Diecezja chełmińska

Została utworzona 28 lipca 1243 roku decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny,a bullą papieża Jana Pawła II z 25 marca 1992 r.przemianowana na diecezję pelplińską.Tereny dotychczasowej diecezji weszły częściowo w skład zreorganizowanej diecezji(pelplińskiej),a częściowo w skład diecezji toruńskiej.Siedzibą diecezji do 1824 była Chełmża z katedrą Świętej Trójcy,a następnie Pelplin z katedrą Wniebowzięcia NMP.Biskupi chełmińscy początkowo rezydowali w Chełmży,a w latach 1257-1773 ich siedzibą był zamek w Lubawie.Nazwa diecezji pochodzi od ziemi chełmińskiej,a ta z kolei od jej stolicy,Chełmna.

Historia diecezji

Początki diecezji sięgają 1216 roku,kiedy papież Innocenty III mianował biskupa misyjnego Chrystiana,którego później nazwano biskupem Prus.Miał on w oparciu o kasztelanie chełmińską należącą do księstwa mazowieckiego i podlegającego diecezji płockiej prowadzić misję wśród Prusów.W 1222 r.Konrad I mazowiecki książę mazowiecki podarował mu ziemię chełmińską,a biskup płocki Gedko nadał prawa biskupie.Jednak aż do 1243 trwał spór pomiędzy Stolicą Apostolską a Chrystianem o podział diecezji w Prusach,zakończony ostatecznym wytyczeniem granic i utworzeniem diecezji chełmińskiej.Pierwszym biskupem chełmińskim został dominikanin Heidenryk(Henryk)pochodzący z Górnej Saksonii.Diecezja wchodziła w skład metropolii ryskiej,co przez 300 lat było kolejnym powodem do zatargów.W VIII punkcie II pokoju toruńskim stwierdzono:Również,aby można było rozwiać zupełnie poszczególne chmurki nienawiści i uraz przez zjednoczenie niniejszego pokoju i przymierza,doszliśmy dla dobra pokoju i zgodziliśmy się między sobą ze wspomnianym najjaśniejszym panem Kazimierzem królem i Królestwem jego Polskim,że biskupstwo chełmińskie wróci do kościoła gnieźnieńskiego,a odtąd i nadal będzie wspomnianemu kościołowi polskiemu i gnieźnieńskiemu jako prymasowskiemu we wszystkim posłuszne i poddane,a z zakonnego na świeckie z łaski i władzą papieża ma być przemienione,na co zarówno my Ludwik mistrz,(jak) i komturowie nasi wyraźną daliśmy i dajemy zgodę:(Biskupstwo to),ze swoją diecezją i wszystkimi grodami,miastami,miasteczkami i twierdzami,mianowicie Chełmżą,Lubawą,Kurzętnikiem,Wąbrzeźnem i wszystkimi okręgami,szlachtą,wasalami,wsiami i przynależnościami wszystkimi,pozostanie pod władzą,opieką i obroną wspomnianego pana Kazimierza króla i Królestwa jego Polskiego.Nie zostało to jednak zrealizowane.Także po II pokoju toruńskim w 1466 r.część diecezji pomezańskiej znalazła się w granicach Prus Królewskich.Tereny te zostały już w XV w.powierzone w administrację biskupom chełmińskim.Po 1525 r.wyniku przejścia na luteranizm biskupów pomezańskich,okolice Nowego Miasta i Łasina,zostały całkowicie wcielone do obszaru diecezji chełmińskiej.Pozostałe tereny diecezji pomezańskiej,leżące w granicach Rzeczypospolitej,a należące do województwa malborskiego,zostały oddane w jurysdykcję biskupów chełmińskich,choć zachowały tradycyjną nazwę diecezji pomezańskiej.Zostało to oficjalnie potwierdzone przez kurię rzymską w 1550 i 1601 r.W 1505 król Aleksander Jagiellończyk proponował wcielenie diecezji do projektowanej archidiecezji warmińskiej.W 1566 nastąpiła sekularyzacja Rygi i odtąd biskup chełmiński dobrowolnie brał udział w synodach metropolii gnieźnieńskiej.Odtąd do 1763 roku biskupi chełmińscy używali także tytułu biskupów pomezańskich(podobnie jak warmińscy używali tytułu biskupów sambijskich).Ostateczne przyłączenie do Gniezna nastąpiło dopiero w 1821 r.kiedy papież Pius VII bullą De salute animarum z 16 lipca wytyczył nowe granice diecezji w państwie Pruskim.Diecezja chełmińska została wtedy znacznie powiększona o archidiakonat pomorski,ziemię Krajeńską oraz okolice Górzna i Działdowa.Stolica biskupstwa została w 1824 r.przeniesiona do Pelplina.W diecezji chełmińskiej już przed pierwszą wojną światową działały różne katolickie organizacje młodzieżowe.Jednak dopiero od 1921 r.zaczęła tworzyć się jednolita struktura,obejmująca siecią organizacyjną całą diecezję.Ideologia Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej uzupełniała,rozwijała i utrwalała te wartości,które zaszczepił w młodych ludziach Kościół.Od początku istnienia Stowarzyszenie wyznaczyło sobie za cel wychowanie młodzieży w duchu katolickim i narodowym,pomijając w swej działalności wszelkie sprawy polityczne i wpływy partyjne.Wybuch II wojny światowej otworzył najbardziej tragiczny rozdział w historii diecezji chełmińskiej.Okupanci niemieccy zamordowali 356 kapłanów kapłanów diecezjalnych,w tym niemal wszystkich kanoników pelplińskich oraz profesorów tamtejszego Wyższego Seminarium Duchownego i słynnego Collegium Marianum.Katedrę w Pelplinie obrabowano i zbezczeszczono,urządzając w niej szkołę policyjną.Archiwum diecezjalne wywieziono.Również wiele innych kościołów pozamykano,przeznaczając budynki na inne cele(garaże,kina,magazyny),dokonywano aktów profanacji i złośliwych zniszczeń(między innymi obiektów sakralnych Kalwarii Wejherowskiej).Używanie języka polskiego podczas mszy,a nawet spowiedzi,było surowo karane.W dniu 29 listopada 1939 r.Stolica Apostolska mianowała niemieckiego biskupa Gdańska,Karola Marię Spletta,administratorem diecezji chełmińskiej(pod nieobecność biskupa Wojciecha Okoniewskiego,który po wybuchu wojny zbiegł za granicę).W 1992 roku,papież Jan Paweł II bullą Totus tuus Poloniae populus z 25 marca 1992 r.zreorganizował administrację Kościoła w Polsce.Utworzona została m.in.metropolia gdańska z podległymi diecezjami toruńską i pelplińską będąca kontynuatorką diecezji chełmińskiej.Katedra w Pelplinie pozostała kościołem katedralnym diecezji pelplińskiej,a historyczna katedra chełmżyńska ustanowiona została kościołem konkatedralnym diecezji toruńskiej.

Dekanaty diecezji chełmińskiej w 1928 roku

• dekanat brodnicki
• dekanat chełmiński
• dekanat chełmżyński
• dekanat chojnicki
• dekanat czerski
• dekanat fordoński
• dekanat gniewski
• dekanat golubski
• dekanat grudziądzki
• dekanat kamieński
• dekanat kartuski
• dekanat kościerski
• dekanat lidzbarski i pomezański
• dekanat lubawski
• dekanat nowski
• dekanat nowomiejski
• dekanat pucki
• dekanat radzyński
• dekanat starogardzki
• dekanat świecki
• dekanat tczewski
• dekanat toruński
• dekanat tucholski
• dekanat wąbrzeski
• dekanat wejherowski
• dekanat żukowski

Bierzgłowo,Działdowo,Lembarg,Łasin,Nowe Miasto Lubawskie,

Kapituła

Chełmińska kapituła katedralna powstała w 1251 roku.Kolegiata została powołana 1519 r.przy kościele Wniebowzięcia NMP w Chełmnie,ale decyzja nie została zrealizowana.Od około 1821 do 1832 istniała kolegiata w Kamieniu Krajeńskim przy kościele NMP i św.Apostołów Piotra i Pawła.Ponownie została erygowana w 1964 roku.Druga kolegiata istniała od 1960 r.w Chełmży w dawnej katedrze Trójcy Przenajświętszej.

Klemens z Ruszczy

(zm.1256)rycerz polski z rodu Świebodziców,wojewoda krakowski i bliski współpracownik księcia Bolesława Wstydliwego.

Kariera

Był jedną z najważniejszych osobistości politycznych w Polsce połowy XIII wieku.Zawdzięczał to między innymi sukcesowi w długoletniej walce z Konradem Mazowieckim,w której stanął u boku Bolesława Wstydliwego.Po raz pierwszy zetknął się z nim w 1233,kiedy pomógł uciec jemu i jego matce Grzymisławie z zamku w Sieciechowie,gdzie byli więzieni z rozkazu Konrada Mazowieckiego.Według niektórych badaczy w 1238 został mianowany kasztelanem krakowskim.Po śmierci najwyższych dostojników krakowskich w bitwie pod Chmielnikiem oraz porażce bitwie pod Legnicą w 1241 został mianowany wojewodą krakowskim z nadania nowego księcia Bolesława Rogatki.Osamotniony w Krakowie,stawił czoło atakowi Konrada Mazowieckiego(bronił się w Skale),lecz wobec bierności książąt śląskich skapitulował,a następnie udał się na Węgry.Powrócił do Małopolski w 1243 z oddziałami węgierskimi z celem osadzenia na tronie krakowskim Bolesława Wstydliwego.Zebrawszy rycerstwo polskie opowiadające się za księciem Bolesławem pokonał wojska Konrada Mazowieckiego(wspieranego przez hufce Mieszka II Otyłego i Przemysła I)w bitwie pod Suchodołem.Dzięki temu zwycięstwu,wraz z biskupem Prandotą,osadził Bolesława Wstydliwego na tronie małopolskim.Przez swoje zasługi dla władcy,jego pozycja była szczególnie wysoka.Przywrócone mu zostało stanowisko wojewody krakowskiego.W 1252 uzyskał od Bolesława Wstydliwego przywilej,zwalniający jego i jego potomków z wszelkich danin i ciężarów na rzecz domu panującego,ponadto prawo sądzenia oraz przywilej wznoszenia zamków oraz służby innym książętom.

Życie prywatne

Był synem Sulisława z rodu Gryfitów.Dzięki swoim zasługom otrzymał również liczne nadania ziemskie.W 1228 uzyskał wieś Lutowice(wkrótce nazwę zmieniono na Klimontów),Zagórze,gdzie być może wystawił gródek obronny oraz Zator i również Woźniki.Woźniki wraz z wsią Łętkowice wymienił w 1239 z benedyktynami z Tyńca za Podłęże i Ostrów k.Krakowa.Założył nad Koprzywianką osadę,którą od swego imienia nazwał Klementowem.Niekiedy przypisuje mu się fundację klasztoru i kościoła w Staniątkach oraz kościoła w Niegardowie.

Bitwa pod Suchodołem

Bitwa stoczona 25 maja 1243 pomiędzy rycerstwem małopolskim Bolesława Wstydliwego,wspartym posiłkami węgierskimi pod wodzą Klemensa z Ruszczy,a rycerstwem mazowieckim Konrada I,wspartego przez oddziały Mieszka II Otyłego i Przemysła I.W wyniku doznanej klęski książę Konrad mazowiecki utracił ostatecznie Kraków,stolicę dzielnicy senioralnej,zajęty przez niego po śmierci Henryka II Pobożnego pod Legnicą.W bitwie tej poważne rany odniósł także zięć Konrada,książę opolsko-raciborski Mieszko II.Nie był to koniec walk o dzielnicę krakowską,Konrad dokonywał jeszcze dwukrotnie najazdów,w 1244 i w 1246.

Szczecin

Niem.Stettin,szw.Stettin,łac.Sedinum lub Stetinum miasto na prawach powiatu,stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego,położone nad Odrą oraz jeziorem Dąbie.Szczecin jest trzecim pod względem zajmowanej powierzchni(300,55 km²,z czego 18% powierzchni miasta zajmuje Jezioro Dąbie z powierzchnią 54,08 km²,bez jeziora Szczecin zajmuje powierzchnię 246,48 km²) i siódmym pod względem liczby ludności miastem Polski.Centrum aglomeracji szczecińskiej.Według danych z 30 czerwca 2012 roku miasto miało 409211 mieszkańców.Z racji nadgranicznego położenia i bliskości Morza Bałtyckiego,dostępnego przez żeglowną Odrę oraz Zalew Szczeciński,Szczecin stał się ośrodkiem gospodarczym regionu.Znajduje się tu port morski,stocznie remontowe,jachtowe oraz żeglugi morskiej.Miasto jest ośrodkiem turystycznym z dużą liczbą zabytków.Stanowi centrum akademickie i kulturalne(opera i operetka,liczne teatry,muzea i ośrodki kultury),jest także siedzibą kurii arcybiskupiej i wydziału teologicznego.Na terenie miasta znajduje się sanktuarium maryjne.Miasto otaczają 3 duże kompleksy leśne,puszcze:Wkrzańska od północy,Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu.

Położenie

Szczecin leży w północno-zachodniej Polsce,w zachodniej części woj.zachodniopomorskiego przy granicy polsko-niemieckiej.Miasto leży nad rzeką Odrą oraz jeziorem Dąbie,obejmując część Międzyodrza.Miasto stanowi ośrodek centralny aglomeracji szczecińskiej.Szczecin jest położony na obszarze czterech mezoregionów geograficznych:Dolina Dolnej Odry,Wzniesienia Szczecińskie,Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska wchodzą one w skład Pobrzeża Szczecińskiego.Odległość z centrum miasta do Morza Bałtyckiego w linii prostej wynosi 65 km.Szczecin graniczy z miastem i gminą Police(od północy)oraz gminami:Dobra,Kołbaskowo od zachodu,Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.Wieś Pilchowo i osiedle Pilchowo jest podzielone granicą administracyjną między miastem Szczecin a wiejską częścią gminy Police,Bezrzecze między Szczecinem a gminą Dobra jako osiedle i wieś o tej samej nazwie,Załom między Szczecinem a gminą Goleniów jako osiedle i wieś.Szczecin jest uznawany za historyczną stolicę Pomorza Zachodniego.

Warunki naturalne

Struktura użytkowania gruntów(2005 r.)

Rodzaj	Powierzchnia	%
Użytki rolne	4387 ha	14,58%
Lasy i grunty leśne	5073 ha	16,86%
Pozostałe grunty i nieużytki	20623 ha	68,55%
Razem(Σ)	30083 ha	100%

 

 

Rzeźba terenu

Według danych z 2011 r.powierzchnia miasta obejmuje 300,55 km².W granicach Szczecina spotykają się typy krajobrazu 4 mezoregionów geograficznych tj.:Dolina Dolnej Odry,Wzniesienia Szczecińskie,Wzgórza Bukowe i Równina Goleniowska.Średnia rzędna terenu Szczecina wynosi 25 m n.p.m.Najniżej powierzchnia terenu opada pomiędzy ramionami Odry,gdzie występują obszary depresyjne sięgające 0,1 m p.p.m.Przy granicach Szczecina znajduje się wzniesienie Wielecka Góra(131 m n.p.m.)leżąca na Wzgórzach Warszewskich,a na południe od miasta,w Szczecińskim Parku Krajobrazowym znajduje się Bukowiec(148,3 m n.p.m.)na Wzgórzach Bukowych.

Przyroda

W granicach administracyjnych Szczecina znajdują się niewielkie fragmenty Szczecińskiego Parku Krajobrazowego"Puszcza Bukowa"(m.in.z Jeziorem Szmaragdowym i rezerwatem przyrody"Zdroje")oraz północna część obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000"Dolina Dolnej Odry"(PLB 320003),natomiast na południu miasto graniczy z Parkiem Krajobrazowym Dolina Dolnej Odry i jest otoczone przez 3 puszcze Wkrzańską,Bukową i Goleniowską.

Stosunki wodne

Przez miasto przepływają:rzeka Odra,jej ramię boczne Regalica wpadająca do jeziora Dąbie leżącego w całości w granicach miasta,łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych kanałów,które są częścią Międzyodrza.

Klimat

Najczęściej oddziałujące masy powietrza polarnomorskiego znad północnego Atlantyku charakteryzują się dużą wilgotnością,co latem wpływa na wzrost zachmurzenia i ilości opadów atmosferycznych;zimą wiąże się z ociepleniem i dużym zachmurzeniem.Masy te najczęściej zalegają latem i jesienią.Rzadziej napływa powietrze polarnokontynentalne z Europy Wschodniej i z Azji.Obecność tego powietrza obserwuje się najczęściej zimą i wiosną.Odznacza się ono małą zawartością pary wodnej.Podczas jego zalegania wiosną występują liczne przymrozki,zimy są mroźne i słoneczne.Znacznie rzadziej napływa powietrze arktyczne przynosi ono pogodę bardzo zmienną,ze znacznymi zmianami temperatury i wiosenne przymrozki.Najrzadziej notuje się obecność powietrza zwrotnikowego,które niesie okresy gwałtownego ocieplenia,pojawiające się niekiedy zimą oraz sporadycznie latem.Średnia prędkość wiatru wynosi ok.3,3 m/s.Dominują wiatry zachodnie(W) i południowo-zachodnie(SW).Obecność dużych zbiorników wodnych jak: Zalew Szczeciński,jezioro Miedwie i doliny Odry powoduje wzrost wilgotności powietrza na tych obszarach.Średnia wilgotność względna powietrza wynosi 80%,najwyższa 88%,która występuje w listopadzie,grudniu i styczniu,a najmniejsza ok.72% w kwietniu i maju.

Średnia temperatura i opady dla Szczecina
Miesiąc	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Cze	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru	Roczna
Średnie najwyższe temperatury[°C]	2	2	7	12	18	20	22	22	18	12	7	3	12
Średnie najniższe temperatury[°C]	-2	-3	1	3	8	12	13	13	10	6	2	0	6
Opady[mm]	35.6	27.9	33	38.1	45.7	55.9	71.1	63.5	43.2	43.2	40.6	40.6	538,5

Średnia temperatura powietrza w Szczecinie waha się w granicach od 8 do 8,4°C.Najcieplejszym miesiącem jest lipiec z temperaturą od 15,8°C do 20,3°C,najzimniejszym styczeń od -4,1°C do 2,6°C. Temperatura powietrza poniżej 0°C występuje przeciętnie w ciągu 86 dni w roku,najczęściej w styczniu i w lutym.Średnia roczna suma opadów wynosi 537 mm,średnia suma opadów w półroczu chłodnym 225 mm,a w półroczu ciepłym 350 mm.Średnio w ciągu roku występuje 167 dni z opadami.Charakterystyczną cechą klimatu Szczecina jest duża liczba dni pochmurnych,co wynika z położenia na szlaku przemieszczania się układów cyklonalnych znad Atlantyku.W latach 1956–1998 liczba dni pochmurnych była dwukrotnie większa od dni pogodnych.Największym średnim zachmurzeniem charakteryzują się miesiące:listopad,grudzień i styczeń,kiedy to przeważają chmury warstwowe,a najmniejsze zachmurzenie maj i sierpień.

Historia

W VII-VI wieku p.n.e.istniała na tym terenie osada z okresu kultury łużyckiej.Jest jednak możliwe,że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat.W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata.Najstarsza osada grodowa w Szczecinie ma metrykę plemienną sięgającą końca VIII wieku.W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą,u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka.W 967 roku Mieszko I przyłączył Pomorze wraz ze Szczecinem do Polski.Ówczesny Szczecin składał się z trzech części:grodu,podgrodzia i portu.Do ok.1005 r.Szczecin znajdował się pod zwierzchnictwem Bolesława Chrobrego.Militarne zaangażowanie się polskiego władcy w Czechach i konflikt z Niemcami zaktywizowały możnych pomorskich do secesji.Antychrześcijańska rewolta połączona z buntem lokalnego możnowładztwa spowodowały uniezależnienie się Szczecina i innych grodów pomorskich.Po bitwie koło Strugi(część Płoni)w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika,Warcisława I.W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego.W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie.W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny:w 1283 jezioro Dąbie,a w 1321 Police.W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim.Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III Wielki wybudował swoją siedzibę,tzw."Kamienny Dom"oraz kaplicę św.Ottona.W 1474 w Szczecinie,po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X,który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie,a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina.Jednak już w 1532 księstwo zostało ponownie podzielone,a miasto stało się stolicą Księstwa szczecińskiego.W 1514 wprowadzono tu zakaz przyjmowania do cechu krawców osób,które miały wendyjskie pochodzenie.W 1534 w mieście wprowadzono protestantyzm(luteranizm).W 1570 został podpisany"pokój w Szczecinie"kończący I wojnę północną.W 1630 miasto zajęli Szwedzi.Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta.W 1713 miasto zostało przyłączone do Prus,co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720.W czasie wojny siedmioletniej Rosjanie dokonali oblężenia Szczecina.W latach 1806-1813 Szczecin był pod okupacją francuską.Od 21 lutego do 29 lipca 1809 stacjonował sztab 4.płku strz.konnych armii Księstwa Warszawskiego zwalczający na Pomorzu Szwedzkim pruskie oddziały powstańcze mjra Schilla.Od stycznia do 5 grudnia 1813 twierdza była bohatersko broniona przez francuskiego gen.Barbanegre.W 1843 miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu,wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł.W 1873 ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta.15 października 1939 utworzone zostało tzw.Wielkie Miasto Szczecin,istniejące do zakończenia wojny.Na tym terenie istniało ok.100 obozów pracy przymusowej.Zniszczenia zabudowy wyniosły ok.60-70%,portu wraz z przyległościami 70-80%,obiekty przemysłowe zostały zaś zniszczone w 90%.26 kwietnia 1945 Armia Czerwona zdobyła Szczecin.Oficjalne przekazanie miasta władzom polskim nastąpiło późno,bo dopiero 5 lipca.Ludność niemiecka,która pozostała w mieście,została przesiedlona do Niemiec i w 1947 r.w Szczecinie mieszkało już tylko 4 tys.Niemców.W grudniu 1970 i sierpniu 1980 r.w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze,tu także podpisano tzw.porozumienia sierpniowe.11 czerwca 1987 miasto odwiedził papież Jan Paweł II.W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego,a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego.Od 1999 r.miasto jest główną kwaterą Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego sił NATO.W dniach 4-7 sierpnia 2007 odbył się w Szczecinie finał Operacji Żagiel The Tall Ships'Races(po odwiedzeniu kolejno duńskiego Aarhus,fińskiej Kotki i szwedzkiego Sztokholmu)międzynarodowych regat żaglowców.Organizatorzy twierdzą,że teren zlotu odwiedziły 2 miliony ludzi.

Toponimia

Pierwotna nazwa Szczecina jest słowiańskiego pochodzenia.Dokumenty pisane zachowane ze średniowiecza są stosunkowo nieliczne i trudno z nich wyciągnąć konkretne wnioski.Dawniej panowało przekonanie,że nazwa miasta pochodzi od szczeciny.Inni wywodzili ją od słowa ściek(ponieważ wody odrzańskie w tym rejonie bardzo powoli„ściekają"ku Bałtykowi).Nowsze badania postawiły jeszcze dalsze przypuszczenia,że gród szczeciński otrzymał swą nazwę od szczytu,na którym się wznosił.Stare kroniki wspominają,iż miasto znajdowało się na trzech wzgórzach.Od tych szczytów powstała pierwsza nazwa Szczytno.Marian Gumowski na podstawie badań przeprowadzonych na starych pieczęciach miejskich uważał,iż pierwotna nazwa miasta brzmiała Szczycin.Na przestrzeni wieków Szczecin wielokrotnie zmieniał nazwy.Najstarsza wzmianka wymieniająca nazwę Stetin pochodzi z 1133,w 1188 Stetyn,w 1251 Stitin,a także Stitinum,Stitin,Stetina i Stittin.Polskim przedwojennym egzonimem była nazwa Szczecin(1890,1938).Nazwa Szczecin została ustalona urzędowo w 1946 r.

Architektura i urbanistyka

Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego.Gmachy,które postawiono tu po 1901,w stylu historyzmu,nawiązują do baroku,północnoniemieckiego manieryzmu.Inne,jak np.Muzeum Morskie i Teatr Współczesny zbudowano w stylu secesji i modernizmu.Zabudowę Wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami,a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu,wykonane przez mistrzów niemieckich.Centrum Szczecina charakteryzuje się wielkimi rondami i ulicami,wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne,eklektyczne kamienice.Ten gwiaździsty układ urbanistyczny porównywany jest często do najsłynniejszej realizacji tego typu w Europie Paryża.Większa część Śródmieścia zbudowana została na układzie gwiaździstym z placami w formie rond oraz szerokimi alejami obsadzonymi drzewami.Trasy komunikacji tramwajowej w zdecydowanej większości przebiegają wydzielonymi pasami bądź środkiem alei.Charakterystycznym elementem szczecińskich ulic są żeliwne pompy z 2.połowy XIX w.Wyprodukowano je w miejscowej firmie F.Poepckego.Spełniały rolę zapasowego źródła wody dla mieszkańców miasta.Okazały się bardzo przydatne w okresie II wojny światowej oraz w pierwszych latach po wojnie,kiedy to sieć wodociągowa nie była w pełni sprawna.Do dnia dzisiejszego przetrwało ok.30 pomp(z 70).Pompy są bogato zdobione(kanelowana kolumna,herby miasta,korona na szczycie),a wylew wody następuje ze stylizowanej paszczy smoka.

Zabytki

W Szczecinie objętych ochroną prawną jest ok.270 zabytków nieruchomych,a samo miasto znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.Reprezentacyjną część Szczecina stanowią Wały Chrobrego,tworzące nad Odrą tarasy widokowe o długości 500 m.Sąsiadują one z budynkami użyteczności publicznej o monumentalnej architekturze,takimi jak Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie,gmach Akademii Morskiej w Szczecinie i Gmach Urzędu Wojewódzkiego.Szczecin stanowił siedzibę książęcą,dzięki czemu w mieście powstał Zamek Książąt Pomorskich.O przeszłości miasta świadczą również pozostałości umocnień miejskich,jak Baszta Siedmiu Płaszczy lub bogato zdobione Brama Portowa i Brama Królewska.Jedną z wyróżniających się budowli w Szczecinie jest bazylika św.Jakuba,która stanowi dominantę ulicy Wyszyńskiego.Inne kościoły,na które należy zwrócić uwagę noszą wezwania:św.Jana Ewangelisty,św.Piotra i św.Pawła oraz św.Jana Chrzciciela.Dużą wartość historyczną mają także niewielkie kościoły,o średniowiecznym rodowodzie,położone w peryferyjnych osiedlach miasta:na Stołczynie,Krzekowie i Pomorzanach.W Szczecinie znajduje się wiele byłych rezydencji,takich jak:Pałac Pod Głowami,Pałac Klasycystyczny,Pałac pod Globusem,Pałac Joński,Pałac Sejmu Stanów Pomorskich,Pałac Ziemstwa Pomorskiego oraz kamienice:Kamienica Loitzów,Domki Profesorskie.W Szczecinie będącym jedną z ważniejszych republik miejskich w średniowieczu wybudowano Ratusz Staromiejski(obecnie siedziba Muzeum Historii Szczecina,Oddziału Muzeum Narodowego w Szczecinie)z Rynkiem Siennym,a następnie miasto jako siedziba prowincji i rejencji wzbogaciło się o kolejne okazałe budynki administracji publicznej takie jak:Czerwony Ratusz,Urząd Miejski w Szczecinie oraz gmachy pocztowe przy al.Niepodległości i przy ul.Dworcowej.

Rynki,trakty,bulwary

Trakty i bulwary w Szczecinie:

• Bulwar Maurycego Beniowskiego
• Droga Siedmiu Młynów
• Rynek Sienny/Nowy Rynek
• Targ Rybny
• Deptak Bogusława
• Bulwar Piastowski

Zieleń miejska

Na terenie Szczecina występują duże skupiska zieleni miejskiej w postaci miejskich lasów,parków,cmentarzy,zieleńców,skwerów i zieleni ulicznej.Lasy Miejskie miasta Szczecin zajmują łącznie 2.780 ha.Pozostała powierzchnia terenów zieleni miejskiej(z cmentarzami,bez lasów miejskich)wynosi 605,3 ha,co stanowi 2% powierzchni Szczecina.Największą powierzchnię zajmują parki spacerowo-wypoczynkowe,których w 2006 r.było 16 i zajmowały łączną powierzchnię 161,5 ha.Największym i najpopularniejszym parkiem jest Park Kasprowicza(o pow.49 ha)położony na wzniesieniu i stoku Doliny Niemierzyńskiej ze sztucznie utworzonym jeziorkiem Rusałką.Drugim parkiem co do wielkości jest Park Żeromskiego(o pow.24 ha),powstały na terenach zlikwidowanych cmentarzy na początku XX wieku.Pozostałe parki to:Ogród Dendrologiczny im.prof.Stefana Kownasa,Park Brodowski,Park Andersa,Park Powstańców,Park Leśny Arkoński,Park Noakowskiego,Jasne Błonia,Park przy ul.Niemierzyńskiej,Park przy ul.Goleniowskiej,Park przy ul.Jasnej,Park przy ul.Sąsiedzkiej,Park przy ul.Przodowników Pracy,Park im.Stanisława Nadratowskiego,Park Szachisty(Pogodno),Ogród Różany,Park przy ul.Wapiennej(Warszewo).Dużym skupiskiem zieleni są cmentarze o ogólnej powierzchni 182,6 ha.Największy z nich Cmentarz Centralny znajduje się we wschodniej części Gumieniec(163 ha).W mieście istnieją 93 zieleńce,o łącznej powierzchni 48,5 ha.

Gospodarka Szczecina

Szczecin to znaczący ośrodek gospodarki morskiej.Port morski obsługuje armatorów z całego świata i jest portem macierzystym dwóch dużych przedsiębiorstw żeglugowych:Polskiej Żeglugi Morskiej i Euroafrica.Ponadto mają tu swoje siedziby liczne inne firmy powiązane z gospodarką morską.Na terenie portu,na wyspie Ostrów Grabowski działa Spółka Wodna Międzyodrze zajmująca się oczyszczaniem ścieków.Tradycyjny dla miasta przemysł stoczniowy podupadł Stocznia Szczecińska Nowa(kontynuacjaStoczni Szczecińskiej Porta Holding S.A.która powstała na bazie Stoczni im.Adolfa Warskiego)została zlikwidowana;upadła Stocznia Parnica.Jeszcze działają stocznie remontowe:Szczecińska Stocznia Remontowa"Gryfia",Stocznia Pomerania Sp.z o.o.oraz stocznia rzeczna Grupa Stoczni Odra Sp. z o.o.Huta Szczecin była jedyną na polskim wybrzeżu hutą żelaza.Szczecińskie Zakłady Nawozów Fosforowych Superfosfat od jakiegoś czasu pod nazwą Fosfan S.A.zlokalizowane niedaleko huty,produkują nawozy sztuczne dla rolnictwa i ogrodnictwa.W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Szczecin.W końcu kwietnia 2012 r.liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Szczecinie obejmowała ok.18,6 tys.mieszkańców,co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,7% do aktywnych zawodowo.Przeciętne wynagrodzenie pracownicze w październiku 2008 r.wynosiło 3400,52 zł,przy liczbie zatrudnionych pracowników w Szczecinie 102722 osoby.Przeciętne wynagrodzenie w sektorze publicznym wynosiło 3697,93 zł,a w sektorze prywatnym 3691,33 zł.W 2008 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw wynosiło w Szczecinie 3135,02 zł.

Użytki rolne w mieście(2005 r.)

Rodzaj	Powierzchnia	%
Grunty orne	2920 ha	66,56%
Łąki	1143 ha	26,05%
Pastwiska	210 ha	4,79%
Sady	114 ha	2,60%
Użytki rolne(Σ)	4387 ha	100%

Handel

Największymi szczecińskimi centrami handlowymi są CHR Galaxy,które posiada 170 sklepów różnych branż oraz hipermarket oraz CH Kaskada.W Szczecinie znajduje się wiele innych centrów handlowych.W 2006 roku w mieście było 16 targowisk,z czego 14 z przewagą sprzedaży drobnodetalicznej.Największe szczecińskie bazary to:Pogodno(ul.Reymonta),plac Kilińskiego,Manhattan(ul.Staszica),a także targowisko przy ul.Dziennikarskiej w Szczecin-Dąbiu.W Szczecinie w każdą niedzielę odbywają się dwie giełdy samochodowe,pierwsza koło Polmozbytu przy ul.Białowieskiej,druga przy ul.Cukrowej.Szczecin słynny jest z kilku produktów.Pierwszym z nich jest paprykarz szczeciński,który jest typowym dodatkiem do kanapek.Składa się z rybiego mięsa,ryżu,cebuli,koncentratu pomidorowego,oleju roślinnego,dodatku różnych przypraw i soli.Drugim szczecińskim słynnym przysmakiem są szczecińskie paszteciki, robione z ciasta drożdżowego mogą być nadziewane serem,mięsem,bądź też kapustą z grzybami.Regionalnym produktem jest także szczecińska wódka Starka,produkowana z żyta obecnie tylko w tutejszej wytwórni wódek,jej smak zawdzięcza długiemu leżakowaniu w dębowych beczkach z niewielkimi dodatkami liści lipowych lub jabłkowych.

Promocja miasta

Szczecin w 2008 roku opracował i przyjął Długoterminową Strategię Marki Szczecin,która podsumowuje wizerunek miasta oraz określa największe atuty miasta.Szczecin jest promowany jako pływający ogród(ang.Floating Garden)określenie oznaczające miasto wypełnione zielenią i wodą w jego centrum.

Turystyka

Według danych z 31 sierpnia 2009 roku Szczecin posiadał 19 obiektów hotelowych,które łącznie dysponowały 3608 miejsc noclegowych.W ciągu całego 2009 r.skorzystało z nich 289,0 tys.osób,z czego 44,0% stanowili turyści zagraniczni.Miasto miało 42 turystyczne obiekty zbiorowego zakwaterowania,które łącznie posiadały 5431 miejsc noclegowych.W 2009 roku skorzystało z nich 354,2 tys.turystów,z czego 39,5% stanowili turyści zagraniczni.

Kultura

Biblioteki

Według danych z 2007 r.w mieście działało 37 placówek bibliotecznych,z których skorzystało 80250 czytelników.Największą biblioteką jest Książnica Pomorska.Wielkość zbiorów KP wynosi ok.1500000.Książnica organizuje wiele spotkań i wystaw poświęconych tematyce ogólnokulturowej oraz regionalnej.W 1995 roku powołano Miejską Bibliotekę Publiczną,która przejęła 51 filii od Książnicy Pomorskiej,ówczesnej biblioteki wojewódzkiej.Aktualnie istnieją 34 filie MBP rozlokowane we wszystkich częściach miasta.Przykłady bibliotek uczelnianych to posiadająca 10 filii Biblioteka Główna Uniwersytetu Szczecińskiego,Biblioteka Główna Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego,Biblioteka Główna Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Biblioteka Główna Akademii Morskiej.

Muzea

Największym muzeum w mieście jest Muzeum Narodowe w Szczecinie.Jest to muzeum wielodziałowe,gromadzące zbiory archeologii,sztuki dawnej i współczesnej,historyczne,numizmatyczne,nautyczne,etnograficzne.
Muzeum mieści się w pięciu siedzibach(czterech historycznych budynkach w centrum miasta i jednej ekspozycji w Gryficach):

• Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie,przy ul.Wały Chrobrego 3.Mieści Dział Morski,Dział Kultur Pozaeuropejskich,Dział Numizmatyki,Dział Etnografii Pomorza i Dział Edukacji
• Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul.Staromłyńska 27 Pałac Sejmu Stanów Pomorskich.Mieści Dział Sztuki Dawnej,Dział Archeologii,Bibliotekę i siedzibę dyrekcji
• Muzeum Sztuki Współczesnej,Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie,ul.Staromłyńska 1 Pałac pod Głowami w Szczecinie
• Muzeum Historii Szczecina,Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie,ul.Księcia Mściwoja II 8,Ratusz Staromiejski w Szczecinie
• Wystawa Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej,Muzeum Morskie,Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie,ul.Błonie 2,Gryfice

Oprócz tego swoją działalność prowadzą:

• Muzeum Techniki i Komunikacji Zajezdnia Sztuki
• Muzeum Literatury w Książnicy Pomorskiej
• Muzeum Zamkowe w Zamku Książąt Pomorskich
• Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczecińskiego
• Muzeum Katedralne przy bazylice archikatedralnej św.Jakuba

Teatry

O Szczecinie często mówi się"miasto teatrów".
Działają tu:

• Teatr Polski
• Teatr Współczesny
• Teatr Kana
• Teatr Krypta(w Zamku Książąt Pomorskich)
• Teatr Lalek Pleciuga
• Teatr Nie Ma

oraz:

• Filharmonia Szczecińska
• Opera na Zamku
• i amfiteatr w Parku Kasprowicza(Teatr Letni).

Kina

W Szczecinie działa 6 kin,które w 2007 roku odwiedziło 1,14 mln widzów.Mieści się tu najstarsze na świecie Kino Pionier 1909,działające nieprzerwanie w tym samym miejscu od 1907 r.Pozostałe 3 kina to:Centrum Filmowe Helios(4 sale),Multikino(9 sal),Kino Zamek.W 2011 roku rozpocznie się budowa kolejnej filii Centrum Filmowego Helios(6 sal).W 2013 r.Multikino otworzy swoje kolejne kino w Szczecinie,tym razem w CH Aleja Słońca.

Imprezy cykliczne

Latem artyści ulicy przyjeżdżają do Szczecina,by zaprezentować szerokiej publiczności swoje nowe,często niekonwencjonalne projekty.Na Festiwalu Artystów Ulicy można spotkać teatry.Co roku odbywają się Dni Morza jedna z większych imprez w ciągu roku,na którą zapraszane są gwiazdy.W kwietniu odbywa się Rajd Magnolii,najbardziej prestiżowa impreza motoryzacyjna w woj.zachodniopomorskim,będąca III rundą Pucharu Polski Automobilklubów i Klubów.
Lista imprez cyklicznych odbywających się w Szczecinie(wg miesięcy):

• Tydzień Kresowy Kaziuki początek marca
• Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form"Kontrapunkt"marzec,od 1966 r.
• Międzynarodowy Festiwal Sztuki Wizualnej inSPIRACJE marzec,od 2005 r.
• Week&Mody marzec,od 2002 roku,z finałem konkursu dla projektantów mody Gryf Fashion Show Models
• Rajd Magnolii kwiecień,od 1980 r.
• Dni Kultury Ukraińskiej maj,od 1996 r.
• Szkolna Giełda Turystyczna"Przygoda"maj,od 1999 r.
• Musica Genera Festival maj,od 2002 r.
• Dni Morza w Szczecinie czerwiec
• Emerica Wild In The Streets Międzynarodowy Dzień Deskorolki czerwiec
• Międzynarodowy Festiwal Artystów Ulicy"Spoiwa Kultury"lipiec,od 1999 r.
• Międzynarodowy Konkurs Baletowy"Złote Pointy”w latach 1994–2007 Ogólnopolski Konkurs Baletowy"Najlepszy Absolwent Szkół Baletowych w Polsce"
• Turniej tenisowy Pekao Open wrzesień,od 1996 r.
• Szczeciński Festiwal Tatuażu listopad,od 1998 r.
  
• Piknik nad Odrą początek maja,od 2005 r.
• Dni Odry początek lipca
• Noce Europejskiej Kinematografii Kino Plenerowe maj,od 2006  ^r.
• Festiwal Teatrów Niezależnych PRO-CONTRA
• Szczeciński Festiwal Muzyki Dawnej
• Boogie Brain International Music Festival Szczecin lipiec,od 2008 r.
• Szczecin Music Fest od 2004 r.
• Jarmark Jakubowy lipiec,od 2009 r.
• Międzynarodowy Festiwal Ogni Sztucznych Pyromagic sierpień,od 2008 r.
• Festiwal Młodych Talentów Gramy wrzesień,od 2007 r.
• Dąbskie Wieczory Filmowe ostatni weekend lipca,przegląd filmowy na plaży nad jez.Dąbie,od 2007 r.
• Konkurs Piosenki o Szczecinie organizowany co roku od 2008 roku

Hejnał Szczecina

Hejnał Miasta Szczecina jest grany na trąbce przez trębacza codziennie o godz.12.00 z Urzędu Miejskiego w Szczecinie,a także z Wieży hejnałowej na Zamku Książąt Pomorskich.Istnieją dwie wersje hejnału.Wersja codzienna jest grana na jedną trąbkę,a w dni świąt państwowych i miejskich grany jest w wersji uroczystej przez trzech trębaczy.Hejnał powstał w 1995 roku i jego autorem jest prof.Janusz Stalmierski.Hejnał został przyjęty w 1996 roku do statutu miasta.

Media lokalne

Obecnie w Szczecinie działają dwie lokalne stacje telewizyjne(TVP Szczecin i PomeraniaTV)oraz lokalne stacje radiowe Polskie Radio Szczecin,Radio Plus Szczecin,Szczecin.fm,Radio Eska Szczecin oraz Radio Złote Przeboje,Radio RMF MAXXX i Radio WAWA.Największymi lokalnymi gazetami są:Kurier Szczeciński i Głos Szczeciński,regionalne wydanie Gazety Wyborczej,bezpłatny tygodnik MM Moje Miasto.Od 2007 roku w Szczecinie jest wydawany również bezpłatny miesięcznik Prestiż Magazyn Szczeciński lifestylowe czasopismo opisujące ludzi,wydarzenia i miejsca związane z miastem.Kiedyś w Szczecinie działały również stacje telewizyjne:TV Morze,TV Bryza,TV Gryf,TV7 oraz radiowe:Radio VOX FM,Radio Plama,Radio PSR,Radio ABC i Radio As.Na początku lat 90.wychodził Dziennik Szczeciński.Trzy razy w tygodniu ukazywała się gazeta Hallo Szczecin oraz bezpłatna Gazeta Szczecińska,później w języku niemieckim.Na Prawobrzeżu wydawana jest również bezpłatna gazetka tj.Prawobrzeże.Dla członków Spółdzielni Mieszkaniowej"Dąb"wydawana jest gazeta"Panorama 7",której cena jest wliczana w czynsz.W Szczecinie wydawany jest także dwumiesięcznik kulturalny"Pogranicza".Od września 2011 roku,wydawany jest również magazyn"Szczecin in Progress"bezpłatny miesięcznik,którego twórcy skupiają się na ukazaniu pozytywnych stron miasta,jego mieszkańców oraz osób działających na rzecz rozwoju Szczecina.

Europejska Stolica Kultury 2016

Szczecin był kandydatem do tytułu Europejska Stolica Kultury w roku 2016.Logo projektu pt."Szczecin Europejską Stolicą Kultury 2016"przedstawia znak,dla której pierwowzorem był szczeciński plac Grunwaldzki.Autorem logo jest Ireneusz Kuriata.

Sport

W Szczecinie największymi obiektami sportowymi są Stadion Miejski im.Floriana Krygiera oraz Miejski Stadion Lekkoatletyczny im.Wiesława Maniaka,jak również jeden z najstarszych obiektów,zbudowany przed II wojną światową tor kolarski im.Zbysława Zająca zlokalizowany w dzielnicy Pogodno.Obiekty te należą do miasta,a administruje nimi MOSRIR Szczecin.Najsłynniejszymi szczecińskimi zespołami są Pogoń Szczecin oraz męski zespół siatkówki Morze Bałtyk Szczecin w I lidze piłki siatkowej.Ponadto zespołem wielosekcyjnym przede wszystkim nastawionym na szkolenie młodzieży jest Arkonia Szczecin.W mieście działa także Aeroklub Szczeciński,który łączy ok.250 członków zgrupowanych w 6 sekcjach,a także prowadzi szkolenia:samolotowe,szybowcowe,spadochronowe,paralotniowe,okazjonalnie kursy mikrolotowe.W Szczecinie znajdują się kluby:Karate Bodaikan Szczecin,pływacki MKP Szczecin,triathlonowy Ironman Szczecin oraz futsalowy Pogoń'04 Szczecin,kolarskie BO-GO Szczecin,Gryf Szczecin i sekcja kolarska"PIAST"Szczecin

Edukacja

W 2007 roku w szczecińskich 59 szkołach podstawowych uczyło się 20739 dzieci,a w 51 gimnazjach 12504 uczniów.W szkołach średnich uczyło się 13467 osób.Miasto w 2007 roku miało 31 liceów ogólnokształcących,22 technika dla młodzieży,10 liceów profilowanych dla młodzieży,14 zasadniczych szkół zawodowych dla młodzieży,5 szkół policealnych,11 szkół artystycznych.W mieście znajduje się jedno z dwóch w kraju Państwowe Ognisko Baletowe.
W Szczecinie mieszczą się następujące uczelnie:

• Akademia Morska w Szczecinie
• Arcybiskupie Wyższe Seminarium Duchowne w Szczecinie
• Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
• Uniwersytet Szczeciński
• Akademia Sztuki w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Turystyczna
• Wyższa Szkoła Humanistyczna TWP
• Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP
• Wyższa Szkoła Integracji Europejskiej w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Języków Obcych
• Wyższa Szkoła Sztuki Użytkowej
• Wyższa Szkoła Techniczno-Ekonomiczna w Szczecinie
• Wyższa Szkoła Teologiczno-Humanistyczna
• Szczecińska Szkoła Wyższa Collegium Balticum
• Wyższa Szkoła Zawodowa"OECONOMICUS"PTE
• Wyższa Szkoła Zarządzania
• Zachodniopomorska Szkoła Biznesu w Szczecinie
• Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie powołany na bazie Politechniki Szczecińskiej i Akademii Rolniczej w Szczecinie

Komunikacja

Komunikacja miejska

Obecnie po Szczecinie kursuje 12 linii tramwajowych oraz 66 autobusowych(w tym 7 pospiesznych i 14 nocnych).Organizatorem komunikacji w mieście jest zakład budżetowy pod nazwą Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego.Jego zadaniem jest ustalanie szczegółowego rozkładu jazdy na wszystkich liniach,dystrybucja i kontrola biletów oraz zamawianie usług przewozowych.Na jego zlecenie,linie tramwajowe obsługuje przedsiębiorstwo Tramwaje Szczecińskie,a autobusowe Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe„Klonowica”,Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe„Dąbie”,Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz PKS Szczecin.Sieć tramwajowa stanowi podstawowy środek transportu publicznego w centrum miasta.Promieniście rozchodzące się z centrum linie tramwajowe zapewniają duże zdolności przewozowe z oraz do dzielnic lewobrzeżnego Szczecina.W planach istnieje budowa Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju,który miałby połączyć prawobrzeżną część miasta z centrum.

Transport drogowy

Szczecin jest węzłem komunikacyjnym na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię,Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego.

Drogi przechodzące przez Szczecin

Droga	Trasa	Zespoły urbanistyczne
AutostradaA6E28	granica państwa(Kołbaskowo)«»Szczecin(S3-węzeł"Rzęśnica")	Prawobrzeże
Droga ekspresowaS3E65	Świnoujście«» Goleniów«»Szczecin(A6-węzeł"Rzęśnica")... Szczecin(A6-węzeł"Klucz")«»Gorzów Wielkopolski«»Zielona Góra«»Bolków«»granica państwa(Lubawka)	Prawobrzeże
Droga krajowa3E65	Świnoujście«»Szczecin«»Gorzów Wielkopolski«»Zielona Góra«»Legnica«»granica państwa(Jakuszyce)	Prawobrzeże
Droga krajowa10	granica państwa(Lubieszyn)«»Szczecin«»Stargard Szczeciński«»Wałcz«»Piła«»Białe Błota«»Sierpc«»Płońsk	Zachód,Prawobrzeże
Droga krajowa13	Szczecin«»Przecław«»granica państwa(Rosówek)	Zachód,Śródmieście,Prawobrzeże
Droga krajowa31	Szczecin«»Gryfino«»Chojna«»Sarbinowo«»Kostrzyn nad Odrą«»Słubice	Zachód,Śródmieście,Prawobrzeże
Droga wojewódzka115	Szczecin«»Tanowo«»granica państwa(Dobieszczyn)	Śródmieście,Zachód

Transport kolejowy

W Szczecinie zbiega się 6 różnych kierunków linii kolejowych,które razem tworzą szczeciński węzeł kolejowy.Obecnie w Szczecinie jest czynnych w ruchu pasażerskim 8 stacji i przystanków kolejowych.Miasto posiada także 2 stacje towarowe i kilka posterunków odgałęźnych.Szczecin połączony jest z krajową infrastrukturą kolejową poprzez 7 linii kolejowych.Linia kolejowa nr 401 łączy miasto z miasto z Goleniowem i Świnoujściem,linia nr 351 łączy miasto z pobliskim Stargardem i z Poznaniem,który łączy je dalej z Warszawą i Wrocławiem.Linia 273 łączy z Kostrzynem nad Odrą,Zieloną Górą i Wrocławiem.Linia kolejowa nr 409 łączy Szczecin z Berlinem a linia kolejowa nr 408 z Hamburgiem.

Transport wodny

Z Nabrzeża Pasażerskiego przy Wałach Chrobrego odpływają statki wycieczkowe Odra Queen i Peene Queen pływające po Odrze i wodach szczecińskiego portu.W kwietniu 2008 roku uruchomiony został wodolot do Świnoujścia.Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin Szczecin Bałtyk.

Transport lotniczy

Komunikację lotniczą obsługuje położony ok.47 km od centrum miasta międzynarodowy Port Lotniczy Szczecin-Goleniów im. NSZZ "Solidarność",który ma stałe połączenia lotnicze z:Warszawą,Krakowem,Poznaniem,Gdańskiem,Katowicami,Londynem,Liverpoolem,Dublinem,Oslo,Edynburgiem.W ofercie są także loty czarterowe i sezonowe.Roczna przepustowość terminalu lotniczego wynosi 1 milion pasażerów.Terminal jest przystosowany do wymogów UE.Obecnie port lotniczy w Szczecinie stara się o lokalizacje bazy Ryanair.Jego szanse na to poważnie wzrosły po wybudowaniu nowego terminalu pasażerskiego i najnowocześniejszej w Polsce wieży kontroli lotów.Rolę lotniska sportowego Aeroklubu Szczecińskiego spełnia trawiaste lotnisko Szczecin-Dąbie,które do lat 60.XX wieku pełniło funkcję portu lotniczego miasta.Lotnisko posiada obecnie dwa trawiaste pasy startowe.

Przejścia graniczne

W mieście działa morskie przejście graniczne Szczecin,a w okolicach znajduje się port lotniczy Szczecin-Goleniów.

Komunikacja rowerowa

Obecnie w granicach miasta funkcjonuje ponad 40 km ścieżek rowerowych prowadzonych w pasach drogowych(poza jezdnią)oraz samodzielnych ścieżek rowerowych.Układ ścieżek rowerowych jest w dużej mierze wynikiem realizacji i modernizacji układu drogowego.Szacuje się,że ok.19 km dróg rowerowych powstało w wyniku przebudowy układu drogowego w ostatnich latach.W części dróg rezerwy pod przebiegi ścieżek rowerowych,wynikające jeszcze z rozwiązań planowanych w okresie przedwojennym(np.ul.Ku Słońcu,Mickiewicza,Bohaterów Warszawy,Wyspiańskiego),wykorzystane są na cele parkingowe.Obecny układ ścieżek rowerowych obejmuje tylko fragmenty miasta,w tym ok.27 km w dzielnicy Zachód i ok.9 km w Śródmieściu.Brak jest praktycznie ścieżek rowerowych na Prawobrzeżu oraz części Północ.Jest to układ,jak dotąd,dość chaotyczny,nietworzący spójnego systemu tras rowerowych

Polityka i administracja

Samorząd miasta
Szczecin jest miastem na prawach powiatu.Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Szczecin 31 radnych.Po wyborach w 2006 r.zasiada w niej 15 radnych z PO,10 z PiS,5 radnych Sojuszu Lewicy Demokratycznej oraz 1 niezrzeszony.Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta,którym od 4 grudnia 2006 jest Piotr Krzystek.Urząd Miasta Szczecin ma siedzibę na placu Armii Krajowej.Szczecin jest członkiem Unii Metropolii Polskich.
Podział administracyjny
Podstawową jednostką pomocniczą miasta jest osiedle,choć mogą być tworzone inne jednostki jak dzielnice.Miasto jest podzielone na 37 osiedli administracyjnych.Ponadto Szczecin jest podzielony na 4 dzielnice:Północ,Prawobrzeże,Śródmieście,Zachód.Dzielnice nie spełniają funkcji samorządowych,lecz grupują osiedla i są wykorzystywane przez Urząd Miasta Szczecin na potrzeby organizacji pracy,gospodarki przestrzenią i zarządzania miastem.Główną funkcję samorządową spełniają osiedla,posiadające organy uchwałodawcze i wykonawcze.Organem uchwałodawczym każdego jest rada osiedla,która wyłania organ wykonawczy zarząd osiedla.Taki podział administracyjny Szczecina funkcjonuje od 1990 roku,z niewielkimi zmianami granic osiedli i dzielnic oraz zmianami statutu osiedli.Mieszkańcy Szczecina często błędnie utożsamiają osiedle mieszkaniowe z osiedlem administracyjnym,przez co spółdzielnię osiedlową z jednostką pomocniczą miasta.Często na terenie danej rady osiedla funkcjonują spółdzielcze administracje mieszkaniowe.

Parlamentarzyści

Mieszkańcy Szczecina wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu I.Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 41,senatora z okręgu nr 97(razem z powiatem polickim),a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.
Posłowie do Sejmu RP posiadający biura poselskie w mieście:
Bartosz Arłukowicz(SLD),Joachim Brudziński(PiS),Longin Komołowski(niezrzeszony),Arkadiusz Litwiński(PO),Mirosława Masłowska(PiS),Michał Marcinkiewicz(PO),Grzegorz Napieralski(SLD),Cezary Urban(PO),Renata Zaremba(PO)
Senatorowie posiadający biura senatorskie w mieście:
Jan Olech(PO),Krzysztof Zaremba(PiS)
Posłowie do Parlamentu Europejskiego posiadających biura poselskie w mieście:

• Bogusław Liberadzki(SLD)
• Sławomir Nitras(PO)
• Marek Gróbarczyk(PiS)

Sądownictwo

Szczecin jest siedzibą sądu apelacyjnego,sądu okręgowego i wojewódzkiego sądu administracyjnego.Na terenie Szczecina znajdują się 2 sądy rejonowe,dzielące miasto na 2 obszary właściwości.Szczecin jest siedzibą prokuratury apelacyjnej i prokuratury okręgowej.Teren miasta jest podzielony pomiędzy 4 prokuratury rejonowe.

Konsulaty

W Szczecinie znajduje się 13 konsulatów honorowych oraz 1 agencja konsularna.Są to urzędy konsularne:Cypru,Czech,Danii,Estonii,Francji,Kazachstanu,Litwy,Meksyku,Niemiec,Norwegii,Rosji,Szwecji,Ukrainy,Wielkiej Brytanii.Przed 1939 r.w niemieckim wówczas Szczecinie istniało 27 konsulatów,w tym w latach 1925–1939 konsulat Polski.Po II wojnie światowej w Szczecinie istniały także konsulaty:Finlandii,NRD,Kuby i ZSRR(później Rosji) i do niedawna Słowacji.

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie Szczecina:

• Rostock od 1957 r.
• Esbjerg od 1 września 1990
• Bremerhaven od 16 października 1990
• Kingston upon Hull od 20 września 1991
• Saint Louis od 1992 r.
• Murmańsk od 8 kwietnia 1993
• Lubeka od 15 stycznia 1993
• Malmö od 8 marca 1994
• Dalian od 29 września 1995
• Friedrichshain-Kreuzberg(Berlin)od 14 czerwca 1996
• Kłajpeda od 20 marca 2002
• Greifswald od 20 sierpnia 2010
• Bordeaux od 12 września 2010
• Bari od 30 listopada 2010
• Helsinki od 10 stycznia 2011
• Dniepropetrowsk od 27 listopada 2010

Szczecin jest również członkiem Nowej Hanzy,Związku Miast Bałtyckich,Związku Miast Polskich i Unii Metropolii Polskich.

Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Szczecina wg danych z 31 grudnia 2007:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
Jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
Populacja	407811	100	214067	52,49	193744	47,51
Wiek przedprodukcyjny(0–17 lat)	65485	16,06	31787	7,79	33698	8,26
Wiek produkcyjny(18–65 lat)	271250	66,51	133812	32,81	137438	33,7
Wiek poprodukcyjny(powyżej 65 lat)	71076	17,43	48468	11,88	22608	5,54

Język

Do 1945 r.mieszkańcy Szczecina mówili gwarą środkowopomorską języka dolnoniemieckiego języka niemieckiego.W pierwszych latach po II wojnie światowej Szczecin został zasiedlony głównie przez ludność pochodzącą z dawnych Kresów Wschodnich,Polski wschodniej i centralnej.Ludność ta w początkowym okresie posługiwała się językiem polskim,który cechował się dużą ilością wyrażeń gwarowych i naleciałości charakterystycznych dla obszarów rodzinnych osadników.W okresie ostatniego półwiecza(w wyniku zadziałania tzw."tygla językowego")na tym terenie dokonało się ogromne ujednolicenie języka.Według badań dokonanych w latach 90.XX wieku obecni mieszkańcy Szczecina(obok mieszkańców Wrocławia)posługują się polszczyzną najbardziej zbliżoną do języka literackiego spośród wszystkich mieszkańców Polski.W Szczecinie nie wykształciła się typowa gwara miejska na podobieństwo,na przykład,gwary poznańskiej.Język potoczny mieszkańców miasta cechuje jednak nieznaczna ilość słów odbiegających od standardów polszczyzny potocznej z reszty kraju,m.in.many(mężczyzna),szmula(dziewczyna),cynki(eleganckie buty,lakierki).
Bezpieczeństwo
Główną instytucją bezpieczeństwa i porządku publicznego w Szczecinie jest Komenda Miejska Policji.Składa się ona z wydziałów:ruchu drogowego,kryminalnego,przestępstw gospodarczych,techniki kryminalistyki,prewencji(obejmuje dzielnicowych,wspólne działanie z samorządami lokalnym i profilaktykę)oraz innych wydziałów związanych z logistyką.Teren miasta Szczecin jest podzielony na pięć obszarów(Śródmieście,Niebuszewo,Pogodno,nad Odrą,Dąbie),przyporządkowanych pięciu komisariatom.Każdy obszar działania komisariatu dzieli się na sektory,a te z kolei na rejony,do których przyporządkowany jest dzielnicowy.Każdy dzielnicowy pełni dyżur w punkcie przyjęć kilka razy w miesiącu.W Szczecinie znajduje się 20 wydziałów komendy wojewódzkiej Policji,oddział prewencji,laboratorium kryminalistyczne,a także sztab zachodniopomorskiej policji.W 2009 r.wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw stwierdzonych w Szczecinie wynosił 55,1% i był najniższy w województwie zachodniopomorskim.W 2009 r.stwierdzono w Szczecinie m.in.3653 kradzieży z włamaniem,299 kradzieży samochodów,718 przestępstw narkotykowych i 15 zabójstw.Miasto jest położone w strefie nadgranicznej i zasięgiem służbowym obejmuje je placówka Straży Granicznej w Szczecinie z Nadodrzańskiego Oddziału SG.Ponadto teren portu morskiego w Szczecinie obejmuje zasięgiem służbowym placówka SG Szczecin Port.Miasto podzielone jest na obszary działania pięciu jednostek ratowniczo-gaśniczych,wchodzących w skład Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie.W 2006 r.na terenie miasta komenda odnotowała 4055 zdarzeń,z czego 2347 dotyczyło pożarów.Szczecin jest także siedzibą Komendy Wojewódzkiej PSP.Szczecin posiada straż miejską,która jest zorganizowana w 4 oddziałach:Północ,Prawobrzeże,Śródmieście,Zachód.Jej podstawowym zadaniem jest ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych.Od 2006 r.jej nowym obowiązkiem w ramach akcji"Czysty Szczecin"jest zbieranie informacji,także drogą elektroniczną,o szczególnie zaniedbanych miejscach w mieście.Na terenie miasta znajduje się jeden z większych garnizonów w kraju.Obecnie stacjonuje tu 12 Brygada Zmechanizowana oraz 12 Batalion Rozpoznawczy.W mieście kwaterę główną ma Wielonarodowy Korpus Północno-Wschodni,swoją siedzibę 12 Dywizja Zmechanizowana,znajduje się tu także szereg instytucji garnizonowych administracji wojskowej.Garnizon Szczecin był miejscem,gdzie stacjonowały kolejno jednostki szwedzkie,pruskie,francuskie,Księstwa Warszawskiego,niemieckie,radzieckie i polskie.

Opieka zdrowotna

Szpitale publiczne

• Wojewódzki Szpital Zespolony w Szczecinie
• Szpital Kliniczny nr 1 im.prof.T.Sokołowskiego w Szczecinie
• Szpital Kliniczny nr 2 w Szczecinie
• Zachodniopomorskie Centrum Onkologii w Szczecinie Golęcinie
• Specjalistyczny Szpital im.prof.Alfreda Sokołowskiego w Szczecinie Zdunowie
• Szpital Specjalistyczny"Zdroje"
• Szpital Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej nad Dzieckiem i Młodzieżą w Szczecinie
• 109 Szpital Wojskowy z Przychodnią w Szczecinie
• Szpital MSWiA w Szczecinie

Pogotowie ratunkowe

Ratownictwo medyczne w Szczecinie zapewnia Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego.W jej ramach działa 11 zespołów ratownictwa medycznego(4 zespoły specjalistyczne S oraz 7 zespołów podstawowych P)z dwóch placówek(ul.Wojska Polskiego i Gryfińska).Zespoły swoim działaniem obejmują oprócz Szczecina także sąsiednie gminy Kołbaskowo,Dobra Szczecińska oraz część gminy Goleniów.WSPR w Szczecinie otrzymuje powiadomienia z Centum Powiadamiania Ratunkowego działającego w Urzędzie Wojewódzkim w Szczecinie.W mieście znajdują się 3 szpitalne oddziały ratunkowe do których trafiają osoby w stanie nagłego zagrożenia,dodatkowo istnieje także 1 szpitalny oddział ratunkowy dla dzieci.

Wspólnoty religijne

Miasto jest siedzibą archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej Kościoła rzymskokatolickiego.Szczecin posiada 46 parafii,które są podzielone pomiędzy 7 dekanatów.Głównym szczecińskim kościołem rzymskokatolickim jest bazylika archikatedralna św.Jakuba.W 1988 na os.Słonecznym powstało Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej,której figurę koronował na Jasnych Błoniach Jan Paweł II podczas III podróży apostolskiej do Polski.24 marca 1981 zostało tu erygowane Arcybiskupie Wyższe Seminarium Duchowne,a cała archidiecezja jest zaangażowana w rozwój i funkcjonowanie Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Szczecińskiego.W 1995 przy ul.św.Jana Bosko została utworzona Salezjańska Szkoła Organowa im.Kardynała Augusta Hlonda.W Szczecinie mieści się także parafialny kościół pw.św.Piotra i św.Pawła wyznania polskokatolickiego,działa też parafia św.Jana Chrzciciela Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła.Na terenie miasta żyje diaspora Kościoła Katolickiego Mariawitów,nie posiadająca świątyni.W mieście znajduje się cerkiew prawosławna pod wezwaniem św.Mikołaja(konkatedralna i jednocześnie parafialna)oraz cerkiew greckokatolicka Opieki Matki Bożej.W Szczecinie znajdują się liczne kościoły protestanckie ewangelicko-augsburska parafia Świętej Trójcy na Łasztowni,ewangelicko-metodystyczna parafia przy ul.Stoisława,zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów,zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego,2 zbory Kościoła Zielonoświątkowego w RP przy ul.Wawrzyniaka oraz zbór"Betezda",zbór"Kościół na Skale"(Kościół Boży w Chrystusie)oraz 2 zbory Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan zbór"Betel" i II zbór.W mieście działa także Świecki Ruch Misyjny"Epifania".Działalność kaznodziejska Świadków Jehowy zorganizowana jest wokół miejscowych Sal Królestwa.Działające w Szczecinie 4 grupy buddyjskie to:Szczecińska Grupa Zen reprezentująca tradycję koreańskiego buddyzmu sŏn(jap.zen),ośrodek buddyzmu Diamentowej Drogi,Grupa Jungdrung Bon będąca ośrodkiem lokalnym Związku Garuda w Polsce oraz Misja Buddyjska"Trzy Schronienia"mająca swą świątynię Sanboin.W 1835 r.w Szczecinie wybudowano pierwszą synagogę.W 1873 r.rozebrano ją i zbudowano nową synagogę,którą podczas kryształowej nocy w 1938 r.spaliły bojówki hitlerowskie.Od 1945 roku gmina żydowska odprawia nabożeństwa w synagodze przy ulicy Juliana Ursyna Niemcewicza.

Cmentarze

• Cmentarz komunalny przy ul.Chopina w Szczecinie
• Cmentarz komunalny przy ul.Potulickiej w Szczecinie
• Cmentarz wojskowy przy ulicy św.Wojciecha w Szczecinie
• Cmentarz Turzyński
• Cmentarz jeńców francuskich w Szczecinie
• Cmentarze żydowskie w Szczecinie
• Cmentarz Centralny w Szczecinie największy cmentarz w Polsce oraz trzeci co do wielkości w Europie

Barnim I

Barnim I Dobry(ur.zap.ok.1210,zm.13 lub 14 listopada 1278 w Dąbiu)książę szczeciński i pomorski,z dynastii Gryfitów.Syn Bogusława II i Mirosławy,córki księcia/namiestnika gdańskiego Mściwoja I i Swinisławy.

Lata panowania

Samodzielne rządy,po osiągnięciu wieku sprawnego rozpoczął w 1227.Fakt ten poświadcza wystawiony dokument,z jego własną pieczęcią.Władał Księstwem Szczecińskim,w czasie,kiedy jego kuzyn Warcisław III zarządzał Księstwem Dymińskim wydzielonym w 1211.Barnim I zrzucił z Pomorza nadodrzańskiego zwierzchność duńską i przeniósł swój dwór w 1235,z Uznamia do Szczecina(republiki miejskiej),dalej na skutek skłócenia z mieszczanami tego miasta do Dąbia(1249).Barnim,„książę na Szczecinie”,który tytułował się też księciem Kaszub(łac.)dux slavorum et Cassubie,był jednym z najbardziej pracowitych władców Pomorza.Wraz z Warcisławem III starał się umacniać państwo,poprzez przebudowę gospodarki,tak aby dostosować ją do zachodnich standardów europejskich.W poł.XIII w.zlikwidował m.in.prawo brzegowe,które hamowało bezpieczny rozwój handlu morskiego i zalewowego.Okres jego panowania przypadał na wzmożoną kolonizację niemiecką i lokację miast na prawie magdeburskim oraz lubeckim,których książę ufundował bardzo wiele.Do nich należały m.in.Szczecin(1243),Stargard(1243),Police(1260) i Goleniów(1268).Źródła wymieniają 30 miast lokowanych przez niego na Pomorzu.Po śmierci kuzyna w 1264,pierwsze lata jego samodzielnej działalności skupiały się na jednoczeniu ziem pomorskich oraz potwierdzaniu nadań aktów lokacyjnych dla miast(m.in.dla Gryfic).Był fundatorem także wielu klasztorów,m.in.w Marianowie.Hojny dla zakonów nadał cysterkom 600 łanów ziemi.Dla ściągnięcia kupców lubeckich i duńskich ponownie wprowadził w 1274 zakaz rabunków rozbitych statków i innych jednostek pływających.Było to spowodowane chęcią poszerzenia i zabezpieczenia wpływów ekonomicznych z resztą Europy Zachodniej.Rzucona na Barnima klątwa 12 sierpnia 1269,przez legata papieskiego Albrechta Magnusa,za obronę ziemi suchańskiej(skutek zdrady joannitów),wprowadził jego w stan wojny.Brandenburczycy wspierani siłami joannitów dotarli do Kamienia Pomorskiego,gdzie księciu udzielono schronienia.W dalszej walce,pomoc uzyskał od rycerzy Bolesława Pobożnego,księcia wielkopolskiego.Nawiedzany jednak ciągłymi podjazdami Brandenburczyków i pretensjami biskupa kamieńskiego,zgodził się na ustępstwa i przyjął zwierzchność lenną Brandenburgii(1269).Hołd lenny złożony margrabiom brandenburskim przez księcia szczecińskiego,spowodował jednocześnie przekazanie na ich rzecz ziemi wkrzańskiej(na zachód od Szczecina).Dla książęcej racji stanu odniosło to przykre konsekwencje w kolejnych latach na losy jedności Pomorza.Pierwszych jego symptomów,można doszukiwać się przy podziale jego księstwa,na dwie części przez jego potomków(podział księstwa dokonany w 1295 spowodował wyodrębnienie na ok.200 lat dwóch dzielnic Księstwa Szczecińskiego i Wołogoskiego).Barnim I zmarł 13 lub 14 listopada 1278 w Dąbiu i został pochowany w kościele NMP w Szczecinie.

Barnim I a templariusze

Istnieją przesłanki,że przesiąknięty wielkimi ideami zakonu templariuszy Barnim I został bratem,tzw.gościem,rycerzem wspomagającym poczynania zakonu.Od lat 30.XIII w.był stałym bywalcem na zakonnych dworach,albo w otoczeniu rycerzy tego zakonu,m.in.Tempelhoff,Lietzen oraz Rurka.Barnim korzystał z doradztwa templariuszy z brandenburskich i pomorskich komandorii.Przynależność do zakonu przedstawił w swojej pieczęci,na której umieścił templariuszowski symbol świątyni oraz starożytny symbol słońca,złota,czyli władzy.Są to znaki niespotykane,na żadnych innych pieczęciach książęcych z tego okresu.Charakterystyczne dla jego władzy było również nadawanie okręgów grodowych i innych włości na rzecz zakonu templariuszy.W 1235 nadał zakonowi żyzne ziemie pomiędzy Różycą a Tywą i przeniósł wszelkie prawa na ich rzecz,zwolnił od wszelkich ceł na terenie księstwa i zobowiązał jako swych wasali do udziału w wyprawach zbrojnych.Templariusze mieli prawo do zasiadania w radzie książęcej.Według K.Ślaskiego miało to na celu uniezależnienie polityki panującego dynasty od elity możnowładztwa pomorskiego.

Rodzina

Barnim był żonaty trzykrotnie.Po raz pierwszy z Marianną księżniczką szwedzką,córką króla Eryka X Knutssona i Rychezy duńskiej.Małżeństwo zawarte zostało prawdopodobnie w 1238.
Z tego związku pochodziły:

• Anastazja(ur.w okr.1239–1245,zm.15 marca 1317)żona Henryka I Pielgrzyma,księcia meklemburskiego na Wyszomierzu,
• Jadwiga domniemana żona Jana I,margrabiego brandenburskiego,
• NN,córka żona Przybysława,księcia meklemburskiego.

Drugą żoną księcia została księżniczka Małgorzata meklemburska(lata 1252–1253),córka Mikołaja I na Orlu(Werle) i Jutty von Anhalt.
Była matką:

• Bogusława IV(ur.w okr.1254–1255,zm.19 lutego 1309)księcia pomorskiego,szczecińskiego i wołogoskiego,

Trzecią żoną w latach 1263–1267 została Matylda askańska,córka Ottona III Pobożnego,margrabiego brandenburskiego i Bożeny(Beatrix),z którą Barnim I miał sześcioro dzieci:

• Mirosławę(ur.1270,zm.przed 11 listopada 1328)żonę Mikołaja I,hrabiego zwierzyńskiego na Wittenburgu,
• Beatę(Beatrix)(ur.w okr.1270–1274,zm.w okr.1315–grudzień 1316)żonę Henryka II z Orli(Werle),pana na Penzlinie,
• Hildegardę żonę Ottona I Tłustego,hrabiego anhalckiego,
• Małgorzatę żonę Jana II,hrabiego choćkowskiego i prawdopodobnie żonę Wawrzyńca Jonssona(Pantera),
• Barnima II(ur.przed 1275,zm.28 maja 1295)księcia szczecińskiego i pomorskiego,
• Ottona I(ur.ok.1279,zm.30 lub 31 grudnia 1344)księcia szczecińskiego i pomorskiego.

W literaturze przedmiotu pojawia się również prawdopodobna córka z pierwszego lub trzeciego małżeństwa Elżbieta,która jest odrzucana z filiacji przez współczesną genealogię.

Genealogia

Bogusław I ur.najp.1127 zm.18 III 1187

Anastazja Mieszkówna ur.prawd.1164 zm.po 31 V 1240

Mściwój I gdański zm.w okr.1213–1215

Swinisława zm.p.4 IX 1230

Bogusław II ur.w okr.1178–1184 zm.23 lub 24 I 1220 lub 1221

Mirosława ur.w okr.1190–1195 zm.p.przed 2 II 1237

1 Marianna ur.1215 zm.27 VI 1252OO  p.1238		2 Małgorzata meklemburska ur.zap.1232 zm.przed 25 V 1261OO  w okr.1252–1253		Barnim I Dobry(ur.zap.ok.1210 zm.13 lub 14 XI 1278)		3 Matylda askańska zm.20 XII 1316OO  w okr.29 III 1263–20 V 1267
	1		1		1		2		3
Anastazja ur.w okr.1239–1245 zm.15 III 1317		Jadwiga		NN,córka		Bogusław IV ur.w okr.1254–1255 zm.19 II 1309		Mirosława ur.1270 zm.przed 11 XI 1328
	3		3		3		3		3
Beata(Beatrix)ur.w okr.1270–1274 zm.w okr.1315– XII 1316		Hildegarda		Małgorzata		Barnim II ur.przed 1275 zm.28 V 1295		Otton I ur.ok.1279 zm.30 lub 31 XII 1344

Etymologia jego imienia

Barnim to skrócona forma niepewnego imienia zaczynającego się od Broni w wariancie pomorskim,jako,że w dialektach pomorskich słowiańska grupa-or-(która w polszczyźnie zmieniła się w-ro-)zmieniła się w-ar-(porównaj:pomorskie'gard','Warcisław','Barnisław'polskie'gród','Wrocisław','Bronisław').W dynastii Gryfitów imię dotąd niespotykane.Prawdopodobnie zostało przeniesione z ziemi barnimskiej(plemiona Sprewian),która od 1176 dziedzicznie należała do dynastów pomorskich Gryfitów.