Lucjan Wolanowski

Lucjan Wilhelm Wolanowski,właściwie Lucjan Kon,pseud.Wilk;Waldemar Mruczkowski;W.Lucjański;(L.W.)lu;Lu;(lw);WOL.(ur.26 lutego 1920 w Warszawie,zm.20 lutego 2006 tamże)polski pisarz,reporter,podróżnik i tłumacz.

Biografia
Urodził się w Warszawie w zasymilowanej rodzinie żydowskiej,jako najmłodsze dziecko i jedyny syn adwokata Henryka Kona(1868–1949) i Róży z domu Wolanowskiej(1883–1932).Był bratem Julii(1912–1912),redaktorki i tłumaczki literatury pięknej Elżbiety Eweliny Wassong(1908–2007)oraz prawniczki Ireny Sawickiej(1914–2004).Jego dziadkiem był lekarz Wilhelm Kohn(1831–1882),a pradziadkiem przemysłowiec Majer Wolanowski(1844–1900).Uczeń Gimnazjum im.Mikołaja Reja w Warszawie oraz Gimnazjum Sanatoryjnego Męskiego Dra Jana Wieczorkowskiego w Rabce.Jako uczeń,m.in.wspólnie z Jackiem Woźniakowskim redagował szkolne czasopismo Szczebioty(1935-1938).Studiował następnie na Wydziale Elektrochemii i Elektrometalurgii Instytutu Politechnicznego w Grenoble,latem 1939 r.wrócił na wakacje do Polski i tu zastała go II wojna światowa.Podczas okupacji przebywał początkowo w Warszawie,a następnie ukrywał się razem z ojcem i drugą siostrą Ireną w Sochaczewie i Podkowie Leśnej(m.in.w willi„Wanda”,u rodziny Drabikowskich).W 1941 r.został zaprzysiężony w ZWZ,od 1942 r.był żołnierzem AK.Prowadził nasłuch radiowy zagranicznych stacji(m.in.BBC) i przygotowywał komunikaty dla polskiego podziemia.Debiutował w 1941 r.w piśmie Kronika Tygodniowa(felietonami pt.Historyjki w cieniu historii,pod pseud.Wilk),potem w wielonakładowym Dniu Warszawy(1943-1944).Po wojnie pracował w PAP(1945–1951).Był m.in.sprawozdawcą z konferencji dla zagranicznych dziennikarzy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Warszawie.W tym okresie poznał m.in.tak znanych później dziennikarzy jak:Edward R.Murrow,Sydney Gruson,Flora Lewis,Larry Allen,Vincent Buist czy Pierre Maréchal,będących wówczas korespondentami w Polsce.W 1950 r.ożenił się z Anną-Bożenną Szumowską(ur.1924 r.obecnie Anna Wolan),śpiewaczką,późniejszą solistką Opery Poznańskiej(małżeństwo trwało do 1969 r.)w 1952 r.urodziła się ich córka Anna,mieszkająca od końca lat 60 w Australii.
Specjalizował się w literaturze faktu,pisząc reportaże dla czasopism:

• „Świat”(1951-1969);m.in.cykle:Cudze skrzydła(1957 r.)Lądy i ludy(od 1957 r.)Na dno i z powrotem(1958 r.)Druga,ale czy ostatnia(z Japonii,1960 r.)Azja 1960 r.(1960 r.)
• „Dookoła Świata”(1969-1976);m.in.cykle korespondencji z Australii(1965-1967,1975 r.)Azji i Filipin(1968 r.)Szwajcarii(1972 r.)
• „Magazyn Polski”(1976-1988)

Współpracował z pismami:

• „Przekrój”(współpraca w latach 40 i ponownie od lat 70);m.in.cykl reportaży pt.Teraz to już można opowiedzieć
• „Express Wieczorny”(Kraków 1956 r.)cykl reportaży„śledczych”o sprawie wielokrotnego mordercy Władysława Mazurkiewicza,w wyniku których wytoczono mu dwa procesy o zniesławienie(uniewinniony)
• „Poznaj Świat”(1956-1957)
• „Kontynenty”(1967-1968)
• „Życie Warszawy”(1967-1968)
• „Vlasta”(Praga 1968 r.)
• „Kulisy”(1969-1970)

W latach 60 odbył wiele podróży,w tym kilka dookoła świata.Był akredytowany przy wojskach ONZ(1962–1963)w czasie operacji desantowych na Nowej Gwinei.Stypendysta Departamentu Stanu USA(1965 r.)Był obecny na Przylądku Kennedy'ego w czasie wystrzelenia pojazdu„Gemini 5”.Pełnił funkcję doradcy Wydziału Informacji Światowej Organizacji Zdrowia WHO w Genewie,a następnie w rejonie Azji Południowo-Wschodniej i Oceanii(m.in.w New Delhi,Bangkoku i Manili).Jest autorem reportaży o zwalczaniu chorób tropikalnych i handlu na Filipinach,w Tajlandii,Hongkongu,Sarawaku,Sabah i Brunei(1967-1968).Był członkiem Związku Zawodowego Dziennikarzy RP(1945-1951),Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich(1951-1982 i 1991-2006),Związku Literatów Polskich(1959-1983),Polskiego PEN-Clubu(1971-2006) i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich(1989-2006).Odznaczony m.in.Orderem Gwiazdy Rumunii(1947 r.)Złotym Krzyżem Zasługi(1956 r.)Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski(1961 r.)Otrzymał wiele wyróżnień za swoją twórczość,m.in.prywatną nagrodę Edmunda J.Osmańczyka Osman(za Zwierciadło bogini,1962 r.)Nagrodę Polskiego Klubu Publicystów Międzynarodowych SDP(za Klejnot korony,1963 r.)wyróżnienie Książka Miesiąca w plebiscycie Kuriera Polskiego(za Księżyc nad Tahiti,1963 r.)nagrodę redakcji„Nowych Książek”Książka Roku 1973(za Westchnienie za Lapu-Lapu,1973 r.)Wyróżnienie Doroczne Funduszu Literatury Ministerstwo Kultury i Sztuki(za Ani diabeł,ani głębina:Dzieje odkryć Australii,opowiedziane ludziom,którym się bardzo spieszy,1988 r.)Otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Springfield w amerykańskim stanie Illinois(1965 r.)Autor 25 książek reportażowych,wielokrotnie wznawianych i przekładanych na obce języki.Mieszkał w Warszawie,na Mokotowie,przy ul.Odolańskiej 23,w dawnym domu pracowników PAP.Pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie(kwatera 2,uliczka 1).W kwietniu 2006 r.Uniwersytet Śląski wydał specjalny dodatek do pisma uczelni,poświęcony pisarzowi,z fragmentami tekstów autobiograficznych,wypowiedziami na temat jego twórczości(wśród autorów znaleźli się m.in.Jacek Woźniakowski,prof.Hilary Koprowski,Eugeniusz Grasberg,Ludwik Jerzy Kern,Lech Paszkowski,Jolanta Klimowicz-Osmańczyk,Krystyna Goldbergowa,Aleksander Ziemny),fragmentami recenzji prasowych(autorstwa m.in.Melchiora Wańkowicza,Wisławy Szymborskiej i Leopolda Ungera)oraz fotografiami archiwalnymi z odbytych podróży.W październiku 2009 r.w ramach serii wydawniczej„Wokół reportażu podróżniczego"(Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach,ISBN 978-83-226-1802-8)ukazała się poświęcona mu książka.Archiwum pisarza przechowywane jest od 2006 r.w Brwinowie k.Warszawy.

Twórczość

• Ośmiornica.Historia jednego koncernu(Książka i Wiedza 1952 r.)
• Przeważnie o ludziach(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1953 r.)
• Na południe od Babiej Góry(Państwowe Wydawnictwo„Iskry”1954 r.)
• Śladami brudnej sprawy(Książka i Wiedza 1954 r.)
• Cichy front(Państwowe Wydawnictwo„Iskry”1955,1956 r.)
• Czy Stanisław Talarek musiał umrzeć?(wespół z Mirosławem Azembskim;Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1955 r.Wyd.Kraj 1955 r.)
• Dokąd oczy poniosą...(Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1958,1959 r.)
• Żywe srebro(wespół z Henrykiem Kawką;Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1959,1963 r.)
• Zwierciadło bogini.Reporter w kraju tranzystorów i gejsz(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1961,1962,1964 r.)
• Klejnot Korony.Reporter w Hongkongu w godzinie zarazy(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1963 r.Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskcih 1963 r.)
• Księżyc nad Tahiti...Reporter na wyspach mórz południowych(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1963;„Książka Miesiąca”w plebiscycie Kuriera Polskiego 1963 r.)
• Basia nad biegunem(Biuro Wydawnicze„Ruch”1964 r.)
• Dalej niż daleko.Reporter na Nowej Zelandii,Nowej Gwinei,w Malazji i Kambodży o dolach i niedolach,radościach i smutkach lądów i ludów oglądanych dalej niż daleko(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1964 r.)
• Ocean nie bardzo Spokojny(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1967 r.) 
  
  • Poczta do Nigdy-Nigdy.Reporter w kraju koala i białego człowieka(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1968,1970,1972,1978;1989 r.ISBN 83-07-01810-2,seria:„Z żaglem”;Zysk i S-ka Wydawnictwo 2015 r.ISBN 978-83-7785-556-0,seria:„Naokoło świata”) 
  • Z zapartym tchem(Państwowe Wydawnictwo„Iskry”1969 r.seria:„Łowcy sensacji”) 
  • Upał i gorączka.Reporter wędruje szlakiem cierpienia(Państwowe Wydawnictwo„Iskry”1970,1973 r.seria„Naokoło świata”;Muza S.A.1996 r.seria„Dookoła świata”) 
  • Westchnienie za Lapu-Lapu.Reporter na najdalszym Dalekim Wschodzie(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1973,1976 r.Nagroda„Nowych Książek”„Książka Roku 1973”) 
  • Min-Min.Mała opowieść o wielkim lądzie(Krajowa Agencja Wydawnicza 1977 r.) 
  • Walizka z przygodami.Reporter tu,reporter tam(Państwowe Wydawnictwo„Iskry”1977 r.seria„Naokoło świata”) 
  • Lądy i ludy(Spółdzielnia Wydawnicza„Czytelnik”1979 r.seria:„Biblioteka Literatury Faktu”) 
  • Buntownicy Mórz Południowych(Instytut Wydawniczy„Nasza Księgarnia”1980,1986 r.ISBN 83-10-07587-1) 
  • Ląd,który przestał być plotką(Państwowy Instytut Wydawniczy 1983 r.ISBN 83-06-00731-X) 
  • Ani diabeł,ani głębina:Dzieje odkryć Australii,opowiedziane ludziom,którym się bardzo spieszy(Instytut Wydawniczy„Nasza Księgarnia”1987 r.ISBN 83-10-08847-7;„Wyróżnienie Doroczne Funduszu Literatury”Ministerstwa Kultury i Sztuki,Warszawa 1988 r.) 
  • Nieznana Australia:Rzeczywistość przekracza fantazję(książka nie wydana(maszynopis);Archiwum Książek i Dokumentów Lucjana Wolanowskiego,Brwinów)

Przekłady

• Ewen Montagu,Człowiek,którego nie było[Wspomnienie z wojny 1939-1945](Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1958 r.)