piątek, 24 marca 2017

Kalina Jędrusik

Także Kalina Jędrusik-Dygat(ur.5 lutego 1930 w Gnaszynie,zm.7 sierpnia 1991 w Warszawie)polska aktorka teatralna i filmowa,piosenkarka i artystka kabaretowa. 
Życiorys
Kalina Jędrusik urodziła się w 1930 r.w Gnaszynie(od 1977 r.dzielnica Częstochowy).W 1949 r.ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im.Juliusza Słowackiego w Częstochowie,następnie w 1958 r.studia w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie i w tym samym roku debiutowała na scenie gdańskiego Teatru Wybrzeże.Od stycznia 1955 r.grała w teatrach warszawskich: w Teatrze Narodowym(1955–1957),Teatrze Współczesnym(1957–1963),Teatrze Komedia(1964–1967),Studenckim Teatrze Satyryków(1969–1972),Teatrze Rozmaitości(1972–1985) i Teatrze Polskim(1985–1991).Występowała w rolach dramatycznych i charakterystycznych.Ogromną popularność przyniósł Kalinie Jędrusik udział w programach telewizyjnych Kabaretu Starszych Panów oraz kreacje filmowe,m.in.Joanny w"Lekarstwie na miłość"w reż.Jana Batorego.W latach 60 i 70 uchodziła za symbol seksu.W 1976 roku występowała w duetach z Violettą Villas,głównie w Stanach Zjednoczonych.W plebiscycie na najlepszą aktorkę w historii polskiego filmu,zorganizowanym w 1996 roku przez redakcję pisma„Film”z okazji 100-lecia kina,zajęła trzecie miejsce.
Życie prywatne
Kalina Jędrusik była córką Henryka Jędrusika,senatora RP w latach 1938–1939,żoną pisarza Stanisława Dygata(od 1954 r.)Była bezdzietna.Była matką chrzestną piosenkarki Magdy Umer.Jej przyrodnim bratem jest urodzony w 1958 r.Maciej Jędrusik;miała również siostrę Zofię.Kalina Jędrusik darzyła wielką miłością koty.Po śmierci męża(1978 r.)opiekowała się nimi w swoim mieszkaniu na Żoliborzu.Zmarła w nocy 7 sierpnia 1991 na skutek ataku astmy oskrzelowej na tle uczulenia na sierść kota.13 sierpnia 1991 została pochowana w Alei Zasłużonych cmentarza Powązkowskiego w Warszawie(grób 66).
Role teatralne
Teatr Telewizji
Filmografia
Filmy poświęcone aktorce
Literatura
Przypisy

  • Tadeusz Piersiak: Ile lat ma Kalina Jędrusik?. 9 listopada 2006. [dostęp 29 października 2016].

  • Tomasz Haładyj: Mamy mieć ulicę Kalinki i skwer Kaliny (pol.). Gazeta.pl, 2010-04-25. [dostęp 2015-02-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].

  • Lista absolwentów liceum im. Słowackiego na slowacki.org.

  • Z biogramu w serwisie Kultura polska.

  • Jolanta Harasimowicz: O Kalinie. [dostęp 29 października 2016].

    1. Jacek Szczerba: Co ja, Jezus Chrystus jestem?. wysokieobcasy.pl.
    Bibliografia
    Linki zewnętrzne

    poniedziałek, 20 marca 2017

    Krzysztof Chamiec

    Właściwie Krzysztof Jaxa-Chamiec(ur.2 lutego 1930 w Andrudze,zm.11 października 2001 w Warszawie)polski aktor,teatralny,filmowy i telewizyjny. 
    Życiorys
    Urodził się 2 lutego 1930 we wsi Andruga(ukr.Андруга)w gminie Włodzimierzec,powiat Sarny,Województwo wołyńskie,na Wołyniu.Obecnie Rejon krzemieniecki Obwodu tarnopolskiego.Syn ziemianina i hodowcy rolnego Bronisława Jaxy-Chamca i Jadwigi Chamiec z domu Mierzejewskiej,pisarki.W latach 1945–1948 mieszkał w Bystrzycy Kłodzkiej,gdzie jego matka była nauczycielką języka polskiego i francuskiego.Po II wojnie światowej był dwukrotnie aresztowany za przynależność jego rodziny do AK,najpierw przez Rosjan,a następnie przez UB.Ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.1 marca 1949 zadebiutował w lubelskim Teatrze Muzycznym,gdzie grał do 1951 r.Później przeniósł się do Szczecina,gdzie występował w Teatrze Polskim(1951–1952).W latach 1952–1953 grał w Teatrze im.Aleksandra Fredry w Gnieźnie,a w latach 1954–1955 w Teatrze im.Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu.W 1954 r.zdał aktorski egzamin eksternistyczny w PWST w Krakowie.W latach 1955–1957 ponownie aktor Teatrów Dramatycznych w Szczecinie.Występował na deskach Starego Teatru(1957–1959) i Teatru im.Juliusza Słowackiego w Krakowie(1959-62),a następnie w Teatrze im.Stefana Jaracza w Łodzi(1962–1967).Od 1967 r.związany z teatrami warszawskimi:Klasycznym(1967–1968),Ateneum(1968–1971),Narodowym(1971–1974 i 1981–1990),Polskim(1974–1981),Na Woli(1990–1991)oraz z Centrum Sztuki im.Stanisława Ignacego Witkiewicza(1991–1992).Występował w Teatrze Telewizji i Teatrze Sensacji"Kobra"oraz w Teatrze Polskiego Radia.
    O swoim zawodzie mówił: 
    Teatr jest dla aktora nie wysychającym źródłem emocji.Nawet jeśli chwilowo mam go dosyć,po pewnym czasie powraca jeszcze silniejsza fascynacja.Liczyłem,że w końcu się od niej uwolnię,ale nic z tego!Udaje mi się to tylko do momentu,póki nie wejdę do teatru.Alina Budzińska,"Rodzynki,migdały",Katowice:KAW,Katowice,1986 r.
    Na ekranie filmowym zadebiutował w 1961 r.rolą hrabiego Alfreda Łaskiego w Komediantach Mari Kaniewskiej.Wystąpił w kilkudziesięciu filmach polskich i zagranicznych.Jego emploi(męski,wyniosły,pewny siebie)predestynowało go do grania ról mundurowych,zwłaszcza oficerów,ludzi wykształconych,dyplomatów,arystokratów,cudzoziemców;często odtwarzał postaci historyczne.Członek SPATiF-ZASP,w latach 1957–1982 członek Zarządu Oddziału Warszawskiego tego stowarzyszenia.W latach stanu wojennego aktor działał jako organizator„nowego”ZASP-u,„związku cechowego”(jak to sam określa),powołanego wówczas wraz z innymi,podobnymi„cechami”a warto przypomnieć,że inspirację do sprowadzenia związków twórczych do funkcji cechów,czyli stowarzyszeń rzemieślniczych,zawdzięczał reżim stanu wojennego koncepcjom niemieckim z lat 30,kiedy analogicznym sposobem rozprawiano się z niewygodnymi organizacjami intelektualistów i artystów.W tychże latach 80,otrzymał Chamiec szereg wysokich odznaczeń(Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski(1984 r.)srebrny medal„Za Zasługi dla Obronności Kraju”(1985 r.)Złoty Ekran(1983 r.)Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia(1985 r.)nagroda na Opolskich Konfrontacjach Teatralnych(1986 r.)Nagroda Prezydenta Warszawy(1986 r.))Reakcję środowiska na„zasługi”jednego ze swych przedstawicieli,opisuje sam Chamiec w wywiadzie zamieszczonym w książce"Komedianci.Rzecz o bojkocie"wywiad dominuje rozgoryczenie aktora,spowodowane ostracyzmem społeczności teatralnej dawni przyjaciele na jego widok przechodzili na drugą stronę ulicy,albo mijali go,udając,że nie widzą.Zmarł na raka płuc,a został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu w Krężnicy Jarej k.Lublina.
    Życie prywatne
    Był synem Jadwigi Chamiec i Bronisława Jaxa-Chamca.Miał czworo rodzeństwa.Był mężem Aleksandry Grzędzianki-Chamiec,Joanny Jędryki,Joanny Sobieskiej i Laury Łącz.
    Filmografia(wybór)
    Polski dubbing
    Odznaczenia i nagrody

    Zbigniew Makowski

    Ur.31 stycznia 1930 w Warszawie polski malarz współczesny.W latach 1950–1956 studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem Kazimierza Tomorowicza.W latach 60 poznał w Paryżu André Bretona i środowisko ówczesnych surrealistów,z którymi do dziś czuje się związany.Zajmuje się malarstwem,rysunkiem,poezją oraz tworzeniem unikatowych książek.Otrzymał m.in.Nagrodę Krytyki Artystycznej im.Cypriana Kamila Norwida w 1973 r.oraz Nagrodę im.Jana Cybisa w 1992 r.Jego kompozycja Mirabilitas secundum diversos modos exire potest a rebus została podarowana przez rząd polski genewskiej siedzibie ONZ.Ojciec Mirosława Makowskiego.

    Sobiesław Zasada

    Życiorys
    Osiągnięcia:
    • jako młody chłopak rzucał oszczepem(rekord życiowy 55,65 m w 1951 r.)
    • 3 złote medale mistrza Europy w rajdach 1966,1967,1971 r.
    • 3 srebrne medale wicemistrza Europy w rajdach 1968,1969,1972 r.
    • 11-krotny rajdowy mistrz Polski
    • zwycięzca 148 rajdów samochodowych
    Kierowca fabryczny Steyr Puch(3 lata),Porsche(5 lat),BMW(2 lata) i Mercedes-Benz(3 lata).
    • Autor wielu książek m.in.„Samochód,Rajd,Przygoda” i „Moje rajdy”,opisujących jego rajdowe przygody oraz„Szybkość bezpieczna”,„Szybkość bezpieczna Safari”,a także ich poszerzonej wersji„Szerokiej drogi.Doskonalenie techniki jazdy”
    W 1977 r.założył w Krakowie działającą do dziś firmę polonijną„Alpha”produkującą głównie zamki błyskawiczne,obecnie zajmującą się również przetwórstwem tworzyw sztucznych.W latach 1981–1986 był konsultantem w pionie rozwoju firmy Porsche AG.Od 1990 r.współpracuje z przedsiębiorstwem Mercedes-Benz(do 1996 r.był generalnym przedstawicielem koncernu w Polsce).Utworzył grupę kapitałową,która w latach 90 XX wieku przejęła kontrolę nad największymi polskimi producentami ciężarówek i autobusów i kontrolowała wówczas m.in.przedsiębiorstwa Autosan i Jelcz,w ramach spółki Polskie Autobusy.Obecnie Sobiesław Zasada jest prezesem rady nadzorczej Grupy Zasada,jednej z większych grup kapitałowych w Polsce,która działa w branżach:motoryzacyjnej,deweloperskiej,produkcyjnej i lifestylowej.Został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed przyspieszonymi wyborami prezydenckimi 2010 r.oraz przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku.
    Nagrody
    Laureat Nagrody Kisiela 1996 r.W 2009 r.Sobiesław Zasada otrzymał nagrodę Laur Magellana za całokształt działalności zawodowej.
    Odznaczenia
    W 2000 r.odznaczony przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski,został również odznaczony Krzyżem Oficerskim i Krzyżem Kawalerskim tego orderu.Pięciokrotnie został odznaczony złotym Medalem„Za wybitne osiągnięcia sportowe”.
    • 2009 r. miejsce 33(800 mln zł)
    • 2008 r.miejsce 32(1000 mln zł)
    • 2007 r.miejsce 25(1000 mln zł)
    • 2006 r.miejsce 43(400 mln zł)
    • 2005 r.miejsce 38(405 mln zł)
    • 2004 r.miejsce 35(450 mln zł)
    • 2003 r.miejsce 32(420 mln zł)
    • 2002 r.miejsce 29(400 mln zł)
    • 2001 r.miejsce 20
    • 2000 r.miejsce 14
    • 1999 r.miejsce 11
    • 1998 r.miejsce 5
    • 1997 r.miejsce 5
    • 1996 r.miejsce 5
    • 1995 r.miejsce 19
    • 1994 r.miejsce 7
    • 1993 r.miejsce 14
    • 1992 r.miejsce 11
    • 1991 r.miejsce 7
    • 1990 r.miejsce 2
    Publikacje książkowe
    • 1970 r.„Samochód,Rajd,Przygoda”,wyd.Sport i Turystyka,s.267
    • 1970,1992,1993,2002 r.„Szybkość bezpieczna.Rajdy świata”,wyd.Motorpress,s.366.ISBN 83-923153-1-6(tłumaczona na języki:czeski 1974 i 1975 r.bułgarski 1977 r.litewski 1979 i 2002 r.łotewski 1982 r. i 2004 r.rosyjski)
    • 1978 r.„Uwagi i rady Sobiesława Zasady”,wyd.WKŁ,s.165(współautor:Dariusz Piątkowski)
    • 1996 r.„Moje rajdy”,wyd.Moto-Press.ISBN 83-905612-1-2
    • 2004 r.„Szybkość bezpieczna Safari”,wyd.Przedsiębiorstwo Zagraniczne ALPHA,Kraków,s.224.ISBN 83-902196-1-1
    • 2009 r.„Szerokiej drogi.Doskonalenie techniki jazdy”,wyd.STO,s.202.ISBN 978-83-60003-29-9

    Helena Raszka

    Ur.24 stycznia 1930 w Bydgoszczy,zm.17 maja 2016 w Szczecinie polska poetka.Studiowała filologię polską na Uniwersytecie Wrocławskim.Od 1951 roku mieszkała w Szczecinie w dzielnicy Pogodno przy ulicy Żwirki i Wigury.Debiutowała jako poetka w 1956 roku na łamach tygodnika"Ziemia i Morze".Od 2015 roku jej imieniem nazwana jest szkoła podstawowa nr 7 w Szczecinie.Pochowana została na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie(kwatera 20E).
    Twórczość
    • "Okruchy bursztynu"(1959 r.)
    • "Inny kraj"(1962 r.)
    • "Bliżej dna"(1965 r.)
    • "Portret zdziwiony sobą"(1966 r.)
    • "Liczba pojedyncza"(1970 r.)
    • "Miłość"(1981 r.)
    • "Liczba mnoga"(1982 r.)
    • "Biała Muzyka"(1994 r.)
    • "Wybrane wiersze"(1996 r.)
    • "Na poboczu"(2000 r.)
    • "Korzeń i skała"(2000 r.)
    • "Głosy w przestrzeni"(2011 r.)
    • "Imię własne"(2011 r.)
    Nagrody i odznaczenia
    • 1957 r.II nagroda na konkursie Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie za zbiory wierszy"Słowa najcichsze" i "Okruchy bursztynu"
    • 1961 r.wyróżnienie na Kłodzkiej Wiośnie Poetyckiej
    • 1965 r.nagroda„Pióra”w konkursie Zrzeszenia Studentów Polskich i Klubu Studentów Wybrzeża„Żak”w Gdańsku dla tomiku"Bliżej dna"
    • 1996 r.Nagroda Artystyczna Miasta Szczecina
    • 2010 r.Brązowy Medal„Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
    • 2012 r.nominacja do Nagrody Poetyckiej im.K.I.Gałczyńskiego Orfeusz za tomik"Głosy w przestrzeni"

    Teresa Żylis-Gara

    Teresa Gerarda Żylis-Gara(ur.23 stycznia 1930 w Landwarowie k.Wilna)polska śpiewaczka(sopran),na stałe mieszkająca w Monako.
    Życiorys
    Po II wojnie światowej razem z rodziną przeprowadziła się do Łodzi,gdzie uczyła się śpiewu,a od 1952 r.studiowała w WSM u Olgi Olginy.W 1953 r.zwyciężyła w Ogólnopolskim Konkursie Młodych Wokalistów w Warszawie.W 1956 r.zadebiutowała w Operze Krakowskiej jako Halka w"Halce"Stanisława Moniuszki.W 1960 r.otrzymała III nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Muzycznym w Monachium.Następnie śpiewała w teatrach operowych w Oberhausen,Dortmundzie i Düsseldorfie.Przełomem w jej karierze były występy w Paryżu w 1966 r.oraz na Festiwalu Mozartowskim w Salzburgu w 1968 r.W 1968 r.występowała w londyńskiej Covent Garden,w 1969 r.została zaangażowana do nowojorskiej Metropolitan Opera,a w 1976 r.do mediolańskiej La Scali.Od 1980 r.mieszka w Monako.Laureatka tytułów doktora honoris causa wrocławskiej Akademii Muzycznej im.K.Lipińskiego oraz Akademii Muzycznej w Łodzi.W jej repertuarze są wielkie role w operach Giuseppe Verdiego,Ryszarda Straussa,Giacomo Pucciniego i Wolfganga Amadeusa Mozarta.Występuje również w repertuarze pieśniarskim,m.in.popularyzuje utwory Karola Szymanowskiego.Odznaczona Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski(2011 r.)
    Dyskografia(lista niepełna)
    • "Handel:Water&Fireworks Music;Coronation Anthems"
    • "Essential Handel"
    • "Bach:Oratorio De Noël;Oratorio De Pâques;Oratorio De L'Anscension;Messe En Si Mineur"
    • "Gala Au Metropolitan Opera De New York"
    • "Rossini:Mosč"
    • "Mozart:Don Giovanni"
    • "Massenet:Manon"
    • "Berlioz:Benvenuto Cellini"
    • "Mozart:Requiem K.626;Exsultate,Jubilate,K.165"
    • "Metropolitan Opera Gala Honoring Sir Rudolf Bing"
    • "Handel:Coronation Anthems;Dixit Dominus"
    • "Handel:Water&Fireworks Music;Coronation Anthems"l
    • "Mahler:Symphony No.2 Resurrection"
    • 2010 r."Chausson:Le Roi Arthus"(CD)
    • 2010 r."Chopin:Masterworks II"(CD)
    • 2009 r."Arie operowe"(CD)
    • 2003 r."Requiem"(CD)
    • 1989 r."Teresa Żylis-Gara Cilea,Mascagni,Moniuszko,Puccini,Verdi The Gala Concert"
    • 1981 r."Teresa Zylis-Gara-Famous Polish Singers VOL 3"
    • "Teresa Żylis-Gara Kolędy Polskie"