Olkusz

Miasto w woj.małopolskim,w powiecie olkuskim,siedziba gminy miejsko-wiejskiej Olkusz,położone na zachodnich rubieżach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej nad rzeką Babą,przy drodze krajowej nr 94 i przy drogach wojewódzkich:nr 783 i nr 791.Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.Według danych z 31.12.2011 miasto miało około 36,5 tys.mieszkańców.Jeden z ośrodków górnictwa rud cynkowo-ołowiowych w Polsce(kopalnia Olkusz Pomorzany,nieopodal w Bukownie Zakłady Górniczo-Hutnicze„Bolesław”),fabryka naczyń Emalia SA,fabryka wentylatorów OWENT,drobny przemysł i rzemiosło;lokalny ośrodek handlowy i kulturalny.

Położenie

Miasto leży na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej,dokładniej na Wyżynie Olkuskiej.Znajduje się w połowie drogi krajowej numer 94,pomiędzy Katowicami a Krakowem,przy linii kolejowej Kielce Katowice.Przez miasto przechodzi Linia Hutnicza Szerokotorowa(LHS),która ma swój koniec w nieodległym Sławkowie.W odległości 20 kilometrów od miasta przebiega autostrada A4 będąca częścią drogi międzynarodowej o numerze E40.
Nazwa miasta
Pierwsze zapisy nazwy miasta kształtują się następująco:Lcuhs(1257),Hilcus(1262),Helcus(1301),Ylcus(1314),Elcus(1409),Olkusch(1462).Jeszcze w XVIII w.miasto nazywane było Ilkuszem.Wskazuje to na pochodzenie jego nazwy od imienia Hilke(inaczej Hilcus,Hildebrand) i udział kolonistów niemieckich w lokacji miasta.Spolonizowana forma Hilkusz przeobraziła się ostatecznie w dzisiejszy Olkusz.
Historia
Na terenie Olkusza już we wczesnym średniowieczu rozwinęło się górnictwo,ze względu na płytko położone pokłady srebra.Początkowo osadnictwo rozwijało się na zachód od obecnego miasta,lecz w połowie XIII wieku gród został przeniesiony tuż nad rzekę Babę.Przed 1299 rokiem miasto zostało lokowane na prawie niemieckim(akt lokacyjny miasta zaginął,niemożliwe jest ustalenie dokładnej daty).Od tego momentu następuje intensywny rozwój Olkusza.Na początku XIV wieku gród został otoczony murami miejskimi i nastąpiła rozbudowa farnego kościoła pw.św.Andrzeja Apostoła.Miasto zostało wówczas zaliczone do największych i najważniejszych miast Małopolski,co zawdzięczało rozbudowie królewskich kopalń,a także położeniu na szlaku Wrocław Kraków.W roku 1356 miasto zyskało prawo delegowania swoich przedstawicieli do nowo powstałego Sądu Sześciu Miast,który był najwyższym organem sądowniczym dla miast Małopolski.Wielu olkuszan piastowało wówczas znaczne stanowiska Marcin Bylica był astronomem na dworze króla węgierskiego Macieja Korwina,a Marcin Biem zajmował się reformą kalendarza jako profesor Akademii Krakowskiej.W XV wieku wyczerpaniu uległy położone płytko pokłady surowców mineralnych,wtedy to zostały wybudowane sztolnie umożliwiające wydobycie z pokładów umiejscowionych na znacznie większej głębokości.W 1551 Zygmunt August ustanowił nowy statut dla kopalń w okolicach Olkusza.W 1579 roku uruchomiono w kamienicy położonej na Rynku mennicę królewską,która działała do końca wieku(okres panowania króla Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy).Bito w niej głównie talary,szelągi,grosze i trojaki.Kres świetności miasta nastał wraz z nadejściem XVII wieku:wtedy to górnicy zaczęli podkopywać zabudowania miejskie,ponieważ uległy wyczerpaniom złoża kruszców.Do całkowitej klęski przyczynił się potop szwedzki olkuscy gwarkowie zostali zabrani przez Szwedów do wykonania podkopów pod klasztor na Jasnej Górze,gdzie wszyscy zginęli.W dodatku zaniedbane i zamulone sztolnie spowodowały zalanie kopalń.Przez miasto kilkakrotnie wówczas przetaczały się pożary,które zniszczyły większość zabudowań.W wyniku III rozbioru Polski w 1795 roku Olkusz przeszedł pod panowanie austriackie,ale po pokoju w Schönbrunn w 1809 roku miasto znalazło się w Księstwie Warszawskim,a od 1815 roku w Królestwie Polskim.Właśnie wówczas poczęto snuć plany odbudowy górnictwa w rejonie olkuskim.W 1814 roku otwarto pierwszą kopalnię rudy cynku.W pierwszej połowie XIX wieku miasto przeszło znaczną metamorfozę wyburzono stary ratusz,mury miejskie oraz klasztor Augustianów,powstały wówczas gmachy starostwa(Olkusz stał się wtedy siedzibą powiatu),szpitala oraz nowego ratusza.W czasie powstania styczniowego na terenie Olkusza i całego Zagłębia Dąbrowskiego czynnie działały oddziały partyzanckie,w tym grupa żołnierzy włoskich dowodzonych przez płk.Francesco Nullo,który zginął w bitwie pod Krzykawką i dziś ma grób na olkuskim starym cmentarzu.Po powstaniu powoli z upadku podźwignął się przemysł.Niebagatelne znaczenie miała budowa w latach 1883-1885 linii Dąbrowsko-Iwangrodzkiej,która znacznie przyczyniła się do integracji gospodarczej całego regionu i wyjątkowo ożywiła niespełna dwutysięczne miasteczko.Właśnie dzięki korzystnemu położeniu na szlakach komunikacyjnych w 1907 roku austriacki przemysłowiec Peter Westen założył Fabrykę Naczyń Blaszanych(dziś Emalia SA).Po I wojnie światowej miasto zaczęło szybko się rozwijać powstały szkoły,znacznie poprawił się stan miejskiej infrastruktury.Olkusz liczył wówczas około 12 tysięcy mieszkańców,z czego niemalże 1/3 stanowili Żydzi.Istniała również znaczna mniejszość niemiecka.W latach 1918-1939 powiat olkuski znajdował się w ówczesnym województwie kieleckim.10 lutego 1929 roku w Olkuszu zanotowano jedną z rekordowych niskich temperatur w Polsce:–40,4°C.Na początku września 1939 miasto zostało w wyniku działań wojennych zajęte przez Wehrmacht(nad pobliską Żuradą ppor.Władysław Gnyś strącił pierwsze niemieckie samoloty podczas tej wojny) i wkrótce wcielone do III Rzeszy.Rządy objęła mniejszość niemiecka,miasto przemianowano najpierw na Olkusch,a później Ilkenau,utworzono także getto żydowskie.W okolicznych lasach działały wówczas partyzanckie oddziały Armii Krajowej,co spotykało się z gwałtownymi odpowiedziami okupanta.16 lipca 1940 roku rozstrzelano 20 osób w tym 15 Polaków,a 31 lipca 1940(Krwawa środa w Olkuszu)setki innych Polaków i Żydów maltretowano na miejskich placach,w wyniku czego zginęło przeszło 100 osób.Do połowy 1942 roku zlikwidowano olkuskie getto,a jego mieszkańców wywieziono do obozów koncentracyjnych.Ostatecznie 20 stycznia 1945 roku Armia Czerwona zajęła miasto w wyniku przeprowadzonej ofensywy na Śląsk.Po wojnie nastąpił dalszy rozwój Olkusza.W latach 60.rozpoczęto budowę kopalni„Olkusz”oraz osiedli mieszkaniowych przeznaczonych dla pracowników zagłębiowskich zakładów przemysłowych,przede wszystkim Huty„Katowice”w pobliskiej Dąbrowie Górniczej.Rozbudowano fabrykę naczyń oraz postawiono ogromne hale nowej wytwórni wentylatorów.Dzięki temu liczba mieszkańców wzrosła z 10 tysięcy w latach powojennych do 40 tysięcy obecnie.Rozwój przemysłu niekorzystnie odbił się na środowisku naturalnym.Dziś w rejonie miasta częstym zjawiskiem są poważne szkody górnicze,zaburzona została również równowaga hydrologiczna(zanik źródeł rzeki Baby).Do 1975 roku miasto znajdowało się w województwie krakowskim,później w latach 1975-1999 w województwie katowickim,a od 1999 wchodzi w skład województwa małopolskiego.
Dzielnice i osiedla mieszkalne w Olkuszu

Śródmieście

Centrum

Os.1000-lecia(Pakuska)

Czarna Góra

Pomorzany

Glinianki

Os.Młodych

Wschód

Słowiki

Skalskie

Zabytki
zachowane

• Bazylika św.Andrzeja kościół halowy z malowidłami ściennymi i organami renesansowymi autorstwa Hansa Hummla z lat 1612-1623(jedne z najstarszych w Europie organów,zachowanych w stopniu bliskim oryginalnemu)
• poliptyk olkuski z 1485 r.
• Muzeum Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej
• Muzeum PTTK-Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze
• Muzeum Wody,które mieści w budynku Stacji Uzdatniania Wody przy ulicy Wspólnej
• Muzeum Afrykanistyczne w Olkuszu prezentujące zbiory dr.Bogdana Szczygła jedyne tego typu w Polsce
• Muzeum Twórczości Władysława Wołkowskiego w Dworku Machnickich
• Baszta wraz z odrestaurowanym fragmentem muru obronnego(obecnie kawiarnia dla młodzieży)
• neoklasycystyczne starostwo w Rynku
• kamienica zwana Batorówką najstarszy budynek na olkuskim Rynku
• kamienica Myszkowskich na rynku nr 29 z XVI w.z renesansowym portalem z głową aniołka
• Piwnice o 4 kondygnacjach
• kamienica na rynku nr 24 piwnice pałacu Tęczyńskich
• kamienica na rynku nr 20 kamienica zwana Batorówką albo Królewską
• kamienica na rynku nr 16 portal gotycki z piaskowca z kościoła Augustianów(w fasadzie fragmenty gotyckie)
• kamienica na rynku nr 15 w fasadzie fragmenty gotyckie z XV w.
• kamienica na rynku nr 11 przebudowany dawny pałac Wielopolskich
• „Stare starostwo”z 1828 r.w miejscu mennicy Stefana Batorego
• Pod rynkiem znajduje się sieć korytarzy łączących okoliczne kamienice
• stary cmentarz wraz z grobem płk Francesco Nullo
• kopiec Kościuszki z 1861 r.przy ul.Sławkowskiej
• cmentarze żydowskie w Olkuszu stary kirkut przy ul.Kolorowej powstały prawdopodobnie po 1584 r. i nowy kirkut przy ul.Jana Kantego z I poł.XX w.

W niedalekim Rabsztynie na wzgórzu znajdują się ruiny zamku Bonerów położonego na Szlaku Orlich Gniazd.
niezachowane

• Ratusz w Olkuszu,gotycki
• mury miejskie,brama Krakowska,brama Sławkowska i ok.14 baszt
• klasztor Augustianów w Olkuszu z 2 poł.XIV w.(stał w Pn-Wsch części miasta) i towarzyszący mu kościół Wniebowzięcia NMP
• wieża ciśnień zburzona w 1962 r.
• mennica królewska
• bożnica żydowska przy ul.Górniczej zbudowana w oparciu o basztę miejską
• kościół św.Urszuli i 11 Tysięcy Dziewic
• kościół św.Ducha
• kościół św.Elżbiety
• kościół św.Krzyża przez pewien czas zbór kalwiński
• zbór ariański

Edukacja

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 1 im.M.Kopernika,ul.Kantego 5
• Szkoła Podstawowa nr 2 im.J.Iwaszkiewicza,ul.Kochanowskiego 2
• Szkoła Podstawowa nr 3 im.Marcina Biema,ul.Hardego 11a
• Szkoła Podstawowa nr 4 im.Fr.Nullo,ul.Fr.Nullo 36
• Szkoła Podstawowa nr 5 im.M.Bylicy,ul.Cegielniana 24
• Szkoła Podstawowa nr 6 im.F.Chopina,ul.Długa 67
• Szkoła Podstawowa nr 8 specjalna,ul.Kochanowskiego 2
• Szkoła Podstawowa nr 9 im.ppłk Stanisława Skarżyńskiego,ul.Kosynierów 14
• Szkoła Podstawowa nr 10 im.K.Makuszyńskiego,ul.Żeromskiego 1

Gimnazja

• Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 1 im.Stanisława Wyspiańskiego,ul.Kochanowskiego 2
• Gimnazjum nr 2 im.Świętej Królowej Jadwigi,ul.Żeromskiego 1
• Gimnazjum nr 3 im.Aleksandra hr.Fredry,ul.Korczaka 7
• Gimnazjum nr 4 im.Cypriana Kamila Norwida,ul.Kosynierów 14
• Gimnazjum Specjalne,ul.Kochanowskiego 2

Szkoły ponadgimnazjalne

• I Liceum Ogólnokształcące im.K.K.Wielkiego,ul.Polna 8
• II Liceum Ogólnokształcące im.Ziemi Olkuskiej,ul.Żeromskiego 1
• III Liceum Ogólnokształcące im.A.Kocjana,ul.Fr.Nullo 32
• IV Liceum Ogólnokształcące im.K.K.Baczyńskiego,ul.Korczaka 7
• Liceum Techniczne Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych,ul.Partyzantów 8
• Liceum Ekonomiczne Zespołu Szkół im.A.Kocjana,ul.Fr.Nullo 32
• Liceum Handlowe Zespołu Szkół im.A.Kocjana,ul.Fr.Nullo 32
• Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych,ul.Partyzantów 8
• Liceum Zawodowe Zespołu Szkół Mechaniczno-Samochodowych,ul.Górnicza 12
• Technikum Budowlane ZSZ Zespołu Szkół Budowlanych nr 4,ul.Legionów Polskich 1
• Technikum Budowlane Zespołu Szkół Budowlanych nr 4,ul.Legionów Polskich 1
• Technikum Ochrony Środowiska Zespołu Szkół Budowlanych nr 4,ul.Legionów Polskich 1
• Technikum Usług Fryzjerskich Zespołu Szkół Budowlanych nr 4,ul.Legionów Polskich 1
• Technikum Mechaniczne ZSZ Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych,ul.Partyzantów 8
• Technikum Mechaniczne Zespołu Szkół Mechaniczno-Samochodowych,ul.Górnicza 12
• Technikum Mechaniczno-Elektryczne Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych,ul.Partyzantów 8
• Technikum Telekomunikacyjne Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych,ul.Partyzantów 8
• Technikum Hotelarskie Zespołu Szkół Budowlanych nr 4,ul.Legionów Polskich 1

Szkoły artystyczne

• Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia w Olkuszu,ul.Fr.Nullo 6

Szkoły wyższe

• Społeczna Akademia Nauk w Łodzi,ul.Fr.Nullo 32
• Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej,ul.Polna 8

Instytucje państwowe organy ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz straże i inspekcje

• Prokuratura Rejonowa w Olkuszu,ul.Fr.Nullo 6
• Komenda Powiatowa Policji w Olkuszu,ul.Jana Pawła II 32
• Sąd Rejonowy w Olkuszu,ul.Króla Kazimierza Wielkiego 45
• Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Olkuszu,al.Tysiąclecia 2c(wraz z Jednostką Ratowniczo-Gaśniczą)
• Ochotnicza Straż Pożarna w Olkuszu,ul.Floriańska 5(wpisana do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego)
• Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Olkuszu,al.1000-lecia 15a
• Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Olkuszu(SANEPID),al.Tysiąclecia 13 A(za szpitalem)

Wspólnoty religijne
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i wspólnoty:

• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego,
  • placówka
• Kościół Rzymskokatolicki:4 parafie
  • parafia w centrum miasta(pod wezwaniem św.Andrzeja Apostoła)ul.Mickiewicza 13
  • parafia na os.Młodych(pod wezwaniem św.Maksymiliana Marii Kolbego)ul.Sosnowa 1
  • parafia w dzielnicy Pomorzany(pod wezwaniem świętej Barbary)ul.Mieszka I 24
  • parafia na os.Słowiki(pod wezwaniem Dobrego Pasterza)ul.Miła 31
• Kościół Zielonoświątkowy
  • zbór istniejący w mieście od 17 lat(obecnie pastorem jest Daniel Wołkiewicz)
• Świadkowie Jehowy
  • 4 zbory liczące łącznie ok.400 głosicieli;własna Sala Królestwa(w centrum miasta ul.Sławkowska 26)

Miasta partnerskie

• Bruay-la-Buissiere Francja,
• Schwalbach am Taunus Niemcy,
• Bjerringbro Dania,
• Staffordshire Moorlands Anglia,
• Bergamo Włochy,
• Pontenure Włochy

Sąd Sześciu Miast

(łac.Iudicium commissariorum sex civitatum)w latach 1356-1725 sąd najwyższej trzeciej instancji w strukturze sądownictwa miast polskich lokowanych na prawie magdeburskim,powołany przez króla Kazimierza Wielkiego edyktem z dnia 5 października 1356 roku.Do jego właściwości należało rozpatrywanie odwołań od orzeczeń Sądu Wyższego Prawa Niemieckiego w sprawach wójtów i sołtysów wsi królewskich oraz wydawanie ortyli i pouczeń w kwestiach wątpliwych lub szczególnie skomplikowanych pod względem prawnym,przedstawianych przez sądy niższej instancji.W tym też zakresie zastąpił praktykę zasięgania opinii prawnej sądu miasta z którego prawo skopiowano,często więc z Magdeburga.Sprawę odwoławczą formalnie kierowano do króla,który ostateczne rozpoznanie delegował do Sądu Sześciu Miast.Od jego wyroku już nie przysługiwało odwołanie a co więcej rozstrzygnięcia rozgłaszano i obowiązywały w całej Polsce jako edykty królewskie.Tą drogą sprawy o podpalenia i zaniedbania w kwestii przeciwpożarowej rozstrzygane były prawem polskim.Na podobnej drodze wyłączono spod jurysdykcji miejskiej karanie szlachty za napady i zabójstwa dokonane na terenie miasta.W skład sądu wchodzili komisarz królewski,radca oraz po dwóch przedstawicieli(komisarzy,konsulów)małopolskich miast uprzywilejowanych:Krakowa,Kazimierza,Bochni,Wieliczki,Sącza i Olkusza.W średniowieczu uzasadniano to tak:...dlatego tych miast gdyż Bóg obdarzył je szczególnymi dobrami naturalnymi lub duchowymi.Wieliczka i Bochnia mają sól,Olkusz ma srebro i ołów,Kraków prócz tego,że stołeczny ma świętych przyjaciół patronów śś.Stanisława,Jacka,Jana Kantego i wielu innych oraz nauk mistrzynię Akademię Krakowską,Kazimierz miejsce męczeństwa św.Stanisława i grobów jego i św.Izajasza.Sącz cieszy się pochówkiem Bolesława Wstydliwego oraz relikwią błogosławionej Kunegundy,jego małżonki która sól Bochni podarowała.

Kościół św.Bartłomieja w Płocku

(płocka fara)najstarszy kościół parafialny miasta,jeden z jego cenniejszych zabytków,matka parafii Płocka.Jego patronem jest św.Bartłomiej Apostoł.Proboszczem parafii jest ks.kan.Wiesław Gutowski.Z kościoła corocznie wychodzi pielgrzymka do Skępego.

Zarys historyczny

Ufundowany przez króla Kazimierza Wielkiego,konsekrowany przez biskupa płockiego Klemensa 23 kwietnia 1356 roku.Przez trzysta lat przeżywał swoją świetność jako budowla gotycka,potem przebudowywany przez Jana Baptystę Wenecjanina otrzymał elementy renesansowe,aby ostatecznie przyjąć wystrój barokowy.W pierwszym okresie istnienia posiadał 22 ołtarze boczne i wieniec kaplic.Wejście główne znajdowało się od strony nieistniejącej już dziś ulicy Nadwiślańskiej.Od XVII wieku,gdy rozpoczęły się dla Płocka lata klęski i upadku,upadła też fara.W tym niepomyślnym dla miasta czasie obsunęła się również skarpa,w wyniku czego w 1723 roku świątynia poddana została odbudowie.Skrócono korpus,elewację wejściową zbudowano od strony wschodniej,usunięto boczne kaplice,nadając styl późnobarokowy.W latach 1732-1815 fara była kolegiatą,kapituła przeniosła się do niej ze zlikwidowanej kolegiaty św.Michała,przy której od 1180 istniała szkoła dziś najstarsza w Polsce Małachowianka.Na uwagę w kościele zasługuje marmurowy ołtarz główny,który został tu przeniesiony w 1856 ze zlikwidowanego kościoła św.Wojciecha.Od początku XVII w.istnieje przy świątyni wolno stojąca dzwonnica.Od 1846 roku wychodzi z fary piesza pielgrzymka do sanktuarium maryjnego w Skępem.Pierwsza odbyła się jako dziękczynienie za wygaśniecie epidemii cholery w Płocku.Na terenie tej parafii św.siostra Faustyna Kowalska w roku 1931 miała otrzymać pierwsze objawienia Jezusa Miłosiernego,a Sługa Boża Matka Józefa Hałacińska otworzyła pierwszy dom zakonny sióstr Pasjonistek.18 listopada 2006 jej ciało zostało uroczyście przeniesione do tego kościoła.W granicach tej wspólnoty znajduje się również najstarszy w Polsce założony w 1780 cmentarz grzebalny. Prace konserwatorskie
W styczniu 2006 r.w czasie prac konserwatorskich pod prezbiterium fary znaleziono dwie olbrzymie krypty pochodzące prawdopodobnie z pierwszego okresu funkcjonowania kościoła.W październiku 2007 odkryto pierwotne wejście do świątyni,znajdujące się na miejscu obecnego prezbiterium,oraz gotycko-renesansowe okna z XVI w.
Jubileusz 650-lecia fary
Rok 2006 płocka fara obchodziła pod znakiem jubileuszu 650-lecia jej istnienia.W związku z tym świątynia przeszła wiele remontów,m.in.całkowicie odnowiono prezbiterium.Centralne uroczystości odbyły się w dniach 22-23 kwietnia na płockim Starym Rynku.Jej głównym akcentem była uroczysta msza celebrowana przez biskupa płockiego Stanisława Wielgusa.Pozostałe punkty bogatego programu rozłożono na cały rok.W jego skład weszły m.in.uroczystości ku czci patrona Płocka,koncert oratorium Tu Es Petrus i konferencja naukowa dotycząca historii kościoła.Całość zakończyła się mszą w niedzielę 19 listopada 2006,sprawowana przez biskupa toruńskiego Andrzeja Suskiego,który pochodzi z tej parafii.Za organizację obchodów proboszcz fary,ks.Janusz Cegłowski został nominowany do tytułu Płocczanin roku 2006.

Patron
Bartłomiej Apostoł,Bartłomiej Natanael,Święty Bartłomiej,cs.Apostoł Warfołomiej(zm.ok.70 w Albanopolis w Armenii)jeden z dwunastu apostołów dwojga imion,zwany w Ewangeliach Mateusza,Marka i Łukasza,Bartłomiejem(grecko-aramejskie bar-Tholomaios"syn Tolomaja-Ptolemeusza"lub"syn oracza"),a przez Jana Natanaelem(hebr."Bóg dał").
Proboszczowie fary

• 1366 Olbracht
• 1381 Mikołaj
• 1412 - Arnold,kanonik płocki
• 1460 Paweł
• 1472 Grzegorz,zrzekł się probostwa w tym samym roku
• 1472 Jan z Sokołowa,kanonik pułtuski
• 1489 Jan z Krośnia,herbu Dołęga
• 1508-1513 Paweł Kępski z Kępy,równocześnie rektor kościoła parafialnego w Zakrzewie
• 1517 Dominik Wityński,zrzekł się probostwa
• 1555-1557 Jan Wyrzykowski,doktor teologii,kanonik płocki,zm.1557 r.
• 1557-1558 Walenty Skowrocki z Kuczborka,przedtem notariusz miejski
• 1579-1584 Walenty Wróblewski,równocześnie proboszcz toruński
• 1584-1602 Wojciech Bieliński,kanonik sandomierski i warmiński
• 1602-1631 Marcin Rostkowski,surogat w konsystorzu płockim,zm.1631 r.
• 1631-1668 Wiktor Dzięgielewski,wcześniej wikariusz w katedrze,kanonik i dziekan płocki,sędzia surogat w konsystorzu płockim
• 1668-1699 Jan Kądzielski,dziekan płocki
• 1699-1706 Stanisław Krajewski herbu Jasieńczyk,wcześniej dziekan kapituły kaliskiej,kanonik płocki,od 1692 prałat kanclerz kapituły płockiej
• 1706-1709 Tomasz Pawłowski,przedtem proboszcz w Dobrzykowie
• 1709-1710 Andrzej Rostkowski,kanonik płocki
• 1710-1719 Wojciech Mdzewski herbu Dołęga,od 1714 r.kanonik płocki,zrzekł się probostwa i został kanonikiem łowickim,zm.1710.
• 1719-1733 Wojciech Ksawery Sadziński,archiprezbiter,przeszedł na probostwo w Bulkowie
• 1735-1744 Paweł Wilgieński,doktor obojga praw,dziekan kapituły św.Bartłomieja,w 1744 r.zrzekł się i został kanonikiem pułtuskim i kanonikiem w Kolnie.
• 1745-1773 Stanisław Starorypiński,kanonik i sędzia w konsystorzu płockim
• 1773-1791 Wojciech Józef Gadomski,prałat,od 1782 biskup sufragan płocki
• 1791-1815 Bartłomiej Karol Mirecki,kanonik,dziekan kolegiaty
• 1815-1821 Łukasz Przyłuski,kanonik katedralny płocki
• 1821-1842 Hilary Zawadzki,dominikanin,wybrany na prośbę mieszczan
• 1842-1845 Łukasz Płoski,komendarz
• 1845-1879 Franciszek Szanior,kanonik honorowy płocki
• 1880-1901 Kazimierz Weloński,prałat,rektor Seminarium Duchownego w Płocku,w 1901 wstąpił do zakonu oo.paulinów na Jasnej Górze,gdzie został przeorem
• 1901-1909 Wincenty Petrykowski,profesor Seminarium Duchownego,zm.1927
• 1909-1936 Adolf Modzelewski,prałat,profesor Seminarium Duchownego,od 1936 prałat katedry,zamordowany niemieckim obozie koncentracyjnym Soldau(KL)w Działdowie w 1941
• 1936-1940 Zygmunt Mosielski,kanonik honorowy pułtuski,dziekan płocki,zm.1940
• 1940-1958 Stanisław Figielski,infułat,doktor,w latach 1940-1946 administrator apostolski diecezji płockiej
• 1958-1985 Seweryn Wyczałkowski,prałat,profesor Seminarium Duchownego,zm.1986
• 1985-1986 Stanisław Bońkowski,doktor,profesor Seminarium Duchownego,zm.1988
• 1986-2004 Ryszard Dybiński,kanonik płocki
• 2004-2008 Janusz Cegłowski,kanonik pułtuski
• 2008-nadal Wiesław Gutowski,kanonik gremialny pułtuski

Mikołaj Kurowski

Herbu Szreniawa(ur.1355,zm.1411)biskup poznański,włocławski i arcybiskup gnieźnieński,kanclerz koronny.Występował również pod imieniem przybranym Mirosław.Urodził się w Kurowie pod Bochnią.Jego ojcem był kasztelan żarnowski Klemens z Kurowa,zaś matką Dorota.W 1385 a więc bardzo szybko uzyskał tytuł bakałarza na Uniwersytecie Karola w Pradze,a w 1395 dopełnił studiów zdobywając tytuł magistra.Podczas pobytu w Czechach nawiązał kontakty z Pawłem Włodkowicem i Andrzejem Łaskarzem.Po powrocie do kraju przyjął święcenia duchowne,rozpoczynając jednocześnie karierę polityczną jako notariusz w kancelarii królewskiej.W 1393 protonotariusz,objął jednocześnie urząd kantora gnieźnieńskiego.W 1395 przyjął sakrę biskupią i zasiadł na tronie poznańskim.Pozostając nadal protonotariuszem,częściej przebywał w Krakowie niż Poznaniu.Jako biskup rozbudował katedrę i erygował dwie altarie w poznańskiej kolegiacie.W 1399,dzięki poparciu Władysława Jagiełły,awansował na biskupstwo włocławskie,rezygnując jednocześnie z tronu w Poznaniu i obejmując urząd kanclerza koronnego,który sprawował do roku 1405.W 1402 ponownie zmienił tron,rezygnując z Włocławka na rzecz tronu arcybiskupiego w Gnieźnie.W 1404 brał udział w zjeździe z Krzyżakami w Raciążu i sejmie w Nowym Korczynie.W 1405 i 1407 wziął udział w poselstwie królewskim do wielkiego mistrza krzyżackiego.W 1409 wziął udział w zjeździe w Łęczycy i ponownie posłował do Malborka,gdzie zgodnie z planem sprowokował Ulricha von Jungingen do wypowiedzenia Polsce wojny.Podczas bitwy pod Grunwaldem wystawił własną chorągiew,sam jednak pozostał w Krakowie,gdzie jako prymas zastępował króla.Po zakończeniu wojny brał udział w przygotowaniu i podpisaniu pokoju w 1411.W tym samym roku został jednym z pełnomocników Jagiełły w negocjacjach z Zygmuntem Luksemburczykiem.Choć w Gnieźnie przebywał rzadko,potrafił zjednać sobie przychylność kapituły i wyznaczyć odpowiednich prałatów zarządzających diecezją.Podczas jego posługi podniosły się dochody z dóbr biskupich.Popierał również podnoszenie przez duchowieństwo poziomu wykształcenia.Na synodzie diecezjalnym w Kaliszu doprowadził do uchwalenia obligatoryjnych egzaminów na notariuszy publicznych,a na synodzie archidiecezjalnym w Łęczycy do opracowania szczegółowej instrukcji dla wizytatorów parafii.Do jego najważniejszych fundacji należą dwa kościoły w Łowiczu,ołtarz Św.Trójcy w katedrze gnieźnieńskiej,dom arcybiskupi we Krakowie oraz organy w kościele NMP w Kaliszu.Zmarł w Ropczycach,wskutek upadku z konia,w dniu 7 września 1411.Pochowano go w podziemiach katedrze gnieźnieńskiej.

Dobrogost z Nowego Dworu

(Dobrogost Nowodworski)herbu Nałęcz(ur.1355,zm.14 września 1401 w Chełmnie nad Nerem)biskup poznański i arcybiskup gnieźnieński.Wywodził się z mazowieckiej gałęzi rodu Nałęczów.W młodości Dobrogost wraz ze swoimi dwoma braćmi Abrahamem i Niemierzym otrzymał z rąk księcia Ziemowita III Mazowieckiego na własność Nowy Dwór.Był doktorem prawa na Uniwersytecie w Padwie.W latach 1368-1374 był kanclerzem na dworze księcia mazowieckiego Siemowita III.16 kwietnia 1382,pod presją Siemowita,który obległ kapitułę zebraną na zamku w Łowiczu,został wybrany arcybiskupem gnieźnieńskim.Jednak na rozkaz króla Ludwika Węgierskiego został uwięziony w drodze do Rzymu w Treviso.Pewne znaczenie miał tu też konflikt Grzymalitów z Nałęczami w Wielkopolsce,gdy Dobrogost jako Nałęcz znalazł się w obozie przeciwników monarchy.W czerwcu 1384 władca nadał mu jednak biskupstwo poznańskie.Wyjechał z misją dyplomatyczną do papieża,której efektem było wydanie 17 kwietnia 1388 przez Urbana VI bulli,w której uznawał Władysława Jagiełłę za princeps christianissimus(władcę najbardziej chrześcijańskiego).Bullą z 12 marca 1388 papież mianował Dobrogosta swoim legatem,powierzając mu misję utworzenia biskupstwa wileńskiego.W nagrodę po 17 maja 1394 został arcybiskupem gnieźnieńskim.W latach 1386 i 1394 był kolektorem papieskim.W 1400 odprawił synod archidiecezjalny w Łęczycy.Arcybiskup Dobrogost zmarł 14 września 1401 roku w Chełmnie nad Nerem.Jego ciało sprowadzono do Gniezna i pochowano w katedrze na Wzgórzu Lecha.

Bodzentyn

Miasto w województwie świętokrzyskim,w powiecie kieleckim.Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Bodzentyn.Prawa miejskie w latach 1355-1870 i ponownie od 1994.W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj.kieleckiego.Był własnością biskupów krakowskich.Miejscowość jest siedzibą parafii św.Stanisława Męczennika.W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii krakowskiej,diecezji kieleckiej,dekanatu bodzentyńskiego.Jest ośrodkiem usługowym i krajoznawczym.Położony w Górach Świętokrzyskich,u stóp Pasma Klonowskiego,nad Psarką(dorzecze Kamiennej).Znajduje się tu siedziba dyrekcji Świętokrzyskiego Parku Narodowego.W mieście działa Towarzystwo Przyjaciół Bodzentyna.Bodzentyn jest lokalnym węzłem drogowym.Krzyżują się tu drogi wojewódzkie nr 751 i 752.Przez miasto przepływa niewielka rzeka Psarka,dopływ Świśliny.

Informacje statystyczne

Według danych z 31 grudnia 2010 r.miasto zajmowało powierzchnię 8,65 km² i liczyło 2223 mieszkańców,z czego liczba mężczyzn wynosiła 1055 osób(47,5%),zaś kobiet 1168(52,5%).Gęstość zaludnienia wynosiła 257 osób/km². Historia
Początki
Bodzentyn powstał w 1355 na gruntach Tarczka,który w XII i XIII wieku był ośrodkiem posiadłości biskupich.Przywilej na założenie miasta na prawie magdeburskim biskup Bodzanta otrzymał od króla Kazimierza Wielkiego.Miasto stało się ośrodkiem klucza majątkowego biskupów krakowskich.W 1365 biskup Florian z Mokrska wzniósł tu zamek oraz otoczył miasto obronnymi murami.W 1380 Jan Radlica ufundował w Bodzentynie kościół pod wezwaniem św.Krzyża.W 1410 zatrzymał się tu król Władysław Jagiełło,wyprawiający się na Krzyżaków.Król przyjechał tutaj 19 czerwca z Łysej Góry i przez dwa dni przebywał na dworze biskupim,przyjmując posłów od książąt pomorskich.Niedługo później miasto zniszczył pożar.Z tego powodu w 1413 biskup Wojciech Jastrzębiec wyjednał od Jagiełły nowy przywilej,w którym król potwierdził prawo magdeburskie.W 1412 Piotr Wysz rozszerzył posiadłości Bodzentyna o kilkanaście łanów.W tym samym czasie sąsiedni Tarczek,który utracił na rzecz Bodzentyna znaczną część obszaru,został zdegradowany do rzędu wsi.Biskup Wysz nadał Bodzyntynowi prawo wyrębu drzewa i wypasu bydła,wyłączność na handel solą i mięsem,a także monopol na wyrób trunków w promieniu jednej mili.Biskup ustanowił w Bodzentynie targ oraz dwa jarmarki.
XV-XVII wiek
Przywileje królewskie z 1468 i 1698 spowodowały zwiększenie liczby jarmarków do sześciu.W latach 1533 i 1575 Bodzentyn otrzymał przywileje zwalniające z opłat wjazdowych i przejazdowych.Został zwolniony m.in.od cła solnego w Wiślicy.W latach:1430,1510,1548,1601 i 1637 powstały cechy szewców,prasołów,kowali,krawców,sukienników i rzeźników.Przedstawiciele mniej licznych rzemiosł zostali zrzeszeni w cechu kowali.W 1645 miasto miało 14 kowali,5 ślusarzy oraz znaczną liczbę rzemieślników usługowych innych profesji.W 1450 Zbigniew Oleśnicki ufundował w Bodzentynie gotycką kolegiatę.W drugiej połowie XVI wieku zamek w Bodzentynie został przebudowany na pałacową rezydencję.W tym samym czasie powstał drugi rynek.Miasto otrzymało też wodociąg oraz łaźnię,wybudowane staraniem burmistrza Jana Kołka.W Bodzentynie mieszkał i zmarł w 1577 sekretarz królewski,biskup i uczony Franciszek Krasiński.Tu również 17 marca 1642 zakończył życie kanclerz wielki koronny Jakub Zadzik.Od 1640 Bodzentyn wysyłał jednego kandydata na studia bakalarskie do Akademii Krakowskiej.Po zdobyciu wykształcenia był on zatrudniany w miejscowej szkole.W 1670 w Bodzentynie wzniesiono obszerny ratusz z wysoką wieżą i zegarem.Fundatorem okazałej budowli był biskup Andrzej Trzebicki.Od 1692 miasto posiadało fundację Jana Łuczkiewicza wspierającą rzemiosło,nauczycieli i uczniów.W czasie reformacji znajdowała się tu siedziba sądu biskupiego,który zajmował się sprawami odstępstw od wiary katolickiej.W czasie potopu szwedzkiego miasto nie poniosło większych szkód.Wkrótce później zostało jednak dotknięte przez klęski żywiołowe,które spowodowały zmniejszenie się liczby mieszkańców.W latach 1662-1663 Bodzentyn miał 134 domy i ok.850 mieszkańców.W 1674 był zamieszkiwany już tylko przez ok.540 osób.
XVIII-XIX wiek
W XVIII i XIX w.Bodzentyn stał się lokalnym ośrodkiem przemysłowym.Działały tutaj kuźnice,a także fabryka luster i porcelany.W mieście funkcjonowały fabryki sukienne i rzeźbiarskie oraz cegielnie.Fabryki żelaza urządzał w okolicy biskup Konstanty Felicjan Szaniawski znacznie podnosząc dochody miasta.Ostatnim z biskupów krakowskich,który mieszkał w Bodzentynie był Kajetan Sołtyk.W 1797,na mocy konwencji rozbiorowej,miasto przeszło na własność rządu.W 1832 rozebrano ratusz,a w 1836 część murów miejskich z Bramą Opatowską.Wg spisu z 1827 w Bodzentynie były 203 domy i 1050 mieszkańców.W 1833 urodził się tu malarz Józef Szermentowski.Miasto wyróżniło się czynnym udziałem mieszkańców w powstaniu styczniowym.W noc wybuchu powstania,Bodzentyn został zaatakowany przez powstańców,pod dowództwem braci Dawidowiczów.Oddział złożony był z pracowników zakładów suchedniowskich.Bitwa pozostała nierozstrzygnięta,a zarówno powstańcy jak i rosyjski garnizon,opuścili miasto.23 stycznia 1864,w pierwszą rocznicę bitwy,odbyła się tu defilada oddziałów powstańczych,którą odebrał generał Józef Hauke-Bosak.Generał odczytał rozkaz Romualda Traugutta i podziękował podkomendnym za ich postawę w bitwach pod Iłżą i pod Cisowem.W roku 1868 miasto zamieszkiwało 1469 mieszkańców,w tym 428 Żydów.Dwa lata później w efekcie reformy administracyjnej Bodzentyn utracił prawa miejskie i stał się osadą.Zdecydowana większość mieszkańców zajmowała się rolnictwem.W niewielkim stopniu rozwinęło się rzemiosło.Handel pozostawał w całości w rękach ludności żydowskiej.
Wiek XX
Początek XX wieku przyniósł ze sobą dalszy wzrost ludności.W 1909 Bodzentyn liczył już 3316 stałych mieszkańców,z czego 1474 Żydów,9 prawosławnych i 6 protestantów.20 czerwca 1917 r.drewnianą w większości zabudowę miejscowości strawił pożar.Uszkodzeniu uległ dach kościoła parafialnego.Doszczętnie spłonęła synagoga przy ulicy Bożniczej.Według pierwszego międzywojennego spisu z 1921 osada liczyła 3570 mieszkańców,a w przededniu wojny 3853 osób.W okresie II wojna światowej Bodzentyn był silnym ośrodkiem ruchu partyzanckiego w Górach Świętokrzyskich,wielu jego mieszkańców wstąpiło do leśnych oddziałów.Walczyli m.in.pod dowództwem Jana Piwnika„Ponurego”.Na odległym od miasta o kilka kilometrów Wykusie,znajdowała się duża leśna baza żołnierzy AK.Dlatego też 1 czerwca 1943 r.w ramach represji i w odwecie za działalność partyzancką bodzentynian Niemcy przeprowadzili w mieście pacyfikację.Ich silny oddział,stacjonujący w Świętej Katarzynie o świcie okrążył miasto i dokonał rewizji wszystkich domostw i obejść.Niemal wszystkich mieszkańców, z wyjątkiem drobnych dzieci,spędzono na rynek.Tutaj kolejno sprawdzano ich tożsamość i korzystając z informacji szpicli dokonywano egzekucji wybranych osób z użyciem amunicji dum-dum.Tego dnia zginęło w mieście łącznie 39 osób.Wszyscy pochowani zostali we wspólnej mogile i dopiero po wojnie dokonano ekshumacji i indywidualnych pochówków ofiar na cmentarzu parafialnym.Podczas okupacji niemieckiej utworzono tu getto dla Żydów z okolicznych miasteczek.We wrześniu 1942 jego 700 mieszkańców(w tym Dawid Rubinowicz)zostało popędzonych do stacji kolejowej w Suchedniowie,a stamtąd wywiezionych do obozu zagłady w Treblince.W 1946 Bodzentyn zamieszkiwało już tylko 2100 mieszkańców.Po wojnie powstała winiarnia,przetwórnia owoców,zakłady mleczarskie i cegielnia,a także spółdzielnie szewców oraz tkacka.W 1960 Bodzentyn miał 2970 mieszkańców.50% ludności nadal utrzymywało się w tym czasie z rolnictwa.W 1994 Bodzentyn odzyskał utracone prawa miejskie.
Kalendarium

• 1355 założenie miasta przez biskupa krakowskiego Bodzantę,
• XVI-XVIII w.ośrodek handlu i rzemiosła,
• 1795 miasto znajduje się w zaborze austriackim,
• 1809 miasto znajduje się w Księstwie Warszawskim,
• 1815 miasto znajduje się w Królestwie Polskim,
• 1863 bitwa powstania styczniowego,
• 1870 odebranie praw miejskich,
• 1939-1945 okupacja niemiecka,getto
• 1994 powtórne nadanie praw miejskich

Nazwa
W XIV wieku miasto nosiło nazwę Bodzęcin,od imienia założyciela,biskupa Bodzęty(Bodzanty).Współczesna nazwa utrwaliła się na skutek pisowni dokumentów łacińskich(Bodzentin w 1439).W gwarze ludowej utrzymuje się nazwa Bozecin.Pod koniec XIX wieku w użyciu były wariantywne formy:Bożęcin i Borzęcin.
Zabytki

• Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP i św.Stanisława Biskupa,gotycki z lat 1440-1452
  • Ołtarz z katedry na Wawelu z 1 poł.XVI w.
• Ruiny zamku wzniesionego w XIV w.przez Floriana z Mokrska i przebudowanego w XIV w.
• Kościół św.Ducha z XVII w.Murowana budowla powstała na miejscu drewnianej świątyni z XV w.Do jej południowej ściany przylegał budynek szpitala.Kościół uległ zniszczeniu w czasie pożaru w 1917.Kościół został odbudowany i 23.05.2010 r.odbyło się poświęcenie świątyni.Przy ruinach rosną lipy pomniki przyrody.
• zagroda Czernikiewiczów z 1809 oddział Muzeum Wsi Kieleckiej ze zbiorami etnograficznymi,
• Układ architektoniczny,typowy dla średniowiecznych miast,o regularnym planie z dwoma rynkami i pozostałościami dawnych obwarowań miejskich z XIV wieku.
• kamienice i domy tzw.z przejezdnymi sieniami z XVIII i XIX w.
• Cmentarz parafialny z symboliczną mogiłą powstańców styczniowych,ufundowaną w 1917 przez gminę oraz Koło Macierzy Szkolnej.Na cmentarzu znajduje się także zbiorowa mogiła i pomnik 39 osób rozstrzelanych 1 czerwca 1943.
• ruiny murów obronnych
• cmentarz wojenny z I wojny światowej,
• cmentarz żydowski,
• ośrodek sztuki ludowej(tkactwo)

Turystyka
Przez miasto przechodzi niebieski szlak turystyczny im.E.Wołoszyna z Wąchocka do Cedzyny,zielony szlak turystyczny ze Starachowic do Łącznej oraz czerwony szlak rowerowy z Cedzyny do Nowej Słupi.

Siemowit III

(Ziemowit)mazowiecki(ur.ok.1320,zm.16 czerwca 1381 r.)od 1341 r.współrządził razem z bratem Kazimierzem I w Warszawie i Czersku,od 1345 w ziemi rawskiej,od ok.1349 r.w wyniku podziału książę na Czersku,Liwie i Rawie,od 1351 r.w Gostyninie,od 1351 r.lennik króla Polski Kazimierza Wielkiego,od 1352 r.zastawny książę płocki,od 1355 r.w Warszawie i Sochaczewie,od 1370 r.władca suwerenny,także na Płocku,od 1370 w Zakroczymiu i Wiźnie,od 1373/4 wydzielił synom dzielnice w Warszawie i Rawie.Siemowit III był drugim pod względem starszeństwa synem księcia mazowieckiego Trojdena I i córki władcy Halicza Jerzego I Marii.W źródłach Siemowit po raz pierwszy pojawia się dopiero przy okazji objęcia spadku po zmarłym w 1341 r.ojcu,kiedy to razem z młodszym bratem Kazimierzem odziedziczył Księstwo Czerskie.Cztery lata później władztwo młodych Trojdenowiców zostało dodatkowo powiększone o Rawę Mazowiecką dzięki bezpotomnej śmierci stryja Siemowita II.Około 1349 r.Siemowit III i Kazimierz zdecydowali się na podział ojcowizny,dzięki czemu starszy Siemowit został księciem w Czersku,Rawie i Liwie,natomiast młodszy Kazimierz zadowolił się środkową częścią Mazowsza z niewielką ówcześnie Warszawą.Pierwsze lata samodzielnych rządów Siemowita upłynęły pod znakiem równoważenia wpływów sąsiednich potęg Krzyżaków,Polski Kazimierza Wielkiego i Czech Luksemburgów.Część historyków przypuszcza,że ok.1346 r.Trojdenowice złożyli hołd lenny cesarzowi Karolowi IV.Inni zaś uważają,że zależności tej zostali poddani dopiero w 1351 r.tzn.po przejęciu spadku po Bolesławie III,który wcześniej już był czeskim lennikiem.W 1351 r.władztwa braci zostały powiększone dodatkowo dzięki układowi z Kazimierzem Wielkim z 18 września o Gostynin(Siemowit) i Sochaczew(Kazimierz I warszawski)odziedziczone po bezdzietnym kuzynie Bolesławie III(w tym też momencie Kazimierz I warszawski,a być może i Siemowit III złożyli władcy Polski hołd lenny anulując wcześniejsze układy z Czechami).Po 1351 r.obserwujemy powolne przechodzenie książąt mazowieckich pod zwierzchnictwo Polski.Jedną z ważniejszych kart przetargowych stała się przyłączona do Polski po śmierci Bolesława III ziemia płocka,którą w bliżej nieznanym momencie pomiędzy 1351 a 1355 r.Kazimierz Wielki zastawił za 2000 grzywien Trojdenowicom.W 1355 r.niespodziewanie zmarł książę warszawski Kazimierz.Realna stała się wtedy groźba inkorporacji jego władztwa do korony polskiej.Kazimierz Wielki chcąc jednak ściślej podporządkować sobie całość Mazowsza nie zdecydował się na przyłączenie księstwa do Polski,ale w zamian za hołd lenny oddał całość spadku Siemowitowi III.Dodatkowo władca Mazowsza zobowiązał się nie wchodzić w sojusze z wrogami Polski,umorzyć dług i zwrócić ziemię płocką Polsce(gdyby jednak Kazimierz Wielki zmarł bezpotomnie,księstwo płockie i to bez obowiązku lennego miało wrócić w ręce Siemowita).Trwałym nabytkiem Siemowita było również otrzymane od króla,a wydzielone z Małopolski tzw.Zapilcze między rzekami Pilicą i Radomką.O tego momentu współpraca pomiędzy Siemowitem a Kazimierzem Wielkim układała się wręcz wzorowo.W 1363 r.książę mazowiecki wziął udział w uroczystościach zaślubin(w Krakowie)wnuczki Kazimierza Elżbiety i cesarza rzymskiego Karola IV.We wrześniu 1364 r.uczestniczył również w słynnym zjeździe monarchów w Krakowie i uczcie u Wierzynka.Kolejnym przejawem ścisłej i dobrze układającej się współpracy było wydanie w 1369 r.córki Siemowita Małgorzaty za wnuka Kazimierza Wielkiego,noszącego to samo imię Kaźka Słupskiego.Rangę ślubu zwiększa fakt,że w tym czasie Kaźko był usynowiony przez króla Polski i był jednym z dwóch obok Ludwika Andegaweńskiego kandydatów do spadku po polskim monarsze.W listopadzie 1370 r.zmarł Kazimierz Wielki.Zgodnie z układami z lat 1351,1355 i 1359 Siemowit III stawał się na powrót w pełni niezależnym władcą.Do Mazowsza przyłączono wówczas należące dotąd do Kazimierza Wielkiego:Płock,Wiznę,Wyszogród i Zakroczym,co pozwoliło na powrót zjednoczyć Mazowsze w granicach dzielnicy Siemowita I.Po 1370 r.obserwujemy zanik aktywniejszej polityki Siemowita III.Mogło być to spowodowane zarówno wiekiem księcia,jak i faktem zrealizowania założonych celów politycznych zjednoczenia i usamodzielnienia Mazowsza.W polityce wewnętrznej wielkim dokonaniem Siemowita było spisanie i wydanie w 1377 r.mazowieckiego prawa zwyczajowego.Nie bez znaczenia były również:reforma sądownictwa,administracji i skarbu książęcego poprzez wprowadzanie groszowego systemu monetarnego.Książę wprowadził także szeroko na Mazowsze lokacje miejscowości na prawie chełmińskim.Ważnym aspektem polityki Siemowita była również rozbudowa i umocnienia zamków na Mazowszu(księciu przypisuje się inicjatywę budowy zamków w Gostyninie i Rawie).Pełnię władzy nad zjednoczonym Mazowszem Siemowit III zachował do przełomu 1373 i 1374 r.kiedy to zdecydował się wydzielić dzielnice warszawską i rawską swoim synom Siemowitowi IV i Januszowi.Księciu Januszowi przypadły też tereny,które później stworzyły ziemię łomżyńską.Siemowit III był dwukrotnie żonaty.Jego pierwszą małżonką była Eufemia,córka księcia opawskiego Mikołaja II.Z małżeństwa tego książę doczekał się wspomnianych wcześniej dwóch synów Siemowita i Janusza,oraz trzech córek Anny późniejszej dominikanki w Raciborzu(zm.1403 r.)Eufemii późniejszej żony Władysława Opolczyka(zm.1418/24)oraz Małgorzaty żony Kaźka Słupskiego(zm.1396 r.)Drugą żoną mazowieckiego Piasta była Ludmiła córka księcia ziębickiego Bolka II lub jego syna Mikołaja Małego.Z małżeństwa tego pochodziło trzech synów.Dwóch najstarszych zmarło w dzieciństwie.Najmłodszy Henryk został biskupem płockim.Siemowit III mazowiecki uważany przez historyków za jednego najwybitniejszych władców Mazowsza zmarł 16 czerwca 1381 r. i został pochowany w katedrze w Płocku.
Ciekawostka
Jego powszechnie znana chorobliwa zazdrość wobec żony stała się inspiracją dla"Opowieści zimowej"Williama Szekspira.