piątek, 22 maja 2015

Uniwersytet im.Adama Mickiewicza w Poznaniu

(UAM)powołany w 1919 roku państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu,sięgający korzeniami roku 1611.Jest trzecią co do wielkości i prestiżu uczelnią w Polsce.
Nazwa
Pierwszą nazwą uczelni pojawiającą się w dokumentach jest Uniwersytet Polski w Poznaniu,użytą w obwieszczeniu Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 30 stycznia 1919 r.powołującym z dniem 1 kwietnia 1919 Wydział Filozoficzny jako zaczątek Uniwersytetu.Rozporządzeniem Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 10 maja 1919 uczelnia otrzymała nazwę Wszechnica Piastowska.Na wniosek senatu uczelni,minister byłej Dzielnicy Pruskiej Władysław Seyda,rozporządzeniem z dnia 10 kwietnia 1920 postanowił,że urzędowa nazwa uczelni brzmieć będzie Uniwersytet Poznański.Podczas II wojny światowej,w latach 1940–1944,Uniwersytet Poznański działał w Warszawie jako tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich.24 grudnia 1955 patronem Uniwersytetu został Adam Mickiewicz uczelnia otrzymała nazwę w brzmieniu Uniwersytet im.Adama Mickiewicza w Poznaniu.Oficjalnie stosowano jednak nazwę Uniwersytet im. Adama Mickiewicza,która uchwałą senatu uczelni w dniu 25 stycznia 2010 uzupełniona została o słowa w Poznaniu.
Historia
  • 28 października 1611 na mocy przywileju królewskiego Zygmunta III Wazy Kolegium Jezuickie zaistniało jako pierwszy w Poznaniu uniwersytet.Przywilej króla Zygmunta III Wazy został potwierdzony przez króla Jana Kazimierza w 1650 r. i króla Jana III Sobieskiego w 1678 r.Na podstawie tych przywilejów nadawano w Poznaniu stopnie i tytuły magistra oraz doktoraty
  • 29 marca 1851 polski radny Salkowski przedłożył w Radzie Miejskiej Poznania petycję w sprawie założenia w mieście uniwersytetu.Wszyscy radni obecni na sali(8 Polaków i 11 Niemców)podpisało się pod tym projektem,który następnie wysłano do Berlina,celem zatwierdzenia przez władze pruskie.Władze centralne nie tylko nie wyraziły zgody,ale jeszcze udzieliły surowej nagany Radzie za przekraczanie swoich kompetencji.Istniała poważna obawa,że uczelnia mogłaby ożywić polskie życie intelektualne w mieście
  • 30 stycznia 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej wydaje obwieszczenie o powołaniu z dniem 1 kwietnia 1919 Wydziału Filozoficznego,"jako zaczątku Uniwersytetu Polskiego w Poznaniu"
  • 5 kwietnia 1919 na pierwszym posiedzeniu wielokierunkowego Wydziału Filozoficznego,spośród profesorów wybrano rektora uczelni,którym został prof.Heliodor Święcicki.Młodą Wszechnicę Piastowską wsparli profesorowie z Krakowa,Lwowa,Wilna i Warszawy.Za założycieli uczelni uznaje się lekarza Heliodora Święcickiego,archeologa Józefa Kostrzewskiego,historyka i językoznawcę Stanisława Kozierowskiego i filozofa i krytyka teatralnego Michała Sobeskiego
  • 7 maja 1919 308 lat po formalnym powołaniu do życia uniwersytetu w Poznaniu,odbyła się uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego nowo powstałej Wszechnicy Piastowskiej.Inauguracyjny wykład pt."Z dziejów uniwersytetów w Polsce"wygłosił prof.Kazimierz Tymieniecki
  • 23 września 1925 utworzono Wydział Matematyczno-Przyrodniczy i Wydział Humanistyczny,w miejsce Wydziału Filozoficznego
  • 1919-1939 uczelnia przez cały okres międzywojenny rozwijała się,kształcąc studentów na pięciu wydziałach w zakresie:prawa i ekonomii,medycyny,humanistyki,matematyki i nauk przyrodniczych oraz rolnictwa i leśnictwa.Dyplom Uniwersytetu Poznańskiego otrzymywał co dziesiąty absolwent szkół wyższych w Polsce
  • 21 września 1939 Gestapo rozwiązało Radę Uniwersytetu bezpośrednio po zakończeniu jej pierwszego podczas okupacji posiedzenia.W ten sposób władze hitlerowskie przerwały legalną działalność uniwersytetu
  • 1939-1945 w okresie II wojny światowej wielu profesorów i pracowników naukowych uniwersytetu uwięziono i poddano eksterminacji w obozie zagłady w Forcie VII,na terenie Twierdzy Poznań.W 1940 r.w Warszawie byli wykładowcy i studenci utworzyli tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich,podczas gdy Niemcy w 1941 r.utworzyli własny Reichsuniversität Posen z nowym,niemieckim personelem
  • 1945 r.wznowienie działalności zaraz po ustaniu działań wojennych w Poznaniu
  • 13-14 maja 1946 protesty solidarnościowe studentów Uniwersytetu w związku z wydarzeniami 3 maja w Krakowie.Demonstrujących studentów władze rozpędziły 13 maja z pomocą konnej milicji,aresztowano wówczas od 600 do 1000 akademików,których zwalniano później w skutek interwencji rektora Stefana Dąbrowskiego
  • 1950 r.przekształcenie wydziału lekarskiego i farmaceutycznego w Akademię Medyczną(obecnie Uniwersytet Medyczny im.Karola Marcinkowskiego w Poznaniu)
  • 1950 w ramach stalinowskiej rekonstrukcji ruchu studenckiego władze rozwiązały większość organizacji studenckich o charakterze samopomocowym,regionalnym lub/i ideowym w tym:Bratnią Pomoc,Koło Akademików Częstochowian,Koło Akademików Opolan,Koło Akademików Pomorzan,Akademicki Związek Przyjaciół Łużyc"Prołuż" i inne.Majątek likwidowanych organizacji w większości wypadków przejęło Zrzeszenie Studentów Polskich
  • 1 września 1951 utworzono Wydział Biologii i Nauk o Ziemi oraz Wydział Matematyczno-Fizyczno-Chemiczny,w miejsce Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego
  • 1955 r.zmiana nazwy na Uniwersytet im.Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • 1968-1969 udział części społeczności uniwersyteckiej w protestach marca 1968 r.w konsekwencji Marca odgórna reforma struktur uniwersyteckich(m.in.likwidacja katedr;zmiany w późniejszym okresie częściowo anulowane)
  • 1976 r.utworzono Wydział Historyczny i Wydział Nauk Społecznych,w miejsce Wydziału Filozoficzno-Historycznego
  • 1977 r.początek budowy kampusu uniwersyteckiego na Morasku
  • 1978 r.zawarcie umowy o współpracy naukowej ze strasburskim Université des Sciences Humaines(ob.Uniwersytet im.Marca Blocha)początek dorocznych dwustronnych sesji naukowych
  • 1980 r.udział społeczności akademickich w ogólnopolskich protestach(głównym centrum strajkowym Biblioteka Uniwersytecka).Na skutek ówczesnej sytuacji politycznej w Polsce,przerwanie prowadzonej od lat sześćdziesiątych współpracy naukowej i wymiany grup studentów z uniwersytetami w Charkowie i Halle
  • 1981 r.Dwukrotne studenckie strajki okupacyjne w części gmachów uniwersyteckich(m.in.Collegium Novum).Zawieszenie zajęć dydaktycznych po wprowadzeniu stanu wojennego
  • 1982 r.wznowienie zajęć dydaktycznych(w warunkach zwiększonej dyscypliny)
  • 1 września 1984 utworzono Wydział Biologii i Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych,w wyniku przekształcenia Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi
  • 1985 r.zawieszenie władz uniwersyteckich przez władze państwowe
  • 1990 r.przejęcie przez uniwersytet dawnego gmachu Komitetu Wojewódzkiego PZPR
  • 1993 r.utworzono Wydział Matematyki i Informatyki oraz Wydział Fizyki,w miejsce Wydziału Matematyki i Fizyki
  • 1993 r.utworzono Wydział Studiów Edukacyjnych,jako 11.wydział uczelni,w wyniku przekształcenia Instytutu Pedagogiki,istniejącego w ramach Wydziału Nauk Społecznych
  • 29 czerwca 1998 utworzono Wydział Teologiczny,jako 12.wydział uczelni,na bazie istniejącego w Poznaniu od 2 czerwca 1974 samodzielnego Papieskiego Wydziału Teologicznego
  • 1 września 2002 utworzono Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu,jako 13.wydział uczelni,w wyniku przekształcenia tamtejszego Instytutu Pedagogiczno-Artystycznego(uchwała Senatu UAM z 25 marca 2002)
  • 1 stycznia 2008 utworzono Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa,jako 14.wydział uczelni,w wyniku przekształcenia Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa,istniejącego w ramach Wydziału Nauk Społecznych.W okresie do 31 sierpnia 2008 wydział działał wyłącznie w zakresie tworzenia swoich struktur organizacyjnych(uchwała Senatu UAM z 17 grudnia 2007)
  • 1 stycznia 2012 utworzono Wydział Anglistyki,jako 15.wydział uczelni,w wyniku przekształcenia Instytutu Filologii Angielskiej,istniejącego w ramach Wydziału Neofilologii(zarządzenie Rektora UAM z 15 grudnia 2011)
Kształcenie
Proces kształcenia na Uniwersytecie im.Adama Mickiewicza w Poznaniu(UAM)odbywa się na piętnastu wydziałach,obejmując swym zasięgiem najważniejsze dziedziny nauki:humanistyczne,społeczne,ścisłe,przyrodnicze,a także te związane ze sztuką.Studia prowadzone są w trybach:stacjonarnym i niestacjonarnym,na trzech poziomach:I,II i III stopnia.Strategia Rozwoju UAM na lata 2009–2019 zakłada,że w przypadku studiów pierwszego stopnia UAM dążyć będzie do jak największego otwarcia na wszystkich,którzy chcą studiować,postrzegając studia jako klucz do osobistego rozwoju i do sukcesu zawodowego.Natomiast w przypadku studiów drugiego i trzeciego stopnia Uniwersytet im.Adama Mickiewicza będzie podnosić wymagania stawiane kandydatom na studia.Troska o najwyższą jakość procesu dydaktycznego jest fundamentalnym zadaniem UAM.Uniwersytet dba o jakość kształcenia poprzez wierność zasadzie jedności badań i kształcenia oraz stałe uatrakcyjnianie i modernizację oferty dydaktycznej w celu zapewnienia studentom i absolwentom kompetencji potrzebnych na wymagającym rynku pracy.Nadzór nad procesem kształcenia na Uniwersytecie im.A.Mickiewicza w Poznaniu sprawuje prof.zw.dr hab.Krzysztof Krasowski prorektor ds.kształcenia współdziałając z prof.UAM dr hab.Zbigniewem Pilarczykiem prorektorem ds.studenckich oraz prof.zw.dr hab.Jackiem Witkosiem prorektorem ds.nauki i współpracy międzynarodowej.Wszelkiej pomocy w sprawach organizacyjnych studentom oraz pracownikom Uniwersytetu im.Adama Mickiewicza udziela Dział Nauczania,który stanowi pion administracyjny kształcenia na UAM.Informacje dotyczące jednostek organizacyjnych,opisy efektów kształcenia możliwych do uzyskania na kierunkach/specjalnościach oraz przedmiotach,a także zasad punktacji ECTS i liczby punktów przypisanych poszczególnym przedmiotom można znaleźć w Katalogu ECTS i na uczelnianej stronie USOSweb.Studenci i absolwenci zainteresowani formułą uczenia się przez całe życie mogą korzystać z licznych form kształcenia,jakie oferuje Uniwersytet im.Adama Mickiewicza.Wśród nich są: Studia podyplomowe,umożliwiające zdobycie dodatkowych kwalifikacji zawodowych Akademia„Artes Liberales”(AAL) i Międzykierunkowe Indywidualne Studia Humanistyczne(MISH),dające okazję łączenia różnych specjalności humanistycznych Uniwersyteckie Centrum Edukacji Międzynarodowej(AMU-PIE),dzięki któremu studenci mogą uczęszczać na zajęcia prowadzone w językach obcych Programy MOST i LLP Erasmus,ułatwiające mobilność studentów uczelni zarówno w kraju,jak i za granicą Centrum Studiów Otwartych,oferujące mieszkańcom Wielkopolski możliwość udziału w życiu akademickim i uczestnictwa w wykładach z różnych dziedzin nauki Uniwersytet Trzeciego Wieku,dający możliwość kształcenia i rozwoju bez ograniczeń wiekowych.Na Uniwersytecie im.Adama Mickiewicza działają Parlament Studentów i Parlament Doktorantów.Ponadto z inicjatywy studentów,powstało na UAM Stowarzyszenie Studentów Niepełnosprawnych„Ad Astra”.
Rektorzy

Władze

rektorskie kanclerskie
rektor: prof. dr hab. Bronisław Marciniak kanclerz: Stanisław Wachowiak
prorektor ds. informatyzacji i współpracy z gospodarką: prof. UAM dr hab. Marek Nawrocki zastępca kanclerza – kwestor: Małgorzata Osesik
prorektor ds. kształcenia: prof. dr hab. Krzysztof Krasowski zastępca kanclerza ds. administracyjno-gospodarczych: Maria Buzińska
prorektor ds. kadry i rozwoju uczelni: prof. UAM dr hab. Andrzej Lesicki zastępca kanclerza ds. technicznych: Marek Sobczak
prorektor ds. studenckich: prof. UAM dr hab. Zbigniew Pilarczyk
prorektor ds. nauki i współpracy międzynarodowej: prof. dr hab. Jacek Witkoś

Struktura

Jednostki ogólnouczelniane

  • Archiwum UAM
Powstało 7 października 1957 r. jako jednostka ogólnouczelniana, w celu gromadzenia, przechowywania i udostępniania dokumentów wytworzonych przez uczelnię. Od 1977 r. do końca lat 80. za prowadzenie sekretariatu odpowiedzialny był Instytut Historii UAM, następnie była to jednostka międzywydziałowa, od lat 90. jponownie ogólnouczelniana. W przeszłości jednostką kierowali: kurator Zdzisław Grot (1957–1965), kierownicy: Franciszek Paprocki (1965–1969 i 1973–1978), Maria Banasiewicz (1969–1973), kurator Irena Radtke (1978–1988), Anna Ryfa (1988-?), Ilona Czamańska i Grzegorz Łukomski (?). Obecnym kierownikiem jest Anna Domalanus.

Wydziały

Collegium Mathematicum
Collegium Physicum
Obecnie UAM posiada 15 wydziałów (2012):
Jako odrębne jednostki organizacyjne w ramach UAM działają też: Kolegium Europejskie w Gnieźnie, Collegium Polonicum w Słubicach i Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Pile. Ponadto UAM sprawuje opiekę naukowo-dydaktyczną nad Nauczycielskimi Kolegiami Języków Obcych w Gorzowie Wielkopolskim, Kaliszu, Lesznie, Wrześni oraz w Złotowie.

Wykładowcy

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wykładowcy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Absolwenci

 Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Kampus

 Osobny artykuł: Kampus Morasko.
W północnej części miasta, w dzielnicy Morasko powstaje kampus uniwersytecki, na terenie którego powstają nowe budynki wydziałowe. Obecnie swoją siedzibę mają tam już wydziały: Wydział Biologii, Wydział Fizyki, Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, Wydział Matematyki i Informatyki, Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa oraz Wydział Chemii.

Heliodor Święcicki

(ur.3 lipca 1854 w Śremie,zm.10 lub 12 października 1923 w Poznaniu)lekarz ginekolog,społecznik,filantrop,założyciel i pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej(od 1920 r.Uniwersytetu Poznańskiego,późniejszego Uniwersytetu im.A.Mickiewicza od 24 grudnia 1955).
Biografia
Urodził się 3 lipca 1854 w Śremie.Był drugim w kolejności z sześciorga dzieci lekarza śremskiego,Tadeusza Święcickiego,pochodzącego z Oczkowic(między Kobylinem a Rawiczem) i Doroty z Korytowskich z Goszczanowa(ówczesny powiat turecki).Z licznego rodzeństwa w latach 1861-1865 zmarły dwie siostry,Zofia i Maria,oraz jedyny brat,Ignacy.W roku 1872 stracił oboje rodziców,a w początkach roku 1873 starszą siostrę,Ofelię.Z całej piątki rodzeństwa pozostała przy życiu tylko jego najmłodsza siostra Wanda(1862-1909).Opiekę na rodzeństwem sprawowała rodzina Leopoldostwa Karpińskich,sąsiadów i przyjaciół Święcickich.
Kariera naukowa
Ukończył szkołę powszechną i Gimnazjum klasyczne w Śremie w 1873 r.Podczas nauki w szkole był aktywnym członkiem Towarzystwa Tomasza Zana.Następnie,śladem swego ojca,rozpoczął studia lekarskie we Wrocławiu,które ukończył w 1877 r.uzyskując doktorat z medycyny i chirurgii za rozprawę na temat pielęgnowania i chorób dzieci u starożytnych Greków.Podczas studiów działał w Towarzystwie Literacko–Słowiańskim.W latach 1879–1883 specjalizował się w dziedzinie ginekologii i położnictwa w Lipsku,Dreźnie,Berlinie,Jenie oraz Erlangen.W 1883 r.osiadł w Poznaniu,gdzie obok prywatnej praktyki pracował jako asystent w Zakładzie Położniczym św.Elżbiety.Działał również w Poznańskim Towarzystwie Pomocy Naukowej,pracując jako bibliotekarz(1883–1887),przewodniczący komitetu PTPN(1885–1904),redaktor"Roczników PTPN"(1888–1903),a później"Nowin Lekarskich"będących pismem wydziału lekarskiego Towarzystwa.W 1911 r.został wiceprezesem,a w 1915 r.prezesem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.Jego działalność społeczna obejmowała również długoletnią pracę w Towarzystwie Dobroczynności św.Wincentego à Paulo oraz radzie nadzorczej"Dziennika Poznańskiego".Oprócz tego we własnym zakresie przez szereg lat opiekował się polską biedotą otaczając ją pomocą materialną i zapewniając dostęp do książek w języku polskim.Bardzo zły poziom opieki zdrowotnej wśród podopiecznych sprawił,że stał się pierwszym wśród polskich lekarzy dążącym do powołania instytucji pielęgniarki środowiskowej.Jego praca naukowa obejmowała niemal 200 artykułów i rozpraw naukowych z zakresu etiologii i leczenia chorób ginekologicznych oraz anatomii i patologii ogólnej.Najgłośniejszą jednak stała się wydana po raz pierwszy w Poznaniu w roku 1911 rozprawa O estetyce w medycynie.Był również członkiem wielu krajowych i zagranicznych towarzystw lekarskich i naukowych,m.in.członkiem Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.Zajmował się także filozofią medycyny i należał do polskiej szkoły filozofii medycyny.W roku 1900 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego,a w 1912 r.w uznaniu jego wiedzy i osiągnięć rząd pruski przyznał mu tytuł profesora.W chwili odzyskania niepodległości rozpoczął starania o powstanie Uniwersytetu Poznańskiego.Na XX posiedzeniu Komisji Uniwersyteckiej w dniu 5 kwietnia 1919 nastąpił wybór Święcickiego na pierwszego Rektora Uniwersytetu Poznańskiego.Na tym samym zebraniu,na wniosek prof.M.Sobeskiego,nastąpiło również mianowanie Święcickiego na profesora zwyczajnego Wydziału Lekarskiego UP.Był on aż sześciokrotnie wybierany na rektora tzw.Wszechnicy Piastowskiej,która w roku 1920 przyjęła nazwę Uniwersytetu Poznańskiego i funkcję tę pełnił aż do swojej śmierci(w 1921 roku powołał jeszcze fundację"Nauka i Praca"mającą na celu wspieranie polskich uczonych i młodzieży z terenu całego kraju).Był przewodniczącym Komitetu Obrony Narodowej Województwa Poznańskiego w Poznaniu w 1920 roku.
Śmierć
Zmarł w piątek 12 października 1923 r.w Poznaniu.Początkowo został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy parafii św.Marii Magdaleny przy ul.Bukowskiej w Poznaniu.14 listopada 1946 r.szczątki jego przeniesiono na tzw.Skałkę Poznańską,do Krypty Zasłużonych Wielkopolan kościoła św.Wojciecha w Poznaniu.

Ciężko zaczął się dla Uniwersytetu rok akademicki 1923/24.Kiedy powróciliśmy z wywczasów letnich,aby z początkiem września stanąć ze świeżemi siłami do zwykłych prac i zajęć,strwożyła nas wieść przesmutna.Dowiedzieliśmy się,że Ten,który nigdy spoczynku sobie nie dawał,którego przywykliśmy w dobrej i złej doli widzieć na czele naszej szkoły od pierwszych chwil jej istnienia,opuścił swe obowiązki rektorskie złożony ciężką niemocą,że zachorzało w nim serce,które było jakgdyby głównym tej organizacji duchowej składnikiem,że choroba jest groźna,a wynik jej niepewny i zaczął się odtąd ten 1 1/2 miesiąca trwający okres ciężkiego,niespokojnego oczekiwania,w którym codzień w opinjach kolegów lekarzy,oddających na usługi chorego całą swą wiedzę i sztukę,szukaliśmy promienia nadziei,bo nie mogliśmy pogodzić się z myślą,że to,co nieuniknione,stać się musi.Aż nadszedł wreszcie ten pamiętny piątek,którego dzień dzisiejszy ścisłą jest rocznicą.Gdy wczesnym rankiem stało się wiadomem,że Heljodor Święcicki nie żyje,zrozumieliśmy,że stało się coś więcej od zwykłego odejścia jednego z profesorów akademickiej szkoły.Zdaliśmy sobie sprawę z tego,że Uniwersytet stracił na zawsze właściwego duchowego kierownika,który jako jego twórca wytknął mu drogi rozwoju,a społeczeństwo jedną z najbardziej świetlanych postaci,oddanych w całości służbie idei i narodu.I kiedy zwłoki drogiego nam Zmarłego wyniesiono z auli na miejsce dobrze zasłużonego spoczynku,kiedy nad Jego mogiłą pochyliły się uniwersyteckie berła,składaliśmy w głębi naszych serc,bez słów,bo na słowa nam nie pozwolił,uroczyste ślubowanie,że z Jego duchowej spuścizny nic nie uronimy,a na fundamentach przez Niego założonych,w kierunku przez Niego wskazanym dalej pracować będziemy.prof.dr.Z.Lisowski,12 października 1924



Żałoba po śmierci Heliodora Święcickiego na Uniwersytecie trwała rok.W tym czasie odstąpiono od organizowania wszelkich uroczystości jedyny wyjątek stanowiły uroczyste obchody 7 maja 1923 roku 5.rocznicy powstania uczelni,które w całości poświęcono pamięci jego założyciela i pierwszego rektora.W gmachu Collegium Minus UAM odsłonięto tablicę pamiątkową symbol wdzięczności,autorstwa Marcina Rożka. Życie prywatne
Był żonaty z Heleną z Dąmbskich z Goszczanowa(1847-1901),wdową po Gustawie Zaborowskim.Nie pozostawił potomstwa.
Odznaczenia
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski pośmiertnie(31 grudnia 1923)
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski(13 lipca 1921,jako jeden z pierwszych 15 osób odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski)
Upamiętnienie
  • Heliodor Święcicki patronuje następującym instytucjom:
  • Szpital Kliniczny im.Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im.Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
  • Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im.Heliodora Święcickiego w Śremie
  • I Liceum Ogólnokształcące im.H.Święcickiego w Międzyrzeczu
  • Sala im.Heliodora Święcickiego w budynku Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Klinicznego Uniwersytetu Medycznego im.Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
  • Medale:
  • medal autorstwa Jana Wysockiego 1923 r.Aw:Popiersie w stroju ceremonialnym i napis w otoku,Rw:Budynki Uniwersytetu,niżej napis PIERWSZEMU REKTOROWI UNIWERSYTETU POZNAŃSKIEGO,niżej tarcza z dwoma berłami i daty 1919-1923
  • medal autorstwa Jana Wysockiego 1923 r.Aw:Popiersie w stroju ceremonialnym i napis w otoku,Rw:Postać nagiego młodzieńca pijącego wodę ze źródła,na dole napis VNIVERSITATIS POSNANIENSIS/PRAEMIVM
Jego imieniem nazwano ulicę w Poznaniu.8 maja 2010 r.w 91.rocznicę uroczystej inauguracji pierwszego roku akademickiego Wszechnicy Piastowskiej(dzisiejszego Uniwersytetu im.Adama Mickiewicza w Poznaniu),odsłonięto pomnik Ławeczkę Heliodora Święcickiego,której fundatorami byli UAM,Fundacja UAM i Stowarzyszenie Absolwentów UAM.Z tej okazji wybito również monety okolicznościowe tzw.Heliodory.

Modest Maryański

Ps.Mary Ansky(ur.15 czerwca 1854 w Trzemesznie,zm.16 listopada 1914 w Gnieźnie)polski podróżnik,inżynier górnik,poszukiwacz metali szlachetnych,założyciel i właściciel kopalń w Ameryce i Australii,kolekcjoner,publicysta i działacz polonijny.
Biografia
Był najmłodszym z jedenaściorga dzieci Sylwestra i Joanny z Marcinkowskich.Po ukończeniu gimnazjum w rodzinnym Trzemesznie,studiował w Akademii Górniczej w Berlinie.Po złożeniu egzaminu i uzyskaniu dyplomu referendarza górniczego,pracował w kopaniach Śląska,następnie w Truskawcu.W 1882 roku opublikował w„Gazecie Lwowskiej”artykuł Kopalnie truskawieckie.W 1887 roku wyemigrował,planując jechać do Australii.Po namowach przyjaciela przerwał podróż w Kalifornii.Pracował jako robotnik w San Francisco,później jako górnik w kopalniach złota i srebra różnych regionach Stanów Zjednoczonych,Meksyku i Kanady,także na Alasce,dochodząc do stanowiska inżyniera i rzeczoznawcy w kopalni złota w Cripple Creek w stanie Kolorado.W 1891 roku we Lwowie opublikowano broszurę Z kresów Ameryki Północnej jego autorstwa.19 czerwca 1893 roku założył w Chicago wraz z dziewięcioma polskimi udziałowcami spółkę akcyjną o kapitale zakładowym 500000 dolarów,która zakupiła starą kopalnię złota w Quartz Hill w stanie Kalifornia.Otrzymała nową nazwę Consolidated Kosciuszko Mine.Także w 1893 roku w Chicago wydał broszurę O emigracji a w szczególności o emigracji polskiej do Stanów Zjednoczonych Północnej Ameryki.Po dwóch latach wyjechał do Europy,prowadził badania geologiczne w Hiszpanii,Włoszech,Szwecji i Norwegii,odwiedził także z odczytami Poznań i Częstochowę.W 1896 roku wyjechał przez Londyn do Ameryki,następnie z Vancouver udał się przez Hawaje,Markizy,Pitcairn,Samoa,Tonga,Fidżi i Norfolk do Sydney,gdzie dotarł 23 czerwca.Później przez Melbourne i Adelaide dopłynął 14 sierpnia do Fremantle.Został zaangażowany jako rzeczoznawca w tamtejszych kopalniach złota.13 listopada 1896 roku zidentyfikował w kopalni Great Boulder Main Reef w Kalgoorlie próbki tellurku złota,które sklasyfikował,określając ich złoża jako niezwykle bogate.9 grudnia opublikował informację o tym w dzienniku„The West Australian”,co spowodowało wzrost zainteresowania pokładami złota w Kalgoorie i napływ tam kapitału.W maju 1897 roku odkrył w Kalgoorie złoża amalgamatu złota.Rok później zakupił 200-akrową posiadłość rolną w pobliżu Albany,którą zamierzał przeznaczyć pod sadownictwo,w 1899 roku nabył szereg działek górniczych w okolicy Donnybrook,na których założył kopalnię złota Maryanski Syndicate.Następnie wyjechał do Londynu,gdzie 27 lipca 1900 roku doprowadził do powstania spółki Donnybrook Goldfields Ltd.o kapitale zakładowym 350000 funtów,która przejęła australijską kopalnię.Pomimo optymistycznych szacunków zamknięto ją po kilkunastu miesiącach jako nieopłacalną.Bank zajął również posiadłość rolną jako rekompensatę niespłaconej pożyczki.W 1903 roku powrócił do Stanów Zjednoczonych,przez następne trzy lata pracował w ponownie uruchomionej kopalni Kosciuszko Mine.Po jej wydzierżawieniu w 1906 roku przeniósł się na wschodnie wybrzeże,gdzie do 1910 roku wydawał tygodnik„Praca Polska”.W 1905 roku w Chicago ukazał się Jedyny w swoim rodzaju przewodnik polsko-angielski i słownik polsko-angielski dla wychodźców polskich i przybyszów do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Kanady jego autorstwa.Pod koniec życia powrócił do Wielkopolski.Swoje zbiory geologiczne,botaniczne,zoologiczne i antropologiczne przekazał Poznańskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk,którego był członkiem.Zmarł 16 listopada 1914 roku w Gnieźnie.Pochowany został na Cmentarzu św.Krzyża w Gnieźnie.

Anna Tomaszewicz-Dobrska

(ur.13 kwietnia 1854 w Mławie,zm.12 czerwca 1918 w Warszawie)polska lekarka chorób kobiecych i pediatra,pierwsza w Polsce kobieta praktykująca jako lekarz.Urodziła się w rodzinie urzędniczej.Wykształcenie średnie odebrała w Łomży i na pensji Paszkiewiczowej w Warszawie.W wieku 17 lat wyjechała na studia medyczne do Zurychu,które ukończyła 6 lat później.Studia uzupełniła pobierając naukę w Wiedniu i w Berlinie.W 1880 r.powróciła do Warszawy,gdzie wzięła ślub z lekarzem Konradem Dobrskim.Wobec niemożliwości praktykowania w kraju,nostryfikowała swój dyplom medyczny w Sankt Petersburgu.Rok później rozpoczęła prywatną praktykę lekarską w Warszawie,specjalizując się w chorobach kobiecych i pediatrii.Od 1882 r.przez 30 lat,pracowała jako lekarz w szpitalu położniczym.Jednocześnie prowadziła wykłady dla akuszerek.Pracowała też jako opiekunka szwalni w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności,od 1912 r.jako lekarka w schronisku dla nauczycielek,później zaś w Towarzystwie Kolonii Letnich dla Dzieci.W wieku 52 lat rozpoczęła aktywną działalność w Towarzystwie Kultury Polskiej,pisywała m.in.do tygodnika"Kultura Polska".Uczestniczyła też w pracach organizacji kobiecych,organizując w 1881 i 1907 r.jubileusze ku czci Elizy Orzeszkowej.

Władysław Kulczyński(senior)

Władysław Jan Kulczyński(ur.27 marca 1854 w Krakowie,zm.9 grudnia 1919 w Krakowie)zoolog,arachnolog,taternik,długoletni nauczyciel w Gimnazjum św.Jacka.
Rodzina
Władysław Kulczyński urodził się w Krakowie w rodzinie mieszczańskiej.Jego ojciec Leon prowadził jadłodajnię prywatną dla studentów i pracowników umysłowych.Matka Joanna z domu Frech.Miał liczne rodzeństwo,cztery siostry i czterech braci.Najstarszy brat Leon Kulczyński był dyrektorem Gimnazjum św.Anny i wykładowcą na UJ.Pozostali bracia:Jan Kulczyński był lekarzem,Franciszek adwokatem a Józef kupcem.Był mężem Jadwigi z Estreicherów(1859–1946).Jego syn,Stanisław,był wybitnym botanikiem,a także działaczem politycznym i państwowym.Drugi z synów,Władysław junior,był jednym z najlepszych taterników przed I wojną światową.
Edukacja,praca
Władysław Kulczyński rozpoczął edukację w 1865 roku w Gimnazjum św.Anny,gdzie złożył egzamin dojrzałości w 1873 roku.Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim(1873–1877),gdzie kształcił się m.in.u prof.Maksymiliana Nowickiego,zoologa i taternika,z którym już jako nastolatek współpracował przy zbieraniu i opracowywaniu okazów dla gabinetu zoologicznego(zaowocowało to publikacją dwóch prac naukowych jeszcze przed podjęciem przez niego studiów).Przez wiele lat pracował jako nauczyciel szkół średnich:w latach 1877–88 w Gimnazjum św.Anny,a w latach 1888–1912 w Gimnazjum św.Jacka.Był także wykładowcą UJ.W 1909 r.obronił na UJ pracę habilitacyjną,krótko przed śmiercią otrzymał tytularną profesurę uniwersytetu;w 1906 r.został wyróżniony doktoratem honoris causa UJ.
Działalność naukowa
Pierwszą pracę naukową pt.Przyczynek do fauny pajęczej napisał w klasie VII gimnazjum i opublikował w Rocznikach Krakowskiego Towarzystwa Naukowego w 1871 roku.W pracy tej wylicza 185 gatunków pająków z okolic Krakowa.Od 1877 r.współpracował z Komisją Fizjograficzną Akademii Umiejętności,był jej sekretarzem,przewodniczącym sekcji zoologicznej oraz kustoszem;przez wiele lat redagował„Sprawozdania Komisji Fizjograficznej AU”.Od 1884 r.był członkiem Towarzystwa Zoologiczno-Botanicznego w Wiedniu,od 1894 r.członkiem-korespondentem AU(1912 r.członek rzeczywisty,1914 r.sekretarz Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego),od 1907 r.członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Przyrodniczego im.Kopernika.Był także taternikiem,członkiem honorowym Towarzystwa Tatrzańskiego.Od jego nazwiska nazwano Żleb Kulczyńskiego na stokach Koziego Wierchu.Od 1891 r.wykładał zoologię i entomologię stosowaną na Studium Rolnym UJ;prowadził także wykłady dla przyrodników na Wydziale Filozoficznym.W pracy naukowej zajmował się przede wszystkim pajęczakami;m.in.wprowadził do nauki nowe kryteria oznaczania pajęczaków.
Najważniejsze publikacje:
  • Araneae Hungariae 1-2(1891–1897,z Chyzerem)
  • Fragmenta Arachnologica 1-18(1905–1915)

Jan Baranowski(naukowiec)

(ur.26 grudnia 1800 w Sławkowie,zm.8 listopada 1879 w Lublinie)astronom,przyrodnik.Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim.Od roku 1825 adiunkt,następnie w latach 1848-1869 dyrektor warszawskiego Obserwatorium Astronomicznego.Równolegle w latach 1862-1869 był profesorem Szkoły Głównej w Warszawie.W 1833 roku obliczył orbitę komety Biela.Od 1843 r.pracował nad wydaniem po łacinie i w języku polskim De revolutionibus oraz innych pism Mikołaja Kopernika,zrealizowanym w 1854 r.Było to pierwszy przekład tego tytułu na język nowożytny,zawierająca także przedmowę Kopernika,której nie mają wydania norymberskie(dzięki wykorzystaniu egzemplarzy dzieła Kopernika z praskiej biblioteki Nositzów).W jednym tomie opublikowano prócz niego również Narrato Prima Jerzego Joachima Retyka,korespondencję oraz drobne pisma Kopernika.W latach 1857-1861 wydawał„Kalendarz Obserwatorium Astronomicznego Warszawskiego",w którym zamieszczał obserwacje fenologiczne.Od roku 1869 jako emeryt zamieszkał u Walentego Baranowskiego,swego brata biskupa w Lublinie.Odznaczony Orderem św.Stanisława II klasy.

czwartek, 21 maja 2015

Bóbrka(powiat krośnieński)

Wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim,w powiecie krośnieńskim,w gminie Chorkówka.W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krośnieńskiego.Wieś położona jest 15 km od Krosna w bardzo malowniczym terenie,gęsto otoczona lasem.
Historia
Założona na prawie magdeburskim w 1397 r.W 1419 r.ówczesny właściciel Mikołaj h.Bogoria proboszcz z Niepołomic dokonał zapisu swych dóbr na rzecz klasztoru Cystersów z Koprzywnicy.Ostatecznie Bóbrka stała się własnością Cystersów po 1420 r.kiedy to została postawiona w zastaw i nie wykupiona.W XVII wieku Zofia Skotnicka,żona Jana Skotnickiego podpisywała się jako pochodząca z Bóbrki,doceniając przez to wartość tej miejscowości.O istnieniu tzw.oleju skalnego w okolicach Bóbrki informował Jan Długosz(XV w.)W 1721 roku opisano poszukiwanie,a nawet metody wydobycia i przetworzenia oleju skalnego w Bóbrce.W Bóbrce znajduje się też blisko stuletni kościół będący siedzibą parafii pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.Parafia należy do dekanatu Dukla archidiecezji przemyskiej.Około 1870 roku spłonął w Bóbrce okazały dwór Jabłeckich.Odbudować udało się tylko niewielki dworek przez Józefa Ferdynanda Jabłeckiego herbu Kościesza,ale i ten już dziś nie istnieje.
Kopalnia Łukasiewicza i Trzecieskiego
W pobliskim lesie zbudowano pierwszą w świecie kopalnię oleju skalnego,jak wówczas tę substancję nazwano,czyli ropy naftowej.Prace poszukiwawcze rozpoczęto w 1854 roku,a w 1856 Karol Klobassa-Zrencki,Tytus Trzecieski i Ignacy Łukasiewicz zawiązali pierwszą na świecie spółkę naftową.Jako pierwszy destylacji ropy naftowej i otrzymanie z niej nafty dokonał Ignacy Łukasiewicz(w 1853 roku).Po śmierci dyrektora kopalni Adolfa Jabłońskiego w 1887 r.zarząd i kierownictwo kopalni Bóbrka objął powstaniec styczniowy inż.Zenon Suszycki.Rozpowszechnił na kopalni Bóbrka kanadyjską metodę wiercenia.Jako jeden z pierwszych wdrożył metodę zamykania wód wgłębnych rurami hermetycznymi.Zbudował pierwszy rurociąg do stacji kolejowej w Krośnie,którym tłoczona była ropa z kopalni Bóbrka,Wietrzno i Równe.W odległości 1 km,na terenie pierwszej kopalni oleju skalnego znajduje się skansen Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im.Ignacego Łukasiewicza,wraz z najstarszą na świecie kopalnią Franek,czynną do dziś.Łukasiewicz był również fundatorem szkoły w Bóbrce obecnie remontowanej jako prywatny dom,zgodnie z oryginalnym wyglądem.