickim,red. i wyd.K.Lutosławski,Warszawa,K.Lutosławski,1919-1920
  4. Wygnaniec.Tygodnik dla wszystkich,za kom.red.K.Lutosławski,Władysław Lippoman,Moskwa,Komitet Zjednoczenia Międzypartyjnego,1918 r.
Przedmowa
  1. E.Kloth,Socjalizm i żydostwo,z przedm.K.Lutosławskiego,Warszawa,nakł.Księgarni Perzyński,Niklewicz i s-ka,1923 r.
  2. Ordynacja wyborcza do Sejmu i Senatu z 28 lipca 1922 roku,wstępem i koment.opatrzył K.Lutosławki,Warszawa,Perzyński,Niklewicz,1922 r.
  3. A.Pawełek,Młoda drużyna.Podręcznik pracy harcerskiej w drużynie,z przedm.K.Lutosławskiego,Londyn,nakł.Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia,1945 r.
Tłumaczenie
  1. D.J.Mercier,Ćwiczenia duchowne dla kapłanów,tł.dokonano pod kierunkiem K.Lutosławskiego,Warszawa,nakładem Księgarni E.Wendego i Sp.(T.Hiż i A.Turkuł),1913 r.

Ulica św.Gertrudy w Krakowie

Ulica w Krakowie,która prowadzi wzdłuż Plant,od Poczty Głównej do Wawelu.Została wytyczona w latach 70 XIX wieku w miejscu drogi,która niegdyś prowadziła wzdłuż murów miejskich.Stanowi fragment I obwodnicy Krakowa.Tutaj na obecnych Plantach,w pobliżu ul.Siennej,znajdował się kościół św.Gertrudy zwany także kościołem Złoczyńców.Na otaczającym kościół cmentarzu chowano osoby skazane na karę śmierci i ścięte mieczem katowskim.Cmentarz zamknięto po 1796 r.Świątynię zamknięto w 1810 r.a w 1820 r.władze miejskie sprzedały na licytacji ruinę kościółka,(który ostatecznie rozebrano w 1822 r.) i nie pozwoliły na zabudowę powstałego placu,gdyż już dojrzewała myśl założenia Plant.Ulicę po II wojnie światowej w 1950 r.nazwano im.Ludwika Waryńskiego działacza ruchu robotniczego,a w 1990 r.przywrócono starą nazwę św.Gertrudy.
Niektóre kamienice
  • Pod nr 2 znajduje się kamienica wzniesiona w duchu historyzmu według projektu Karola Zaremby w 1889 r.
    • Nr 5 to specjalnie zaprojektowany budynek kina"Wanda"(dziś delikatesy spożywcze)otwarty uroczyście w 1912 r.Fasada zachowała secesyjną dekorację z mozaiką 
    • Pod nr 6 znajduje się hotel Monopol zaprojektowany przez Filipa Pokutyńskiego w 1876 r.z fasadą w stylu eklektycznym i lustrzaną nadbudową z ostatnich lat
    • Budynek nr 12 A pochodzący z 1886 r.zachował wystrój z ostatniej modernizacji w 1938 r.Na klatce schodowej znajdują się witraże ze scenami alegorycznymi
    • Na kamienicy nr 16 wmurowano pamiątkową tablicę poświęconą Narcyzowi Wiatrowi"Zawojnie"
    • W kamienicy nr 19 po II wojnie światowej mieszkał reżyser Wojciech Jerzy Has
    • Kamienice 23-24 zostały zbudowane przez zakon księży Misjonarzy i stanowią własność kościelną.W latach II wojny światowej znajdowała się w nich siedziba Abwehry niemieckiego wywiadu wojskowego
    • Kompleks budynków 26-29 to hotel"Royal",przed II wojną światową były to 4 hotele:Royal,Union,City i Garnizonowy.W okresie II wojny światowej zamieszkiwali tutaj żołnierze niemieccy,po wojnie do 1954 roku mieściło się Dowództwo Krakowskiego Okręgu Wojskowego,następnie kasyno i hotel garnizonowy.Ostatecznie po generalnym remoncie w 1987 roku,obiekt połączono w jeden kompleks hotelowy pod nazwą Hotel"Royal"ze 120 miejscami noclegowymi
Na tyłach kamienic,w kwartale między ulicami Stradomską,św.Gertrudy,św.Sebastiana i J.Dietla znajduje się Ogród Księży Misjonarzy.

Zapora Pilchowice

Niem.Bobertalsperre Mauer,Talsperre Mauer,także Mauertalsperre druga co do wysokości(po Solinie) i druga co do czasu powstania zapora w Polsce.Zbudowana przez firmę B.Liebold&Co.AG(Holzminden/Berlin)pod kierownictwem Alberto Cucchiero,według projektu profesora Otto Intze oraz dr. Curta Bachmanna.Ponadto jest to najwyższa w obecnej Polsce zapora kamienna oraz łukowa.Powstała na rzece Bóbr w latach 1904-1912 w celu ochrony przed powodziami.Decyzja o budowie Zapory Pilchowickiej zapadła 3 lipca 1900 roku.Pierwsze prace rozpoczęto w 1902 roku.W 1904 roku rozpoczęto drążenie kanału,który miał odprowadzać wodę z placu budowy.Kanał ma szerokość 9 m,wysokość 7 m,a jego długość wynosi 383 m.W odległości 152 m od wlotu znajduje się 45 metrowy szyb,w którym znajduje się betonowa śluza służąca do kontrolowania przepływu wody(śluza działa do dziś).Po wybudowaniu kanału stworzono przegrody znajdujące się za wlotem kanału i przed jego wylotem,dzięki czemu osuszono i przygotowano teren pod budowę(przegroda przed wlotem kanału istnieje do tej pory,jednak znajduje się ona pod lustrem wody,stanowi ona barierę ochronną przed przenoszeniem cięższych kawałków skał po dnie oraz innych elementów mogących zagrozić zaporze).20 czerwca 1908 r.nastąpiło uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego oraz aktu erekcyjnego zapory.W 1909 r.wezbrane wody podtapiały dół fundamentów i część korpusu zapory.16 listopada 1912 r.nastąpiło oficjalne otwarcie zapory przez cesarza Wilhelma II.Wysokość zapory to 69 m,a szerokość jej korony to 270 m.W wyniku budowy zapory powstał zalew o pow.240 ha i pojemności 50 mln metrów sześciennych.Poniżej zapory zbudowano elektrownię o mocy 7,5 MW złożoną z 6 turbozespołów.

Kazimierz Cybulski

Kazimierz Karol Cybulski(ur.3 marca 1890 we Lwowie,zm.w kwietniu 1940 r.w Charkowie)lekkoatleta,multimedalista mistrzostw Polski w lekkoatletyce,wielokrotny rekordzista w lekkoatletyce,kapitan rezerwy piechoty Wojska Polskiego,ofiara zbrodni katyńskiej.


Życiorys
Syn Aleksandra i Marii.Ukończył studia na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Lwowskiego w 1917 r.Podczas I wojny światowej służył w c. i k.armii.Od 15 grudnia 1918 służył w Wojsku Polskim,w batalionie wartowniczym nr IV/6 w Jarosławiu i nr 6 we Lwowie.Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył w bitwie warszawskiej jako dowódca kompanii w 32 Pułku Piechoty.Został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z 1 czerwca 1919.W służbie czynnej pozostał do 15 grudnia 1921(służąc w 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich Dzieci Lwowskich),po czym przeszedł do rezerwy.Później przydzielony do 65 Pułku Piechoty i do Dowództwa Okręgu Korpusu nr VI we Lwowie.Był czołowym lekkoatletą pierwszych lat II Rzeczypospolitej.Uprawiał skok o tyczce,pchnięcie kulą i rzut dyskiem.Był w grupie sportowców przygotowujących się do startu w Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Antwerpii w 1920 r.(do występu Polaków nie doszło wskutek agresji bolszewickiej).
Zdobył dziewięć tytułów mistrza Polski:
  • pchnięcie kulą 1920 i 1921 r.
  • rzut dyskiem 1920 i 1921 r.
  • skok o tyczce 1921 r.
  • skok wzwyż z miejsca 1921 r.
  • skok w dal z miejsca 1921 r.
  • pchnięcie kulą oburącz 1921 r.
  • rzut dyskiem oburącz 1921 r.
Pięć razy był wicemistrzem Polski:
  • rzut dyskiem 1920 i 1923 r.
  • skok w dal z miejsca 1920 r.
  • pchnięcie kulą 1922 r.
  • skok o tyczce 1923 r.
Zdobył brązowy medal w rzucie dyskiem w 1922 r.Dwanaście razy ustanawiał lekkoatletyczne rekordy Polski.Wystąpił w pierwszym meczu reprezentacji Polski(z Czechosłowacją i Jugosławią)5 i 6 sierpnia 1922 w Pradze,zajmując 2 miejsce w rzucie dyskiem i 4 miejsca w skoku o tyczce i pchnięciu kulą.
Rekordy życiowe:
  • skok o tyczce 3,21 m(13 października 1912,Lwów)
  • pchnięcie kulą 11,60(13 sierpnia 1921,Lwów)
  • rzut dyskiem 39,09(6 sierpnia 1922,Praga)
Startował w barwach Pogoni Lwów.Karierę sportową zakończył w 1925 r.Po wybuchu II wojny światowej,kampanii wrześniowej i agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez sowietów i przewieziony do obozu w Starobielsku.Wiosną 1940 r.został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach.Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.
Upamiętnienie
5 października 2007 Minister Obrony Narodowej awansował go pośmiertnie do stopnia majora.Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie,w trakcie uroczystości„Katyń Pamiętamy Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Tramwaje w Inowrocławiu

System komunikacji tramwajowej działający w Inowrocławiu w latach 1912–1962. 
Historia
System uruchomiono 10 listopada 1912,kiedy pierwszy tramwaj przejechał z dworca kolejowego do Rynku.Następnie wybudowano linię z Rynku do ul.Poznańskiej,natomiast nie zrealizowano planowanych linii do Solanek,Mątew oraz ul.Toruńskiej.W 1918 r.gdy Inowrocław przeszedł w ręce polskie,ponownie uruchomiono komunikację tramwajową.W 1919 r.z powodu niskiej frekwencji wywołanej powojennym kryzysem zlikwidowano odcinek Rynek Strzelnica,natomiast w 1923 r.wybudowano niewielki odcinek na ul.św.Ducha(uruchomiony 1 VI 1923).1 kwietnia 1933 odcinek ten wydłużono do Inowrocławskiej Fabryki Maszyn(nazwę przystanku końcowego przemianowano następnie na„Koszary Artyleryjskie”).Tramwaje kursowały tą trasą do 1960 r.Ostatni odcinek,z mijankami przy ul.Marcinkowskiego i Królowej Jadwigi,został zamknięty 31 grudnia 1962.Przez mieszkańców Inowrocławia,tramwaj był potocznie nazywany"bimba".