Dynasy

Fragment warszawskiego Śródmieścia na pograniczu Powiśla przy skarpie wiślanej.Nazwa pochodzi od nazwiska księcia Karla Otto von Nassau-Siegena,znanego z"Pana Tadeusza"jako książę Denassów awanturnika,podróżnika i myśliwego.W 1780 r.poślubia on Karolinę Sanguszkową z domu Gozdzką wraz z jej posiadłością i pałacem w Warszawie w jurydyce Aleksandria.Modrzewiowy pałac Gozdzkich,wcześniej Lubomirskich,spłonął w 1776 lub 1777 r.Nowo budowany pałac spłonął w 1788 r. i ocalało z niego jedynie południowe skrzydło zamieszkiwane przez biedotę.Do posiadłości przylgnęły nazwy Góry de Nassau,Góry Dynasowskie oraz Wzgórza Denassowskie.Kolejny właściciel hrabia Seweryn Uruski postanowił w połowie XIX wieku zorganizować tu centrum handlowe Warszawy targowisko Sewerynów,lecz konkurencja bazarów i targowisk była zbyt silna i przedsięwzięcie splajtowało(budynek zbudowany w latach 1846-1848,proj.Franciszek Maria Lanci,rozebrany w 1937 r.)W 1892 r.wzniesiono tu w ogrodach po pałacowych siedzibę Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów według projektu Stefana Szyllera,a obok poniżej skarpy tor kolarski.W 1896 r.architekt Karol Kozłowski,twórca gmachu Filharmonii,wzniósł tu przy ul.Oboźnej kilkupiętrową rotundę,mieszczącą panoramy malarskie Panorama Tatr Stanisława Janowskiego wystawa przyniosła straty).W 1913 r.w budynku rotundy otwarto teatr.W 1937 r.skończyła się umowa dzierżawy i powoli teren toru kolarskiego był zabudowywany budynkami mieszkalnymi.W 1937 r.budynek rotundy został gruntownie przebudowany przez firmę Chevrolet z przeznaczeniem na nowoczesny garaż z wjazdem po pochylni,warsztaty samochodowe i stację benzynową według projektu Juliusza Żakowskiego i Zasława Malickiego.W czasie II wojny światowej uległa zniszczeniu zabudowa Dynasów z rotundy zostały ruiny przyziemia.Ślad po dawnych Dynasach stanowi dziś też ulica Dynasy,wytyczona na początku XX wieku.

Kościół Ducha Świętego w Krakowie

Kościół pod wezwaniem Ducha Świętego nieistniejący obecnie kościół w Krakowie,znajdujący się w miejscu dzisiejszego placu Św.Ducha od średniowiecza do XIX w.kościół wchodził w skład kompleksu klasztorno-szpitalnego duchaków.Duchacy zostali sprowadzeni w to miejsce w 1244 r.biskup Prandota oddał im wówczas kościół Św.Krzyża.Obok urządzili oni szpital i klasztor.Zapewne pierwotne budynki były drewniane,stopniowo wymieniane na murowane.Pierwsza wzmianka o wchodzącym w skład ich zabudowań kościele Ducha Św.pochodzi z 1333 r.Już w XIV w.pieczę nad szpitalem największym w Krakowie zaczęła przejmować rada miejska,z ramienia której działał opiekun(prowizor).W XV w.pojawiają się w źródłach duchaczki,które zajmowały się chorymi kobietami,a których niewielki klasztor powstał na południe od kościoła św.Ducha.Klasztor i szpital były bogato uposażone,m.in.posiadały wsi Krowodrza i Wola Duchacka.W 1528 r.kościół uległ pożarowi,który strawił również pobliskie zabudowania,ale niebawem go odbudowano.Pracami budowlanymi kierował włoski mistrz murarski Antoni Morosi.Przy kościele znajdowała się szkoła parafialna.Pod koniec XVII w.rozbudowano szpital dzięki zapisowi biskupa Andrzeja Trzebickiego.Przy kościele znajdował się cmentarz podrzutków.Według opisu z 1748 roku był to niewielki kościół murowany,kryty dachówką,z drewnianą sygnaturką w środkowej części dachu.W prezbiterium znajdowały się stalle i ołtarz z obrazem Zesłania Ducha Świętego.W nawie były dalsze dwa ołtarze,Najświętszej Marii Panny i św.Marcina.Główne wejście do świątyni prowadziło pod chórem muzycznym.Od północy do nawy przylegała kaplica na planie trapezu,o sklepieniu sieciowym.Aby chorzy mogli uczestniczyć w nabożeństwach,główna sala sąsiadującego z kościołem szpitala była połączona z jego wnętrzem łukiem arkadowym.Zachowana ikonografia kościoła(m.in.rysunek Józefa Brodowskiego z 1841 r.)przedstawia kościół jako skromną świątynię o barokowej fasadzie,flankowanej podwójnymi pilastrami z trójkątnym przyczółkiem.W 1783 r.nastąpiła kasata zakonu duchaków,ostatni z nich zmarł pięć lat później.Do klasztoru przeprowadzili się księża emeryci,a kościół wyłączono z kultu.Część zabudowań wydzierżawiono pod manufakturę sukienną,a w budynku kościoła znalazł się skład wełny.W 1827 r.zespół budynków poduchackich przejęło miasto.Służyły różnym celom,z czasem zaczęły grozić zawaleniem.W 1879 r.przeniesiono stąd funkcjonujący w części zabudowań szpital miejski.W 1886 r.rada miejska Krakowa zadecydowała o wyburzeniu budynków klasztornych,aby uzyskać miejsce pod budowę teatru miejskiego.Mimo sprzeciwu wielu znanych osobistości(w tym Jana Matejki,który po bezskutecznej obronie świątyni zrzekł się honorowego obywatelstwa miasta Krakowa i zapowiedział,że nie będzie już nigdy wystawiać swych obrazów w Krakowie)zburzono najpierw klasztor,a w 1892 r.także kościół i szpital.Do dziś z całego kompleksu klasztoru i szpitala zakonu duchaków przetrwał kościół św.Krzyża i Dom pod Krzyżem.

Bunt łódzki

Sześciodniowy strajk powszechny i masowe manifestacje,do których doszło w Łodzi w pierwszych dniach maja 1892 r.Skończyły się one krwawą interwencją carskiego wojska i policji.Ówczesna lewicowa prasa donosiła o dwustu ofiarach śmiertelnych,w rzeczywistości śmierć poniosło sześć osób,a około 300 zostało rannych.

Aleksander Chodźko

Aleksander Borejko Chodźko herbu Kościesza(ur.30 sierpnia 1804 w Krzywiczach,zm.27 grudnia 1891 w Noisy-le-Sec we Francji)polski poeta,orientalista i slawista.
Biogram
Syn Jana i Klary z Korsaków,brat Michała i Józefa.W gimnazjum wychowanek Tomasza Zana.W latach 1820–1823 studiował na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim.Na przełomie lat 1823–1824 był uwięziony za uczestnictwo w organizacji Towarzystwa Filaretów.W 1824 r.wyjechał studiować języki i literatury wschodnie do Petersburga,po czym,od 1830 r.przebywał na placówkach konsularnych rosyjskich w Teheranie i w Reszt(Gilanie),badając piśmiennictwo perskie.W roku 1842 osiadł w Paryżu,początkowo pracując we francuskim ministerstwie spraw zagranicznych.W latach 1857–1883 był profesorem literatur słowiańskich w Collège de France,obejmując katedrę zajmowaną przedtem przez Mickiewicza.Był przyjacielem Adama Mickiewicza,przez którego uległ wpływom Andrzeja Towiańskiego.Wydał„Poezje”(Petersburg,1829 r.w nich mieści się głośna ballada„Maliny” i znana pieśń„Stach mi pierścionek przyniósł z jarmarku”,oraz orientalno-romantyczny poemat„Derar”),potem zaś w języku angielskim i francuskim ogłosił wiele rozpraw dotyczących filologii orientalnej i słowiańskiej.Przełożył perski utwór powieściowy„Padyszach i czterech derwiszów”(1859 r.)Napisał też szereg dzieł z zakresu językoznawstwa,etnografii i literatury Bliskiego Wschodu.Z żoną,Heleną Dunin-Jundziłł,miał czworo dzieci,synów:Wiktora,Adama i Aleksandra oraz córkę Marię.Pochowany został na cmentarzu w Montmorency.

Ksawery Liske

Franciszek Ksawery Liske(ur.18 października 1838,zm.27 lutego 1891)polski historyk,twórca lwowskiej szkoły historycznej,założyciel oraz pierwszy prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego.
Życiorys
Był wybitnym historykiem,profesorem Uniwersytetu Lwowskiego,założycielem Towarzystwa Historycznego i Kwartalnika Historycznego,wieloletnim dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich we Lwowie,prekursorem i organizatorem badań historycznych,cenionym wykładowcą i kierownikiem seminarium z historii powszechnej,na którym zapoznawał studentów z najnowszymi metodami badań,m.in.w zakresie dyplomatyki i paleografii,uczył odczytywać i poddawać krytycznemu rozbiorowi źródła średniowieczne.Wydał tom II i następne od roku 1870"Akt Grodzkich i Ziemskich"z fundacji hrabiego A.Stadnickiego.Pod jego kierunkiem rozwijały się takie indywidualności jak:Oswald Balzer,Wiktor Czermak,Ludwik Finkel,Stanisław Lukas,Saturnin Kwiatkowski,Antoni Prochaska,Adam Szelągowski.Wraz z Ludwikiem Finklem,Szymonem Askenazym i Stanisławem Zakrzewskim należał do wielkich organizatorów nauki historycznej,twórców polskiej historiografii neoromantycznej,przeciwstawiającej się pesymizmowi Krakowskiej Szkoły Historycznej.Był członkiem Akademii Umiejętności.Pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Prace naukowe

• Marcin Kromer,biskup warmiński dziejopis wieku XVI.Poznań 1869 r.
• Bolesław Chrobry i Otto III w Gnieźnie.Lwów 1869 r.
• Austria wobec trzeciego rozbioru Polski.Lwów 1870 r.
• Szczerbiec i złote wrota kijowskie.Kraków 1869 r.
• Konstytucja 3 maja i mocarstwa niemieckie.Lwów 1873 r.
• Cudzoziemcy w Polsce.Lwów 1876 r.
• Elekcja w Rzeszy r.1519.Warszawa 1876 r.
• Filip Auril i jego pobyt w Polsce.Warszawa 1877 r.

Aleksander Guttry

Ur.1813 r.Paryż k.Żnina,zm.4 stycznia 1891,Piotrkowice(Poznańskie) polski działacz polityczny,przedstawiciel liberalnego ziemiaństwa.Brał udział w powstaniu listopadowym,później w powstaniu wielkopolskim w 1848 roku,kiedy był adiutantem Ludwika Mierosławskiego.W latach 1861-1866 zasiadał w Izbie Deputowanych pruskiego Landtagu w Berlinie.W powstaniu styczniowym z 1863 r.początkowo działał w Wielkopolsce,a następnie był komisarzem Rządu Narodowego na Francję i Anglię.Pochowany został na cmentarzu juncewskim.Jest patronem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Piechcinie.

Edward Bernard Raczyński

Ur.19 grudnia 1891 w Zakopanem,zm.30 lipca 1993 w Londynie polski dyplomata,polityk i pisarz,prezydent RP na uchodźstwie w latach 1979–1986.Był zarówno najstarszym(złożył urząd w wieku 95 lat),jak i najdłużej żyjącym prezydentem RP(zmarł w wieku 101 lat i 7 miesięcy).
Życiorys
Młodość
Hrabia,pochodził ze znanego wielkopolskiego rodu Raczyńskich herbu Nałęcz.Jego ojcem był Edward Aleksander Raczyński,a matką Róża z Potockich 1 voto Władysławowa Krasińska.Był bratem Rogera Adama Raczyńskiego oraz przyrodnim bratem Karola Rogera Raczyńskiego oraz Adama Krasińskiego,IV ordynata na Opinogórze.Lata szkolne spędził w Krakowie,gdzie mieszkał w rezydencji„pod Baranami”w domu babci,Adamowej Potockiej.Po jej śmierci wraz z rodziną przeprowadził się na ulicę Szpitalną nieopodal teatru.Początkowe lata edukacji odbywał wraz z bratem Rogerem w domu,co było powszechnie praktykowane w sferach ziemiańskich w Polsce.Następnie(od piątej klasy)uczęszczał do II LO im.króla Jana III Sobieskiego w Krakowie.Odbył studia prawnicze w Lipsku,studiował również w londyńskiej Szkole Nauk Politycznych,doktorat z prawa uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Minister Spraw Zagranicznych
W 1919 r.rozpoczął pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.Przebywał na placówkach dyplomatycznych w Kopenhadze,Londynie(sekretarz legacyjny poselstwa RP) i Genewie.Od 1932 r.reprezentował Rzeczpospolitą jako stały delegat przy Lidze Narodów w Genewie(na tym stanowisku niespełna trzy lata).Przez dwie kadencje,od 1934 r.aż do cofnięcia uznania rządowi RP na uchodźstwie przez rząd brytyjski(5 lipca 1945),pełnił funkcję ambasadora RP w Londynie.W imieniu rządu polskiego podpisywał polsko-brytyjski układ sojuszniczy.
II wojna światowa
W latach 1941–1943 był ministrem spraw zagranicznych.W oparciu o dokumenty przywiezione w postaci mikrofilmów do Londynu przez kuriera Jana Karskiego i potwierdzone jego świadectwem,Edward Raczyński przygotował i 10 grudnia 1942 przedstawił aliantom szczegółowy raport o holokauście,który został wystosowany jako oficjalna nota Rządu RP na uchodźstwie skierowana do rządów krajów będących sygnatariuszami Deklaracji Narodów Zjednoczonych.Nota Raczyńskiego była pierwszym na świecie oficjalnym raportem na temat holokaustu informującym o nim światową opinię publiczną.Raczyński osobiście redagował również oświadczenie rządu po odkryciu w 1943 r.grobów w Katyniu oraz wysłał prośbę do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o wyjaśnienie zbrodni.
Okres powojenny
Rada Trzech
Po wojnie był organizatorem oraz członkiem(wspólnie z Władysławem Andersem i Tomaszem Arciszewskim)Rady Trzech.Powstała ona w 1954 r.na skutek opozycji wobec Augusta Zaleskiego,który nie chciał ustąpić z funkcji prezydenta.Jej skład zmieniał się sześciokrotnie,jednak stałym jej członkiem był Edward Raczyński.
Działalność po prezydenturze
Po upływie 7-letniej kadencji prezydenckiej 1979–1986 ustąpił,zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią,jak jego poprzednik ze stanowiska głowy państwa.Autor wspomnień"W sojuszniczym Londynie"(Londyn 1974 r.)oraz książki"Czas wielkich zmian".Rozmowy przeprowadzone przez Krzysztofa Muszkowskiego(ISBN 2-85316-064-5,Paryż 1990 r.)Założył pod koniec 1990 roku Fundację im.Raczyńskich w Poznaniu i przekazał jej pałac i park w Rogalinie,Galerię Rogalińską przy Muzeum Narodowym,której pozostawał faktycznym właścicielem,oraz przysługujące mu prawa do majątku ziemskiego otaczającego pałacu i parku rogalińskiego.W skład galerii weszło,m.in.przeszło 300 obrazów,rzeźby i różne przedmioty artystyczne.Pałac i park w Rogalinie zostały we władaniu Muzeum Narodowego w Poznaniu.Do tej pory,Fundacja,wbrew woli Fundatora,nie mogła odzyskać na własność majątku rolnego,które dalej musi wydzierżawiać,by spełnić swój cel statutowy ochrony jednego z najpiękniejszych krajobrazów Wielkopolski.Edward Raczyński został pochowany w Rogalinie.
Ordery i odznaczenia
2 maja 1923 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.10 listopada 1933„za zasługi na polu pracy państwowej w dziale służby zagranicznej”został odznaczony przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.11 listopada 1937„za wybitne zasługi w służbie państwowej”został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski(1937 r.)Z tytułu objęcia urzędu Prezydenta RP Edward Raczyński z dniem 8 kwietnia 1979 r.został kawalerem Orderu Orła Białego,kawalerem Wielkiej Wstęgi Orderu Odrodzenia Polski i Wielkim Mistrzem obu tych orderów.W 1991 r.został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.18 grudnia 1990 uchwałą Rady Miasta Poznania otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Poznania.Odznaczony także Krzyżami Wielkimi zagranicznych orderów:Imperium Brytyjskiego,Piusa IX,Danebroga,Gwiazdy i Korony Rumunii,Trzech Gwiazd,Gwiazdy Afganistanu i innymi.
Rodzina
Był trzykrotnie żonaty.Pierwszą jego żoną była poślubiona w Londynie w 1925 r.Lady Joyuse Markham(1902–1931).
Drugą żoną była poślubiona w 1932 r.w Rogalinie Cecylia Jaroszyńska(1906–1962),z którą doczekał się trzech córek:

1. Wandy(ur.1933 r.)zamężnej z Ryszardem Dembińskim
2. Viridianny(ur.1935 r.)zamężnej z Ksawerym hr.Reyem
3. Katarzyny(ur.1939 r.)

W 1991 r.w Londynie poślubił Anielę Mieczysławską z domu Lilpopów(ur.27 maja 1910 w Warszawie,zm.14 października 1998 w Londynie),córkę znanego warszawskiego architekta Franciszka Lilpopa.Była ona wówczas już od 30 lat jego partnerką życiową.Ślub umożliwiła śmierć pierwszego męża Anieli Witolda Mieczysławskiego.Ponieważ ani jego bratankowie, ani on nie zostawili męskich potomków,był ostatnim męskim przedstawicielem polskiej linii Raczyńskich.