Wawrzyniec Gembicki

Herbu Nałęcz(ur.5 sierpnia 1559,Gembice,obecnie Gębice zm.10 lutego 1624 Łowicz)arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski,biskup chełmiński,biskup kujawski,kanclerz wielki koronny,podkanclerzy koronny,sekretarz wielki koronny.
Młodość i nauka
Urodzony 5 sierpnia 1559 r.w Gembicach;pochodził ze średniozamożnej rodziny wielkopolskiej,syn Pawła i Anny Łowęckiej.Po początkowej nauce w Chodzieży oraz dalszej w Akademii Lubrańskiego i kolegium jezuickim w Poznaniu,podjął w latach 1576-1577 studia w jezuickiej akademii w bawarskim Ingolstadt,gdzie studiował filozofię i prawo.Kontynuował studia po powrocie do kraju na Akademii Krakowskiej.W czasie studiów wstąpił do stanu duchownego.
Początki kariery
Po studiach rozpoczął pracę w kancelarii podkanclerzego Wojciecha Baranowskiego.Pracowitość,zdolności oraz poparcie dalszego krewnego,Jana Zamoyskiego przyniosły mu godność sekretarza króla Stefana Batorego,a w 1587 Zygmunta III.W 1595 został sekretarzem wielkim koronnym.Brał w 1596 r.udział w misji do Stolicy Apostolskiej,gdzie jego biegła przemowa ostatecznie przekonała papieża Klemensa VIII o słuszności praw Rzeczypospolitej do Mołdawii.
Biskup chełmiński
Po powrocie z misji otrzymał kilka beneficjów kościelnych,a następnie 10 listopada 1600 nominację na biskupstwo chełmińskie.Sakrę przyjął z rąk prymasa Stanisława Karnkowskiego,jednak z racji na brak indygenatu pruskiego spotkał się z oporem sejmiku generalnego Prus Królewskich.Jako biskup zwalczał energicznie reformację,umacniał katolicką organizację kościelną,osobiście wizytował parafię,troszczył się o wzmocnienie dyscypliny kleru,zrewidował statuty kapituły katedralnej chełmińskiej(1603) i utworzył w niej prebendę kanonika-teologa.Mimo oporów kapituły odbył 21 czerwca 1605 r.synod diecezjalny w Chełmży,którego statuty uporządkowały szereg spraw diecezji.Popierał jezuitów w Toruniu,wprowadzając ich ponownie,przy zbrojnej pomocy szlachty,do tegoż miasta;przywrócił w Toruniu procesje Bożego Ciała.Jako subdelegat papieski nadzorował reformę benedyktynek podjętą w klasztorze chełmińskim przez energiczną ksienię Magdalenę Mortęską i w 1606 r.zatwierdził ich nową regułę.Brał czynny udział w obradach sejmiku pruskiego oraz uczestniczył w synodzie prowincjalnym w Piotrkowie w 1607 r.
Biskup kujawski
W 1610 został biskupem kujawskim,wbrew prawu ale za zgodą króla i sejmu zatrzymując otrzymane wcześniej kanclerstwo.Jako biskup kujawski zdecydowanie występował przeciw luteranom w Gdańsku i przywrócił w tym mieście katolicką organizację kościelną.Osadził jezuitów w Starych Szkotach pod Gdańskiem,wprowadził nowy podział archidiakonatu pomorskiego,a w 1612 odbył synod diecezjalny we Włocławku.
Prymas i arcybiskup gnieźnieński
12 października 1615 został desygnowany przez króla na arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski,uzyskując 8 maja 1616 prowizje papieską.Jako metropolita dał się poznać jako świetny gospodarz,odbudowując zrujnowaną ekonomię archidiecezji.Przeprowadzał liczne fundacje,odrestaurował katedrę gnieźnieńską i liczne kościoły.Wykazał troskę o bibliotekę kapitulną i seminarium.Dbał o rezydencję prymasowską w Łowiczu,ale obdarował też hojnie zakon bernardynów.Jego świetny dwór stał się jednym z ognisk życia kulturalnego Rzeczypospolitej.
Kanclerz i polityk
W 1607 został podkanclerzym koronnym,a w 1609 kanclerzem wielkim koronnym.Popierał politykę wschodnią Zygmunta III.W 1610 r.brał udział w wyprawie króla na Smoleńsk,zabiegając aktywnie o potrzebne na nią środki finansowe.W 1611 zorganizował w Warszawie wspaniałą ceremonię powitania powracającego na czele wojska polskiego pogromcy Rosjan króla Zygmunta III.Gdy polityka moskiewska monarchy poniosła klęskę,oddał w 1613 oddał kanclerstwo Feliksowi Kryskiemu,ale pozostał wierny koncepcji opanowania Rosji.W 1613 przewodniczył w Bydgoszczy komisji sejmowej mającej zaspokoić żądania niepłatnego wojska,doprowadzając do ugody i rozwiązania konfederacji.Był zwolennikiem pokoju z Turcją,przekonał jednak duchowieństwa na synodach w Łowiczu w 1620 oraz Piotrkowie w 1621 do finansowego wsparcia rozpoczętej wojny.W 1621 wobec wyruszenia króla na kampanię przeciw Turcji sprawował namiestnictwo w Koronie.Na sejmie w 1623 usiłował doprowadzić do ugody unitów z prawosławiem.Zmarł 10 lutego 1624 r.w Łowiczu,pochowany w katedrze gnieźnieńskiej w nagrobku z alabastru z jego wizerunkiem.

Mikołaj Sapieha

(ur.1558,zm.1638)wojewoda nowogródzki od 1618,wojewoda miński od 1611.Był synem Bohdana i bratem Pawła Stefana.Kształcił się za granicą,od 1582 w Bolonii,następnie od 1586 w Rzymie i Orleanie(1587).Po powrocie do kraju uzyskał w 1588 nominację na podkomorzego grodzieńskiego.W 1596 posłował do Szwecji w celu utwierdzenia praw Zygmunta III Wazy do tronu szwedzkiego.W 1603 posłował na sejm.Utrzymywał bliskie kontakty z kanclerzem Lwem Sapiehą.W 1608-1609 przebywał na kuracji w Cieplicach i Karlsbadzie.Po powrocie otrzymał w 1611 Województwo mińskie.W latach następnych przebywał w Boćkach,zajęty sprawami majątkowymi.W 1618 otrzymał Województwo nowogródzkie.W 1620 posłował na sejm.W 1623 wybrany do komisji ds.traktatów ze Szwecją wymówił się od uczestnictwa w niej powołując się na słaby stan zdrowia.Brał udział w sejmie konwokacyjnym w 1632 i przygotowaniach do wojny z Carstwem Rosyjskim,na którą posłał swojego syna Tomasza.Był ojcem Tomasza.Zmarł w 1638.

Stanisław Krasiński

Herbu Ślepowron(ur.1558,zm.1617),syn Andrzeja,brat Jana Andrzeja,ojciec Jana Kazimierza i Gabriela i Ludwika.Chorąży płocki od 1583,kasztelan ciechanowski od 1587,kasztelan sierpuchowski od 1590,później podlaski od 1593 oraz płocki od 1596,od 1600 wojewoda płocki.Był też starostą błońskim.

Zwierzyniec

Obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec.Wieś została włączona do terenów Krakowa 13 listopada 1909 roku jako XIII dzielnica katastralna.Tereny te niegdyś były własnością Piotra Własta,wielkorządcy Bolesława Krzywoustego,a w XII w.przeszły w posiadanie Jaksy Gryfity,zięcia Piotra Własta.Jaksa Gryfita ufundował tutaj w roku 1162 klasztor Norbertanek.W dokumencie fundacyjnym tego klasztoru po raz pierwszy wymieniona została nazwa"Zwierzyniec".Dawna wieś,rozciągająca się między Rudawą na północy i wschodzie a Wisłą na południu.Od południowego zachodu graniczy z Przegorzałami a od północnego zachodu z Wolą Justowską,od północy z Czarną Wsią natomiast od wschodu z Półwsiem Zwierzynieckim.Na części terenu wsi powstało osiedle Salwator.Nazwa Zwierzyniec jest tradycyjnie powiązana ze służebną funkcją obszarów myśliwskich dla dworu królewskiego,brak jednak dowodów iż istniały na tym terenie wydzielone miejsca do polowań.Najstarszy znany zapis obecnej nazwy Dzielnicy pochodzi z XIII wieku(łac.Sverincia lub Zwerincia),natomiast polski zapis Zwierzyniec jest nam znany dopiero z roku 1422.Pochodną nazwą Zwierzyńca są Półwsie Zwierzynieckie.Półwsie są dawnym śladem podziału wsi Zwierzyniec na dwie części właśnie Zwierzyniec i Półwsie.

Dorota Kątska

(także:Kącka)(ur.1558,zm.17 września 1643 w Krakowie)przez ponad 50 lat(od 1591 do swej śmierci)ksieni krakowskiego klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu.W okresie piastowania tej funkcji podźwignęła klasztor z gospodarczego i duchowego upadku.Dokonała przebudowy kościoła i klasztoru norbertanek,pobliskiego kościoła Najświętszego Salwatora,wzniosła na nowo kaplicę św.Małgorzaty na Salwatorze,zbudowała dla norbertanek kościół św.Norberta w Krakowie.W 1635 ufundowała także kościółek św.Doroty na wzgórzu pod Grodźcem koło Będzina(Góra Św.Doroty).Prowadziła szeroką działalność charytatywną.

Mikołaj Daniłowicz

Herbu Sas(ur.ok.1558 zm.30 maja 1624)kasztelan lwowski od 1614,podskarbi wielki koronny od 1617,podskarbi nadworny koronny od 1610,oboźny wielki koronny,marszałek sejmu w 1593,starosta krasnostawski od 1622,ekonom samborski i starosta czerwonogrodzki od 1615,starosta parczewski od 1614,bielski od 1610,chełmski od 1609,drohobycki od 1599.Kształcił się do 1581 na uniwersytecie w Dillingen an der Donau.Udał się do Szwecji w orszaku Zygmunta III Waza.Wziął udział w wyprawie cecorskiej Jana Zamoyskiego.W czasie rokoszu Zebrzydowskiego opowiedział się po stronie władcy.W 1607 posłował do Turcji.W 1621 wzniósł w Warszawie kamienicę,zniszczoną w czasie potopu szwedzkiego,która odbudowana z czasem pomieści Bibliotekę Załuskich.

Piotr Ciekliński

(ur.1558 r.zm.14 maja 1604 r.)polski szlachcic,dworzanin Jana Zamoyskiego,sekretarz i dyplomata królów polskich,pisarz i poeta renesansowy,pierwszy polski komediopisarz.Jego przodkowie wywodzili się z w Cieklina w ówczesnej ziemi bieckiej w Małopolsce.Pochodził z niezamożnej szlachty herbu Abdank.Był synem Stanisława,podstarościego sanockiego,pana na Lipinkach i części Rozdziela.Uczył się w kolegium jezuickim w Jarosławiu,studiował też przez pewien czas w Akademii Krakowskiej.Prawdopodobnie przez Piotra Broniowskiego z Bieździedzy,ówczesnego dzierżawcę Cieklina,trafił na dwór Jana Zamoyskiego,dzięki któremu dostał się w 1579 r.do kancelarii królewskiej Stefana Batorego.Życie wypełniły mu prace na rzecz swego patrona(Zamoyskiego),udział w wyprawach wojennych,praca na stanowisku sekretarza królewskiego(Batorego,a następnie Zygmunta III)oraz kariera dyplomatyczna.Przez współczesnych zaliczany był wówczas do najbardziej zaufanych urzędników królewskich.Jako żołnierz Ciekliński był m.in.uczestnikiem wojen moskiewskich Batorego.Zimą 1588 r.przywiózł do Krakowa wieść o rozbiciu pod Byczyną(24 stycznia 1588 r.)najazdu arcyksięcia Maksymiliana pretendenta do tronu polskiego i pojmaniu Habsburga w niewolę.W 1595 r.brał udział w wyprawie mołdawskiej hetmana Zamoyskiego.W 1587 r.posłował do Szwecji,wioząc na dwór Wazów wiadomość o elekcji Zygmunta III na tron Polski.Od 1590 r.przebywał głównie na Rusi(Zamość Lwów),załatwiając liczne interesy kanclerza,zaś w 1594 r.udał się do Włoch z misją uzyskania u papieża zatwierdzenia fundacji Akademii Zamoyskiej.W 1597 r.pojechał z poselstwem do Konstantynopola,gdzie spędził kilka miesięcy.W 1598 r.ożenił się(po raz drugi)z Jadwigą Broniowską córką Piotra,dzierżawcy Cieklina i innych dóbr w okolicy Jasła.Tuż po tym osiadł na roli w rodzinnych włościach,do których król Zygmunt III dodał mu dożywotnie wpływy z dzierżaw dóbr starostwa w Dębowcu(Majscowa,Wola Dębowiecka,Łazy Dębowieckie i in.)graniczących z Cieklinem i Lipinkami.W 1601 r.uzyskał godność podczaszego krakowskiego.Zmarł w 1604 r.po dłuższej chorobie i został pochowany w kościele farnym w Bieczu.Jego syn Stanisław(z pierwszego małżeństwa)był żołnierzem walczył m.in.pod Chodkiewiczem w bitwie pod Kircholmem.Doszedł do rangi rotmistrza.Drugi syn,Piotr,był pokojowcem królewskim i sekretarzem Zygmunta III.Piotr Ciekliński był jednym z najbliższych ludzi Jana Zamoyskiego.Był mocno zaangażowany w działalność kulturalną swego mecenasa.Wysłany przez Zamoyskiego do Włoch,by załatwić w Rzymie zatwierdzenie fundacji Akademii Zamojskiej,poznał tamtejszych wybitnych uczonych i literatów.Z podróży tej przywiózł do Zamościa wiele druków humanistycznych.Podobnie z poselstwa do Turcji wrócił przywożąc szereg rękopisów greckich.Utrzymywał liczne stosunki przyjazne i literackie ze Stanisławem Żółkiewskim,Janem Ostrorogiem,Szymonem Szymonowicem i Janem Szczęsnym Herburtem.Zapewne to on zaprosił do Zamościa przyjaciela Szymonowica Walentego Aleksandra Szlachtowica z Jasła,późniejszego nadwornego poetę Zamoyskich.Swoje najpłodniejsze lata pisarza,poety i tłumacza spędził w Zamościu.Chociaż przypisywane mu jest już autorstwo okolicznościowego„Dialogu politycznego”,napisanego przed zjazdem szlachty w Jędrzejowie w maju 1592 r.jego twórczość zapoczątkowała bajka polityczna pt.„Ziemia Wołoska”(1595,wyd.1902).Przedstawił w niej wierszem aktualne wypadki w Mołdawii,Siedmiogrodzie oraz na Wołoszczyźnie w powiązaniu z atmosferą polityczną Rzeczypospolitej.Trwałe miejsce w dziejach literatury polskiej dało Cieklińskiemu najwybitniejsze jego dzieło pt."Potrójny z Plauta"(Zamość 1597)dowcipna przeróbka komedii obyczajowej Plauta pt."Trinummus"(„Trzy grosze”),której akcję przeniósł ze starożytnych Aten do Lwowa,w realia polityczne czasów Henryka Walezego,Batorego i Zygmunta III Wazy.Ten utwór(wkrótce po wyjściu z druku wystawiony na scenie!)zyskał mu miano pierwszego komediopisarza polskiego.Wartość utworu podnosi fakt,że Ciekliński użył w nim wielu słów i zwrotów charakterystycznych dla mowy jego rodzinnych stron,a forma ortograficzna języka polskiego w wydawnictwie jest wyjątkowo staranna.W późniejszych latach chętnie czytano wiersze okolicznościowe i panegiryczne Cieklińskiego.Autor zmarł nie dokończywszy(rozpoczętego w 1603 r.)przekładu komedii Arystofanesa na język polski.