poniedziałek, 31 października 2016

Historia radiofonii w Polsce-kalendarium

Wstęp
Pierwsza regularna stacja radiofoniczna na świecie zaczęła nadawać w Pittsburghu(USA)w dniu 2 listopada 1920.Pierwsza w Europie odezwała się Moskwa,było to 22 marca 1922.Zanim 18 kwietnia 1926 pojawiła się pierwsza oficjalna stacja radiowa w Polsce Warszawa,w Europie radiofonię wprowadziło już 17 krajów,między innymi Niemcy,gdzie w 1924 r.we Wrocławiu zaczęła nadawać pierwsza stacja na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Schlesische Funkstunde.Rozwój radiofonii w Polsce był opóźniony w stosunku do krajów przodujących w tej dziedzinie.Lata 20 XX wieku,okres powstawania radiofonii w Europie,był dla Polski czasem odbudowy struktur państwowych i gospodarki po ponad stuletniej niewoli i zawieruchach I wojny światowej.Biorąc pod uwagę te fakty,nie było to duże opóźnienie.Swoje radiofonie później od Polski uruchomiły m.in.Rumunia,Portugalia,Bułgaria,Luksemburg,Grecja.
Zanim powstała polska radiofonia
  • 4 listopada 1918 przejęta od zaborców wojskowa stacja radiotelegraficzna w Krakowie nadaje pierwsze radiogramy w języku polskim.Stacja wyposażona była w kompletną aparaturę zamontowaną przez berlińską firmę Lorenz,z nadajnikiem łukowym o mocy 3,5 kW w antenie.Regularną pracę rozpoczęła 8 listopada,oprócz zadań wojskowych zajmując się między innymi nadawaniem komunikatów dla prasy krajowej
  • 19 listopada 1918 przejęcie stacji warszawskiej,mieszczącej się w Cytadeli.Już w pierwszym dniu działalności nawiązano łączność z radiostacją SAI Karlsborg w Szwecji oraz przesłano drogą radiową komunikat do Paryża,oznajmiający powstanie niepodległego państwa polskiego.Stacja odgrywała rolę koordynującą dla wojskowych radiostacji polowych.Później zapewniała również obsługę dla Ministerstwa Poczt i Telegrafów,Ministerstwa Spraw Zagranicznych,misji wojskowych i przedstawicielstw dyplomatycznych.Stacja miała nadajnik iskrowy firmy Telefunken o mocy 4 kW i antenę rozpiętą na dwóch 70-metrowych stalowych wieżach
  • 6 stycznia 1919 przejęcie stacji w Poznaniu.Stacja prowadziła korespondencję z zagranicą,między innymi zbierając informacje giełdowe i meteorologiczne z Europy.Miała aparaturę identyczną,jak krakowska,a dodatkowo wyposażona była w 5 kW nadajnik iskrowy firmy Lorenz.Wszystkie wymienione radiostacje pracowały na falach długich w systemie simplex,czyli nadawanie i odbiór odbywały się na przemian.Jak wskazuje sama nazwa„stacje radiotelegraficzne”,stacje komunikowały się wyłącznie za pomocą telegrafii(z wykorzystaniem alfabetu Morse’a),nie było przekazywania informacji głosowych.Radiostacje obsługiwane były przez polskich oficerów wojsk łączności,wyszkolonych w armiach państw zaborczych rosyjskiej,austro-węgierskiej i pruskiej
  • 10 sierpnia 1921 rozpoczęła w Polsce działalność cywilna służba radiokomunikacyjna.W tym dniu władze wojskowe przekazały na potrzeby Ministerstwa Poczt i Telegrafów stację radiotelegraficzną w Poznaniu.W następnym roku MPiT otrzymał od wojska dwie kolejne radiostacje.Pierwsza z nich to stacja w Grudziądzu,zakupiona dla wojska w 1920 r.przez Komitet Narodowy w Paryżu z francuskich zapasów demobilizacyjnych.Druga,to opisana wyżej stacja w Krakowie
  • 4 października 1923 Uruchomienie Transatlantyckiej Stacji Radiotelegraficznej na Bemowie(znanej również jako stacja w Babicach),przeznaczonej do korespondencji telegraficznej ze Stanami Zjednoczonymi i odległymi krajami europejskimi.Należała do największych i najnowocześniejszych w świecie.Stacja wyposażona była w dwa alternatory o mocy 200 kW każdy,dostarczone przez amerykańską firmę Radio Corporation of America(RCA).Antena o długości blisko 4 km,rozpięta była na 10 stalowych wieżach o wysokości 127 m każda
  • 1923 r.w Warszawie przy ul.Narbutta 29 powstaje Polskie Towarzystwo Radiotechniczne firma wytwarzająca odbiorniki i podzespoły radiowe.Warto ten adres zapamiętać,bo to stąd popłynie w eter pierwszy polski program radiowy.PTR było w tym czasie nie tylko producentem i sprzedawcą sprzętu,ale czymś w rodzaju instytutu radiotechnicznego promującego tę nową gałąź wiedzy i techniki.Posiadało bogatą bibliotekę fachową i żywe kontakty z europejską awangardą w tej dziedzinie.Z powodu państwowego monopolu na wszelkie formy komunikacji radiowej,produkcja przeznaczona była początkowo wyłącznie dla placówek państwowych i wojskowych.Później PTR uruchomi także radiofoniczna stację nadawczą.Zanim w Polsce pojawiły się pierwsze stacje nadawcze,polscy konstruktorzy budowali już odbiorniki radiowe.Do najbardziej aktywnych należał inż.Stefan Manczarski.Opracowany przez niego tani,jednolampowy odbiornik(65 zł)był później produkowany przez Polskie Zakłady Radiotechniczne w Warszawie
  • 2 czerwca 1924 w Dzienniku Ustaw R.P.ogłoszono ustawę sejmową z dnia 8.04.1924 o poczcie,telegrafie i telefonie,obejmującą również radiotelegrafię i radiotelefonię.Na mocy ustawy Minister Przemysłu i Handlu wydaje w dniu 10 października 1924 rozporządzenie wykonawcze,dotyczące warunków udzielania pozwoleń na posiadanie i używanie urządzeń radiotechnicznych(do tej pory używanie odbiorników poza wojskiem i służbami państwowymi było nielegalne).Oprócz tego rozporządzenie ustala opłaty abonamentowe oraz określa warunki produkcji sprzętu radiowego i handlu tym sprzętem.Ustawa ta pozwala osobom fizycznym i prawnym do ubiegania się o koncesję na zakładanie i eksploatację urządzeń radiotelefonicznych.Dokument ma kluczowe znaczenie dla rozwoju radiofonii w Polsce
Lata narodzin
  • październik 1924 r.Stacja fabryczna PTR,mieszcząca się w siedzibie firmy przy ulicy Narbutta 29 rozpoczyna nadawać próby techniczne na fali 380 m.Na próby techniczne składały się audycje muzyczne z płyt oraz krótkie zapowiedzi.Stacja została oficjalnie zarejestrowana jako doświadczalna stacja fabryczna.Ówczesne przepisy dopuszczały,że koncesję na zakładanie i utrzymywanie stacji nadawczej mogą uzyskać również wytwórnie aparatów radiowych do sprawdzania i demonstrowania wyprodukowanych przez siebie urządzeń.Jej zasięg na detektor obejmował teren miasta,a dla odbiorników lampowych wynosił do 200 km.Próby techniczne trwały kilka miesięcy i dostarczały niezwykłych przeżyć tym,którzy szukając w eterze różnych zagranicznych stacji,nagle natrafiali na...polskie słowo!W końcowym okresie prób przyjął się wśród warszawiaków zwyczaj,że Ci,którzy usłyszeli próbną stację,dawali znak gasząc i zapalając światła w swoich oknach
  • 1 lutego 1925 Tego dnia,punktualnie o godzinie 18 zainaugurowano program słowami:„Tu próbna stacja radionadawcza Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego w Warszawie,fala 385 metrów...”Wygłosił je uroczystym tonem dyrektor PTR inż.Roman Rudniewski,po czym zapowiedział,że audycje będą nadawane codziennie od 18.00 do 19.00.Tak też się stało.Stacja rozpoczęła pracę programową.Fakt ten stał się sensacją na miarę krajową.Rolę zapowiadaczki(obecnie:spikerki)pełniła Halina Wilczyńska,pracowniczka PTR.W audycjach brali udział najwybitniejsi wykonawcy;aktorzy,artyści estradowi,muzycy i prelegenci.Występowali zazwyczaj bezpłatnie,zaciekawieni nowym sposobem prezentacji publicznej
  • 10 lutego 1925 próbna stacja PTR zaczyna nadawać codzienne komunikaty meteorologiczne Państwowego Instytutu Meteorologii oraz wiadomości Polskiej Agencji Telegraficznej
  • 24 lutego 1925 prasa warszawska rozpoczyna drukowanie programów radiowych pierwszej polskiej stacji nadawczej
  • 18 sierpnia 1925 koncesję na budowę i eksploatację urządzeń radiofonicznych na terenie Rzeczypospolitej otrzymuje Spółka z o.o.„Polskie Radio”,założona z inicjatywy lekarza Zygmunta Chamca i inż.Tadeusza Sułowskiego,związana z koncernem elektryfikacyjnym Światło i Siła.Fakt ten jest dużym zaskoczeniem,spodziewano się koncesji dla mającego już doświadczenie i warunki techniczne PTR 
    • 18 kwietnia 1926 o godz.17 rozpoczęła nadawanie oficjalna stacja nadawcza PR w Warszawie.Pierwszy raz popłynęły w eter słowa dziennikarki Janiny Sztompkówny:„Halo,halo,Polskie Radio Warszawa,fala 480”.Otwarcia dokonał ówczesny premier i minister spraw zagranicznych dr Aleksander Skrzyński,a obecni byli Władysław Grabski i Władysław Raczkiewicz.Na otwarciu przemawiał także prezes zarządu PR inż.Tadeusz Sułowski oraz dyrektor PR dr Zygmunt Chamiec.Z powodu braku własnej stacji nadawczej,Polskie Radio nadawało audycje przy pomocy nadajnika fabrycznego PTR.Datę 18 kwietnia 1926 uznano za oficjalny początek polskiej radiofonii 
    • 2 stycznia 1927 Polskie Radio rozpoczyna nadawanie audycji z własnego nadajnika na fali o długości 1115 m(269 kHz).Zbudowany został na Forcie Mokotowskim przy ul.Racławickiej 99.Zastosowano tam nadajnik QD8 o mocy 10 kW,seryjny produkt firmy Marconi Wireless Co.Ltd.Na owe czasy stacja należała pod względem mocy do europejskiej czołówki,nie ustępowała takim stacjom jak Rzym,Wiedeń czy Berlin.Antena o długości 130 m rozpięta była na masztach o wysokości 75 m.Wzniesienie fortu o 10 m ponad poziom terenu dawało efektywną wysokość 85 m,co pozwalało na odbiór detektorowy w odległości 90 km.Liczba abonentów w Polsce wzrosła do prawie 50 tys.
Rozwój do roku 1939,czyli pierwszy milion
  • 15 lutego 1927 uruchomiono stację nadawczą o mocy 1,8 kW w Krakowie na fali 422m.Od 1 sierpnia Polskie Radio Kraków nadawało codziennie hejnał z Wieży Mariackiej(początkowo o godz.18 i 22).Od 1928 r.hejnał transmitowany był na cały kraj,za pośrednictwem nadajnika w Warszawie
  • 17 kwietnia 1927,w Niedzielę Palmową,Radio Poznańskie przeprowadziło pierwszą polską radiową transmisję mszy.Uroczystość odbyła się w poznańskiej katedrze na Ostrowie Tumskim.Dzień wcześniej,w Wielką Sobotę 16 kwietnia 1927,z tego samego miejsca transmitowano nabożeństwo i procesję rezurekcyjną.Jak podaje Maciej Szczepaniak w wydanej w 2013 r.książce Msza fonogeniczna,uznawana w literaturze przedmiotu za pierwszą transmisję mszy audycja z 3 maja 1927 była w rzeczywistości pierwszą mszą retransmitowaną(przez rozgłośnie Polskiego Radia w Poznaniu,Krakowie i Warszawie).
  • 24 maja 1927 uruchomiono stację nadawczą w Poznaniu o mocy 1,5 kW
  • 4 grudnia 1927 uruchomiono stację nadawczą w Katowicach o mocy 12 kW
  • 15 stycznia 1928 uruchomiono stację nadawczą w Wilnie o mocy 0,8 kW
  • Na początku 1929 r.Polskie Radio podjęło decyzję o budowie nadajnika wielkiej mocy.Zaciągnięto na ten cel długoterminową pożyczkę w Wielkiej Brytanii w wysokości 10 milionów złotych z terminem spłaty ostatniej raty w 942 r. Równocześnie zamówiono w firmie Marconi Wireless Co.Ltd.aparaturę nadawczą o mocy 120 kW.Pozostałe urządzenia wchodzące w skład wyposażenia stacji miały być pochodzenia krajowego.Jako miejsce lokalizacji wybrano Raszyn,gdzie Polskie Radio wykupiło przy szosie Warszawa-Grójec teren o powierzchni 15,5 ha(Maszt radiowy w Raszynie).Stację umiejscowiono poza terenem miasta,by silny sygnał nie zakłócał mieszkańcom stolicy odbioru stacji zagranicznych na odbiornikach lampowych.W tym samym roku rozgłośnia warszawska przeniosła się do nowej siedziby przy ul.Zielnej
    • W 1929 roku w PWŁ rozpoczęła produkcję odbiornika detektorowego„Detefon”.Konstruktorem był inż.Wilhelm Rotkiewicz(pod jego kierownictwem opracowano po wojnie w Dzierżoniowie odbiornik"Pioner").Jesienią 1930 r.produkcja ruszyła na masową skalę.W grudniu 1930 r.rozpoczęła się wielka akcja reklamowa pod hasłem"Cała Polska na Detefon".Była to jedna z największych akcji radiofonizacyjnych w Europie.Wzór„Detefonu”został zastrzeżony 9 stycznia 1931 w Urzędzie patentowym pod numerem 2198.Odbiornik wraz ze słuchawkami oraz kompletną instalacją antenową kosztował 33 zł.Możliwość zakupu w każdej placówce pocztowej,dogodne warunki ratalne oraz niski abonament miesięczny 1 zł sprawiły,że cieszył się ogromną popularnością.Do wybuchu II wojny światowej wyprodukowano 500 tys.egzemplarzy.Był produkowany również w pierwszych latach powojennych 
    • 11 sierpnia 1929 Radio Poznań przeprowadziło pierwszą w Polsce radiową transmisję z meczu piłkarskiego(pomiędzy polską Wartą Poznań a holenderskim Philips Eindhoven).Relację prowadził Ludomir Budziński wówczas student medycyny,późniejszy czołowy polski sprawozdawca 
    • 15 stycznia 1930 uruchomiono stację nadawczą we Lwowie o mocy 1,5 kW na fali 385,1m
  • 2 lutego 1930 uruchomiono stację nadawczą w Łodzi o mocy 1,5 kW na fali 250 m 
    • 24 maja 1931 nastąpiło uroczyste otwarcie nowej stacji Warszawa I.Pracowała ona na fali o długości 1339 m(224 kHz).Była najsilniejszą stacją radiofoniczną w Europie.Zasięg Raszyna na detektor wynosił do 300 km,a na odbiornikach lampowych słyszalny był nawet z odległości 4000 km.Antena o długości 280 m zawieszona była na dwóch masztach stalowych o wysokości 200 m każdy.Było to najwyższe umieszczenie anteny radiofonicznej na świecie.Każdy z masztów ważył 90 ton,a podtrzymujące go odciągi 30 ton.Po uruchomieniu stacji w Raszynie dotychczasowy nadajnik PR na Forcie Mokotowskim został przebudowany(m.in.zwiększenie mocy do 15 kW) i przekazany do Poznania 
    • 15 stycznia 1935 uruchomiono stację nadawczą w Toruniu o mocy 24 kW 
    • 15 stycznia 1935 uruchomiono stację nadawczą Warszawa II o mocy 10 kW 
    • 1 lipca 1938 uruchomiono stację nadawczą w Baranowiczach o mocy 50 kW 
    • Koniec 1938 r.liczba abonentów Polskiego Radia przekracza 1 milion
II wojna światowa
Lata powojenne
Autor: o Brak komentarzy:

Antoni Cejzik

Ur.15 lipca 1900 w Jelcu k.Lipiecka,zm.12 września 1939 koło Zaborowa polski lekkoatleta wieloboista,wielokrotny medalista Mistrzostw Polski.

Życiorys
Urodził się 15 lipca 1900 w Jelcu k.Lipiecka pod Moskwą.Był synem Kazimiery i Andrzeja.Wychował się w Moskwie,gdzie ukończył szkołę baletową i pedagogiczną.Zaczął tam uprawiać lekką atletykę.
Zdobył osiem tytułów mistrza ZSRR:
Był także srebrnym medalistą w biegu na 200 m w 1922 r. i w rzucie dyskiem w 1923 r.Wielokrotny rekordzista ZSRR.W 1924 r.Cejzik przyjechał do Polski.Startował w barwach Polonii Warszawa.Dwa razy uczestniczył w igrzyskach olimpijskich.W Paryżu 1924 r.zajął 11 miejsce w dziesięcioboju,a w Amsterdamie 1928 r.18 miejsce w tej samej konkurencji.Dwadzieścia trzy razy ustanawiał lekkoatletyczne rekordy Polski w sztafetach,trójskoku,pchnięciu kulą,rzucie dyskiem,pięcioboju i dziesięcioboju.
Dwadzieścia sześć razy zdobywał mistrzostwo Polski:
Trzynaście razy był srebrnym medalistą:
Pięć razy zdobywał brązowe medale:
Rekordy życiowe:
Po zakończeniu kariery zawodnika w 1930 r.został trenerem lekkoatletycznym.W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w szeregach 13 pułku piechoty.Poległ 12 września 1939 roku w okolicach Zaborowa.Pochowany w Zaborowie na cmentarzu parafii Nawiedzenia NMP.Trzykrotnie znalazł się wśród laureatów Plebiscytu Przeglądu Sportowego: w 1926 r.był ósmy,w 1928 r.siódmy,a w 1929 r.ósmy.Jego żona Genowefa była także znaną lekkoatletką,olimpijką.
Autor: o Brak komentarzy:

Witold Ostrowski

Witold Tadeusz Ostrowski(ur.15 czerwca 1875 w Berlinie,zm.14 sierpnia 1942 w Krakowie)polski działacz społeczny i organizator przemysłu.
Życiorys
Syn rzeźbiarza Kazimierza Witolda Ostrowskiego,brat Stanisława Kazimierza.Dzieciństwo spędził w Warszawie i Tarnopolu,gimnazjum ukończył w Brzeżanach.Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim.Pracował jako urzędnik w Tarnopolu,następnie w starostwie w Stanisławowie,skąd został na polecenie Ministerstwa Handlu przeniesiony do Krakowa.W latach studiów zaangażował się w działalność Towarzystwa Szkoły Ludowej,w Krakowie założył 45 szkół przemysłowych,popierał rzemiosło i drobny przemysł.W 1906 r.został członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Szkoły Ludowej,w 1909 r.jego prezesem w oddziale krakowskim,a w 1927 r.prezesem Zarządu Głównego Towarzystwa Szkoły Ludowej.Współredagował"Nową Reformę",której w 1928 r.został także współwłaścicielem.W 1914 r.został radnym miasta Krakowa.W okresie I wojny światowej bardzo angażował się w powstanie i pomoc Legionom.Został członkiem Naczelnego Komitetu Narodowego.W 1918 r.był inicjatorem budowy pomnika w kwaterze legionowej na Cmentarzu Rakowickim i członkiem Polskiej Komisji Likwidacyjnej.Po I wojnie światowej znalazł zatrudnienie w Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie na stanowisku Naczelnika Wydziału Przemysłowego.Z Urzędu Wojewódzkiego,wobec niemożliwości porozumienia się komisarza Zdzisława Wawrauscha z urzędującymi wiceprezydentami Krakowa i po jego ustąpieniu został mianowany 19 lipca 1925 zarządcą komisarycznym Krakowa.Na tym stanowisku przepracował rok,po reaktywowaniu rozwiązanej Rady Miasta Krakowa złożył urząd w dniu 2 czerwca 1926.W nowej radzie miejskiej w dniu 28 września 1926 został wybrany jednym z wiceprezydentów miasta,na tym stanowisku pozostał do emerytury,do 1934 r.Zaangażowany był w utworzenie Muzeum Etnograficznego,popierał plany stworzenia skansenu budownictwa ludowego w Lasku Wolskim,do czego ostatecznie jednak nie doszło.Odznaczony został Krzyżem Legionów i Krzyżem Oficerskim Polonia Restituta.Z małżeństwa z Kazimierą z Sośnickich(1877–1954)miał dwóch synów:Kazimierza adwokata,oficera Komendy Głównej AK i Witolda Macieja(1911–1966)inżyniera rolnika.Po wybuchu II wojny światowej wyjechał z Krakowa do Lwowa,w lutym 1940 r.powrócił pod Wawel i dość długo ukrywał się w obawie przed aresztowaniem.Zmarł śmiercią naturalną,pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Autor: o Brak komentarzy:

Wacława Sadkowska

Wacława Sadkowska-Fronczak(ur.17 września 1906 w Starachówce koło Radzymina,zm.4 marca 1965 w Warszawie),polska lekkoatletka,nauczycielka,dziennikarka sportowa.Absolwentka Żeńskiego Seminarium Nauczycielskiego im.Elizy Orzeszkowej w Warszawie oraz Państwowego Instytutu Wychowania Fizycznego.Reprezentantka klubów warszawskich Sokół i Grażyna.Siódma zawodniczka II Światowych Igrzysk Kobiecych w Goeteborgu(1926 r.)w skoku w dal(4.77).7-krotna mistrzyni Polski i 13-krotna rekordzistka kraju w sprintach i w skoku w dal(1925-1930).Rekord życiowy w skoku w dal 5.14(1929 r.)Nauczycielka wf w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym w Nowogródku,Państwowym Gimnazjum im.Emilii Plater w Warszawie oraz Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym im.Tomasza Zana w Warszawie.Instruktorka narciarstwa.Redaktorka czasopism Sport i Wczasy(1949-1950)oraz Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna(od 1953 r.)
Autor: o Brak komentarzy:

schronisko PTTK"Murowaniec"

Schronisko PTTK„Murowaniec”na Hali Gąsienicowej schronisko turystyczne w Tatrach położone na wysokości 1500 m n.p.m.na Hali Gąsienicowej.Aktualnie schronisko jest zarządzane przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze i posiada 120 miejsc noclegowych,w pokojach od 2- do 6-osobowych oraz w pokojach wieloosobowych(8-,10- oraz 12-osobowych).

Historia schroniska
Schronisko„Murowaniec”powstało w latach 1921–1925 głównie staraniem Stanisława Osieckiego,prezesa Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i wicemarszałka Sejmu(tablica pamiątkowa z 1969 roku).Pierwsze szkice budowli„z dużych głazów nieobrabianych na zewnątrz”nakreślił wiosną 1914 r.architekt Jan Witkiewicz Koszczyc.Autorami ostatecznego projektu byli Zdzisław Kalinowski i Karol Siciński.Schronisko zostało zbudowane przez Wojsko Polskie.
W budowę schroniska zostały zaangażowane następujące pododdziały WP:
W niedzielę 12 lipca 1925 miało miejsce uroczyste otwarcie schroniska.Otwarcia schroniska dokonał Prezydent RP,Stanisław Wojciechowski w obecności między innymi marszałka Senatu Wojciecha Trąmpczyńskiego i generała Mariusza Zaruskiego.W latach 1950–1951 dobudowano zachodnie skrzydło i przerobiono wnętrze,powiększając obiekt do obecnych rozmiarów.W 1963 r.schronisko uległo częściowemu spaleniu.W następnym roku zostało odbudowane ale bez słynnej sali na poddaszu,zwanej„Trumną”.Od 1983 r.kierownikiem schroniska jest Andrzej Kusion,ratownik GOPR i TOPR,który przeprowadził modernizację obiektu.U wejścia do schroniska wisi tablica poświęcona pamięci Adama Asnyka,wmurowana w 1929 roku,a odsłonięta w 1930 roku.Projekt z 1927 roku przewidywał wkucie jej w jedną ze skał nad Morskim Okiem.Ciekawostką związaną ze schroniskiem jest umieszczenie w balustradzie klatki schodowej znaków swastyki,nazywanej przez górali„krzyżykiem niespodzianym”.Był to także ulubiony symbol Mieczysława Karłowicza i Walerego Eljasza-Radzikowskiego.W pobliżu schroniska na Hali Gąsienicowej znajduje się m.in.Centralny Ośrodek Szkolenia PZA„Betlejemka”.
Szlaki turystyczne
Przy schronisku znajduje się bardzo duży węzeł szlaków:
szlak niebieski z Kuźnic przez Boczań,Skupniów Upłaz i Przełęcz między Kopami do„Murowańca”,stąd dalej nad Czarny Staw Gąsienicowy i na Zawrat
  • Czas przejścia z Kuźnic do„Murowańca”:2 h,↓1:35 h
  • Czas przejścia z„Murowańca”na Zawrat:2:20 h,↓1:50 h
do Przełęczy między Kopami prowadzi też szlak żółty doliną Jaworzynką.Czas przejścia z Kuźnic do Murowańca tą drogą i dalej szlakiem niebieskim: 2 h(↓ 1:35 h)
czarny do Drogi Oswalda Balzera w Brzezinach przez Psią Trawkę(6,4 km).Czas przejścia:↓1:45 h,↑ 2:15 h
zielony do Wierchporońca przez Rówień Waksmundzką,Gęsią Szyję i Rusinową Polanę.Czas przejścia:3:50 h,z powrotem 4:15 h
żółty z Kasprowego Wierchu przez Roztokę Stawiańską do„Murowańca”,stąd doliną Pańszczycą na przełęcz Krzyżne
  • Czas przejścia z Kasprowego Wierchu do„Murowańca”:1:05 h,↑ 1:25 h
  • Czas przejścia z„Murowańca”na Krzyżne:2:45 h,↓ 2:05 h
Schronisko„Murowaniec”jest wygodnym i popularnym punktem początkowym do przejścia najtrudniejszego tatrzańskiego szlaku Orlej Perci,na którą można wejść od przełęczy Krzyżne(żółty szlak)albo jednym z kilku odcinków łącznikowych od Czarnego Stawu Gąsienicowego,do którego prowadzi niebieski szlak.
Autor: o Brak komentarzy:
Autor: o Brak komentarzy:

Czesław Foryś

Ur.10 maja 1905 w Bochni,zm.23 lutego 1966 w Warszawie polski lekkoatleta i działacz lekkoatletyczny,długoletni prezes PZLA.

Życiorys
Rodzina i edukacja
Był synem Walentego,działacza lekkoatletycznego,długoletniego prezesa warszawskiego Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki i pierwszego powojennego prezesa PZLA(Czesław Foryś przejął tę funkcję bezpośrednio po ojcu) i Heleny z Kazimierskich.Ukończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim.Pracował zawodowo w Ministerstwie Finansów(noszącym przez jakiś czas nazwę Ministerstwa Skarbu),dochodząc do stanowiska Dyrektora Departamentu Kadr.
Lekkoatleta
Karierę lekkoatlety rozpoczął w 1923 r.w klubie Orzeł Biały.W 1924 r.został zawodnikiem Warszawianki.Trzykrotnie zdobywał mistrzostwo Polski na 1500 metrów w 1925,1926 i 1927 r.Był również wicemistrzem Polski w biegu na 800 metrów w 1925 i 1927 r.oraz w biegu drużynowym na 3000 metrów w 1924 r.a także brązowym medalistą na 1500 metrów w 1924 r.oraz w sztafetach 4×100 metrów w 1925 r. i 4×400 metrów w 1925,1927 i 1928 r.Wziął udział w igrzyskach olimpijskich w 1928 r.w Amsterdamie,gdzie odpadł w eliminacjach biegu na 1500 metrów.Czterokrotnie startował w meczach międzypaństwowych reprezentacji Polski(2 zwycięstwa).Ośmiokrotnie poprawiał rekordy Polski na 1000 metrów,1500 metrów,2000 metrów i w sztafecie olimpijskiej.W 1929 r.zakończył karierę sportową.Startował w klubach warszawskich Orzeł Biały(1923 r.) i Warszawianka(1924-1929).
Działacz sportowy
Był członkiem zarządu Polskiego Związku Lekkiej Atletyki w latach 1929-1939,wiceprezesem od 1945 do 1949 r. i prezesem od 13 października 1949 do 28 marca 1965.W czasie prezesury Czesława Forysia polska lekka atletyka odnosiła największe sukcesy.Nie tylko odbudowała się ze strat spowodowanych II wojną światową,ale stała się światową potęgą(czasy Wunderteamu).Był kierownikiem polskiej drużyny lekkoatletycznej od igrzysk w Londynie w 1948 r.do igrzysk w Tokio w 1964 r.Czesław Foryś został w 1965 r.mianowany"Honorowym Prezesem PZLA".Foryś był również wiceprezesem Warszawskiego Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki(w latach 1930-1931).Po wojnie przez ponad dwadzieścia lat zasiadał we władzach PKOl,będąc m.in.jego skarbnikiem i wiceprezesem.Działał także w strukturach IAAF,m.in.w Komisji Technicznej i Komisji Młodzieżowej.W 1964 r.przyznano mu tytuł"Weterana IAAF".Zmarł 23 lutego 1966 w Warszawie,został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
Rekordy życiowe
Autor: o Brak komentarzy:
Subskrybuj: Posty (Atom)