"Pan Wołodyjowski"

Trzecia z powieści tworzących Trylogię Henryka Sienkiewicza(pozostałe części to"Ogniem i mieczem" i "Potop").Powieść była pierwotnie wydana w odcinkach w latach 1887–1888 w warszawskim dzienniku„Słowo” i z minimalnym opóźnieniem w stosunku do„Słowa”,także w dzienniku krakowskim„Czas” i „Dzienniku Poznańskim”.Wydanie książkowe miało miejsce w latach 1887–1888.Część rękopisu powieści przechowywana jest w Ossolineum we Wrocławiu.Fabuła powieści przedstawia wydarzenia historyczne w latach 1668–1673.Był to okres wojen z Turcją.
Ukazane zostały przez Sienkiewicza następujące wydarzenia historyczne:

• elekcja Michała Korybuta Wiśniowieckiego
• obrona Kamieńca Podolskiego
• zwycięska bitwa pod Chocimiem

AG Vulcan Stettin

Aktien-Gesellschaft(AG)Vulcan Stettin przedsiębiorstwo stoczniowo-maszynowe działające przed II wojną światową w Szczecinie.Zostało założone w 1851 r.jako Vulcan-Werft na Drzetowie(wtedy:Bredow)przez hamburskich inżynierów Früchtenichta i Brocka.Pierwszym statkiem był parowy bocznokołowiec Dievenow.W 1857 r.zostało oficjalnie powołane przez króla Prus Fryderyka Wilhelma IV i przekształcone w spółkę akcyjną(niem.Aktien-Gesellschaft,AG),na którą składały się udziały firm z Berlina i Szczecina.Nazwę zmieniono na Stettiner Maschinenbau AG"Vulcan"(Szczecińskie Towarzystwo Budowy Maszyn"Vulcan"S.A.)a na nowym wydziale uruchomiono także budowę parowozów.W latach 1866-1870 montowano ich aż 70 rocznie."Vulcan"była pierwszą stocznią cywilną w Prusach,która dostała zamówienie od Kriegsmarine na budowę pancernika był nim zbudowany w 1874 r.Preußen.Do 1900 r.trwał intensywny rozwój stoczni,na jej pochylniach wodowane były okręty dla najważniejszych armatorów początkowo niemieckich,później także z innych krajów świata takich jak:Chiny,Rosja,Grecja,Brazylia i Japonia.
Cztery ze zbudowanych na"Vulcanie"statków pasażerskich dwunastokrotnie zdobywały Błękitną Wstęgę Atlantyku,były to:

• "Kaiser Wilhelm der Große"(2x)
• "Deutschland"(8x)
• "Kronprinz Wilhelm"
• "Kaiser Wilhelm II"

W 1906 r.otwarto filię stoczni w Hamburgu,5 lat później przeniesiono tam siedzibę firmy,a jej nazwę zmieniono na Vulcan-Werke Hamburg und Stettin AG.Wówczas to stocznia w Hamburgu zaczęła przejmować zlecenia na większe jednostki,a w Szczecinie produkowano tylko małe statki oraz,podczas I wojny światowej,okręty podwodne.W 1905 r.zbudowano największy wówczas pasażerski statek parowy na świecie SS"Kaiserin Auguste Victoria".Wyczyn ten powtórzono w 1913 r.w hamburskim oddziale"Vulcana",budując kolejny największy pasażerski statek parowy na świecie SS"Imperator"przewyższający pod każdym względem RMS"Titanic",który zatonął rok wcześniej."Imperator"w 1920 r.w wyniku reparacji wojennych został przejęty przez linie Cunard Line z Wielkiej Brytanii i przemianowany na RMS"Berengaria".Po 1918 r.stocznia zaprzestała produkcji okrętów na mocy postanowień traktatu wersalskiego,który tego zabraniał.Armatorzy ograniczali także zamówienia na budowę statków pasażerskich,chociaż jeszcze w 1924 r.stocznia notowała nadal bilans dodatni.W 1925 r.sytuacja się zdecydowanie pogorszyła tak,że nawet subwencja rządów Prus i Rzeszy nie uratowała jej od kryzysu.Rok później stocznia"Vulcan"została zakupiona przez firmę Deschimag(Deutsche Schiff-und Maschinenbau AG)z Bremy.W 1928 r.wraz z początkiem wielkiego kryzysu przedsiębiorstwo zaprzestało także produkcji lokomotyw.Ta część dawnego"Vulcana"została przejęta przez firmę August Borsig GmbH z Berlina.W 1938 r.ponownie uruchomiono m.in.wydział budowy maszyn,który dwa lata później mógł przyjąć zamówienie na okręty podwodne dla Kriegsmarine.Pierwszy i jeden z niewielu ukończonych zwodowano w październiku 1943 r.Budowano tu także torpedowce.Do końca wojny stocznia została całkowicie zniszczona.Po 1945 r.na jej terenie i przyległej Stettiner Oderwerke zbudowano Stocznię Szczecińską,a obecnie działa tam również Szczecińska Stocznia Remontowa"Gryfia".Jednym z jej nabrzeży jest Nabrzeże Wulkan.
Wybrane statki i okręty zbudowane w stoczni"Vulcan":
pasażerskie:

• SS"Augusta Victoria"(1889 r.)
• SS"Kaiser Wilhelm der Große"(1897 r.)
• SS"Deutschland"(1900 r.)
• SS"Kronprinz Wilhelm"(1901 r.)
• SS"Kaiser Wilhelm II"(1903 r.)
• SS"Kaiserin Auguste Victoria"(1905 r.)
• SS"George Washington"(1908 r.)
• SS"Imperator"(Hamburg,1913 r.)
• SS"Steuben"ex-"München","General von Steuben"(1922 r.)

pancerniki:

• "Preußen"(I)(1876 r.)
• SMS"Brandenburg"(1893 r.)
• SMS"Weißenburg"(1894 r.)
• "Mecklenburg"(1903 r.)
• "Preußen"(II)(1905 r.)
• "Pommern"(1907 r.)
• "Rheinland"(1910 r.)
• "Dingyuan" i "Zhenyan"

krążowniki:

• "Leipzig"(1877 r.)
• "Jiyuan"(1883 r.)
• "Jingyuan"(1887 r.)
• "Hertha"(1898 r.)
• "Hansa"(1898 r.)
• "Hamburg"(1904 r.)
• "Lubeck"(1905 r.)
• "Stettin"(1907 r.)
• "Mainz"(1909 r.)
• "Breslau"(1912 r.)
• "Wiesbaden"(I)(1915 r.)
• "Brummer"(1916 r.)
• "Bremse"(1916 r.)
• "Wiesbaden"(II)(1917 r.)
• "Rostock"(1917 r.)

torpedowce:

• A 2(1915 r.)
• A 3(1915 r.)
• A 5(1915 r.)
• A 6(1915 r.)
• A 8(1915 r.)
• A 9(1915 r.)
• A 10(1915 r.)
• A 11(1915 r.)
• A 13(1915 r.)
• A 14(1915 r.)
• A 16(1915 r.)
• A 17(1915 r.)
• A 18(1915 r.)
• A 19(1915 r.)
• A 20(1915 r.)
• A 21(1915 r.)
• A 22(1915 r.)
• A 23(1915 r.)
• A 24(1915 r.)
• A 25(1915 r.)

Tomasz Oskar Sosnowski

Ur.12 października 1810 roku w Nowo malinie na Wołyniu,syn Stanisława i Kastyldy zm.27 stycznia 1886 w Rzymie polski rzeźbiarz.Ukończył Liceum Krzemienieckie.Był uczestnikiem powstania listopadowego.W latach 1833-1835 kontynuował naukę w Warszawie.Uczył się rysunku u Antoniego Blanka a rzeźby u Pawła Malińskiego.Następnym etapem rozwoju artysty były studia w Berlinie pod kierunkiem Christiana Raucha i w Rzymie w pracowni Pietro Teneraniego.W roku 1843 przyjechał do Warszawy,by po trzech latach wyjechać do Rzymu.Tutaj został profesorem rzeźby w Akademii św.Łukasza.Na emigracji pozostał do końca życia.W 1859 roku otrzymał od papieża Piusa IX Order Świętego Grzegorza Wielkiego.
Twórczość
Całą twórczość Sosnowskiego określić można jako neoklasycystyczną.W treści rzeźb można jednak odnaleźć elementy romantyzmu,a w twórczości portretowej realizmu.
W dorobku artysty dominują dzieła o tematyce religijnej

• Piotr Skarga,Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie
• Chrystus w grobie z 1858 roku,ofiarowany przez rzeźbiarza do kościoła Karmelitów w Warszawie
• Anioł Zmartwychwstania z 1859 roku,ofiarowany przez rzeźbiarza do kościoła Karmelitów w Warszawie
• Liczne posągi Matki Boskiej.Najbardziej znana jest Madonna Jazłowiecka,którą wykonał Sosnowski w 1882 roku,dla zgromadzenia sióstr niepokalanek w Jazłowcu.(Od 1945 roku figura znajduje się w kaplicy Niepokalanek w Szymanowie pod Warszawą)
• Nagrobek kanonika Jana Koźmiana,1880 r.Katedra w Poznaniu
• Epitafium abpa Leona Przyłuskiego,Katedra w Poznaniu
• Zdjęcie z krzyża,kościół polski św.Stanisława w Rzymie

Prace artysty o tematyce świeckiej

• Justitia(Sprawiedliwość),1850 r.rzeźba powstała po antypolskim wystąpieniu Bismarcka
• Edyp i Antygona ofiarowany Krakowowi po jego pożarze w 1850 roku
• Pomnik Tadeusza Czackiego z 1861 roku,dla kościoła Wizytek w Warszawie
• Jadwiga i Jagiełło,kamienna wersja z 1883 r.znajduje się na krakowskich Plantach

Jerzy Lande

Ur.13 listopada 1886 w Derpcie,zm.10 grudnia 1954 w Krakowie prawnik,profesor i kierownik Katedry Teorii i Filozofii Prawa na Uniwersytecie Wileńskim,następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim,autor prac naukowych,fotografik,taternik.
Życiorys
Naukę rozpoczął w V Gimnazjum w Warszawie.Tu zaprzyjaźnił się z późniejszym filozofem i luminarzem kultury polskiej Tadeuszem Kotarbińskim.Maturę ze złotym medalem uzyskał w Petersburgu w roku 1905,po czym wstąpił na Wydział Prawa tamtejszego uniwersytetu,który ukończył w 1910 r.W czasie studiów był uczniem m.in.Leona Petrażyckiego wybitnego teoretyka prawa,który bardzo silnie wpłynął na poglądy naukowe Landego.Po ukończeniu uniwersytetu wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie,gdzie do 1917 r.zajmował się adwokaturą.Pracował w organizacjach społecznych:Straży Obywatelskiej,sądownictwie obywatelskim,Radzie Głównej Opiekuńczej,jako radca Ministerstwie Sprawiedliwości.Był pracownikiem Biura Komisji Instrukcji dla Prokuratorów Tymczasowej Rady Stanu.Brał czynny udział w pracach Towarzystwa Prawniczego,Towarzystwa Psychologicznego i Instytutu Filozoficznego.W 1921 r.został zastępcą profesora,od 1925 r.profesorem teorii i filozofii prawa na Uniwersytecie Wileńskim,a od 1929 r.na Uniwersytecie Jagiellońskim.2 maja 1923 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.Wkrótce po wybuchu II wojny światowej Lande wraz z innymi profesorami i docentami UJ został wywieziony do hitlerowskiego obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen,gdzie spędził trzy miesiące.Jak wszyscy,dawał tam koleżeńskie wykłady ze swojej specjalności.Podczas dalszych lat okupacji brał udział w tajnym nauczaniu.Wrócił do pracy na uniwersytecie natychmiast po zakończeniu wojny.Umarł w wieku 68 lat.Został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
Dorobek naukowy
Jerzy Lande był kontynuatorem myśli Leona Petrażyckiego.Zajmował się psychologicznymi i socjologicznymi uwarunkowaniami prawa.W czasie pracy w Wilnie opublikował pierwsze książki:Norma a zjawisko prawne.Rozważania nad podstawami teorii prawa na tle krytyki systemu Kelsena(1925 r.)oraz Zarys historii filozofii prawa w Polsce od początku XIX wieku(1928 r.)Wychował profesorów i doktorów trzech katedr teorii prawa.Jego prace naukowe,prawnicze i filozoficzne zostały wydane pośmiertnie w Studiach filozofii prawa.
Fotografia
Zajmował się fotografią od 1903 r.Jego pasja wyrosła z krajoznawstwa,dlatego znany jest przede wszystkim z fotografii krajobrazu.Zajmował go również portret oraz fotografia architektury.Jak pisał Jan Sunderland,„Jego zdjęcia wykazują duży zmysł kompozycyjny,zarówno linearny jako też głównie walorowy”.
Taternictwo
Od 1909 r.uprawiał w Tatrach turystykę i taternictwo,początkowo z przewodnikiem Bartłomiejem Obrochtą,któremu później poświęcił wspomnienie U Bartka w Roztoce.Z Janem Małachowskim i Mariuszem Zaruskim uczestniczył w pierwszym zimowym wejściu na Kozie Czuby.Prowadził w góry wycieczki studenckie,uczył techniki i wspinaczki skalnej.

Helena Boguszewska

Ur.18 października 1886 w Warszawie,zm.11 listopada 1978 tamże polska pisarka.
Biografia
Ukończyła studia na Wydziale Przyrodniczym UJ,rozpoczęte w 1904 r.Debiutowała w latach 1909-1910 drobnymi opowiadaniami dla dzieci na łamach„Płomyka” i „Płomyczka”.W 1917 r.osiadła w Warszawie.W latach 1918-1919 opublikowała cykl podręczników przyrodniczych dla szkół podstawowych.Kierowała Studium Pracy Społecznej przy Wydziale Pedagogicznym Wolnej Wszechnicy Polskiej,działała w Polskim Komitecie Opieki nad Dzieckiem.W latach dwudziestych rozpoczęła działalność publicystyczną,zajmując się głównie problematyką społeczną i oświatową,losem dzieci biednych i kalekich.Debiutem książkowym była powieść Świat po niewidomemu z 1932 r.Publikowała m.in.w czasopismach„Świat,Dom i Szkoła”(1929 r.)„Bluszcz”(1925-1939,z przerwami),„Kobieta Współczesna”(1927-1934),„Tygodnik Ilustrowany”.Od 1934 r.współpracowała z Jerzym Kornackim.W latach 1933-1937 współzałożycielka i przewodnicząca zespołu literackiego„Przedmieście”.Współredagowała zbiorowe publikacja grupy:Przedmieście(1934 r.) i Pierwszy maja(1934 r.).Okupację niemiecką spędziła w Warszawie,biorąc udział w konspiracyjnym życiu literackim i społecznym.Działała w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego.W latach 1944-1946 posłanka do Krajowej Rady Narodowej.Uczestniczyła w pracach Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich.Współorganizowała Instytut Pamięci Narodowej przy Prezydium Rady Ministrów.W 1955 r.została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.W 1958 r.reaktywowała zespół Przedmieście.
Twórczość

• 1932 r.Świat po niewidomemu
• 1933 r.Ci ludzie
• 1933 r.Czerwone węże
• 1934 r.Całe życie Sabiny
• 1934 r.Dzieci znikąd
• 1934 r.Za zielonym wałem
• 1938 r.Anielcia i życie
• 1945 r.Wspomnienie o Halinie Górskiej
• 1946 r.Nigdy nie zapomnę
• 1947 r.Czekamy na życie
• 1949 r.Żelazna kurtyna
• 1952 r.Czarna kura
• 1955 r.Pozbierane dzieci
• 1956 r.Siostra z Wisły
• 1958 r.Maria Elzelia
• 1961 r.Poprzez ulice
• 1965 r.Zwierzęta śród ludzi
• 1979 r.Adolf i Marian

Razem z Jerzym Kornackim:

• 1935 r.Jadą wozy z cegłą
• 1935 r.Wisła
• 1936-1939 cykl Polonez
• Nous
• Parisien
• Deutsches Heim
• Święcona kreda
• 1946 r.Ludzie śród ludzi
• 1955 r.Las
• 1959 r.Zielone lato 1934 r.
• 2011 r.Powieść pod różą(książka ukończona w 1963 roku lecz nie opublikowana ze względów politycznych)

Życie osobiste
Córka Ignacego Radlińskiego,polskiego filologa klasycznego.W 1903 r.wyszła za mąż za Stefana Boguszewskiego.

Jerzy Maślanka

Ur.30 września 1886 we Lwowie,zm.18 września 1961 w Warszawie polski taternik,alpinista,inżynier.Ukończył Politechnikę Lwowską w 1911 r.W latach 1905–1914 jeden z najaktywniejszych polskich wspinaczy,dokonał wielu pierwszych wejść w Tatrach zarówno zimą,jak i latem.Wspinał się też w Alpach i Gorganach.Współzałożyciel Kółka Taterników(później Himalaja Club) i Karpackiego Towarzystwa Narciarzy,działacz Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego.Propagator narciarstwa w środowisku lwowskim,autor artykułów w prasie tatrzańskiej(„Taternik”,„Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego” i inne).
Ważniejsze osiągnięcia(pierwsze wejścia):

• Basztowa Przełęcz,Capie Turnie,Zadnia Baszta(1905 r.)
• Batyżowiecki Szczyt(od północy),Grań Wideł(1906 r.)
• Świnica(samotnie,zimą),Mały Ganek(przez Kaczą Turnię),Przełęcz pod Rysami(1907 r.)
• Batyżowiecki Szczyt,Dwoista Turnia,Żłobisty Szczyt(zimą)(1909 r.)
• Grań Hrubego,Ciężki Szczyt,Hińczowa Turnia oraz zimą Ganek,Mięguszowiecki Szczyt Czarny(1910 r.)

Jerzy Kossak

Herbu Kos(ur.11 września 1886 w Krakowie,zm.11 maja 1955 tamże)polski malarz,przedstawiciel realizmu.
Życiorys
Jerzy Kossak był synem Wojciecha Kossaka i Marii z domu Kisielnickiej herbu Topór,bratem Magdaleny Samozwaniec i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej,wnukiem Juliusza Kossaka.Jerzy Kossak dorastał obserwując pracę swojego dziadka i ojca.Już w dzieciństwie wykazywał spore uzdolnienia plastyczne i był wielką nadzieją dla swojego ojca Wojciecha.Nie przejawiał jednak dużych chęci do nauki w szkole;nie podjął też studiów w żadnej uczelni artystycznej.Szlifował swój talent w pracowni ojca.Pierwszą wystawę miał w 1910 roku w Krakowie,w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych.Jego talent został dostrzeżony,a wystawiony cykl napoleoński zebrał pochlebne opinie.W czasie I wojny światowej służył na froncie włoskim w randze porucznika pułku ułanów austriackich.W okresie międzywojennym malował w pracowni stworzonej przez Wojciecha dla ratowania kondycji finansowej rodziny.W czasie II wojny światowej i w trudnych latach powojennych,masowa produkcja obrazów pozwalała żyć zadłużonemu artyście,ale mocno ucierpiała na tym twórczość malarza.Był dwukrotnie żonaty:z pierwszego małżeństwa z ziemianką Ewą Kaplińską miał córkę Marię,z drugiego,z Elżbietą Dzięciołowską-Śmiałowską dwie córki,Glorię i Simonę.Do końca życia mieszkał wraz z drugą żoną i córkami w Kossakówce rodzinnym domu Kossaków,kupionym jeszcze przez dziadka Juliusza.Po śmierci w 1955 r.został pochowany na Cmentarzu Rakowickim.
Twórczość
Jerzy Kossak żył zawsze w cieniu sławnego ojca.Od początku swojej drogi artystycznej naśladował go,wybierał te same tematy,niekiedy nawet kopiował jego obrazy.W okresie służby wojskowej namalował wiele scen o tematyce wojennej.W latach międzywojennych sięgnął do zarzuconego już przez ojca wątku napoleońskiego.Wtedy namalował Odwrót Napoleona spod Moskwy(1927 r.)Bitwę pod piramidami(1927 r.)Huzara z koniem w pejzażu zimowym(1938 r.)Walkę polskich legionów utrwalił na płótnach:Pościg 6 Pułku Ułanów za bolszewikami i Pościg ułanów krechowieckich za bolszewikami,Majora Edwarda Rydza Śmigłego na czele III Batalionu Pierwszej Brygady Legionów prowadzącego atak na pozycje rosyjskie pod Laskami w dniu 28 października 1914,"Pogoń ułanów za Kozakami",1938 r.olej na tekturze,53x78 cm,własność prywatna.Nieobca mu była również tematyka folklorystyczna, malował wesela krakowskie i góralskie,sceny polowań(Bieg myśliwych z psami za jeleniem z 1927 r.)Spod jego pędzla wyszło wiele portretów.Jerzy Kossak nie spełnił oczekiwań swojego wybitnego ojca.Nie miał większych ambicji i samodzielności twórczej i nigdy nie wypracował swojego indywidualnego stylu.Nie odbył on żadnych podróży,koniecznych do rozwinięcia stylu artystycznego.