Anna Kamieńska

Ur.12 kwietnia 1920 w Krasnymstawie,zm.10 maja 1986 w Warszawie polska poetka,pisarka,tłumaczka i krytyk literacki;autorka książek dla dzieci i młodzieży.Przekładała m.in.z rosyjskiego,bułgarskiego,białoruskiego,słowackiego,serbsko-chorwackiego,łacińskiego oraz hebrajskiego.W jej dorobku znajduje się blisko 100 książek.

Życiorys
Jej rodzice to Tadeusz Kamieński i Maria z Cękalskich.Ojciec umarł wcześnie,więc ciężar wychowania czterech córek spoczął na matce.Lata młodości spędziła w Lublinie,uczęszczając do szkoły powszechnej i gimnazjum(obecnie III Liceum Ogólnokształcącego im.Unii Lubelskiej).Często gościła u dziadków w pod lubelskim Świdniku.Przyjaźniła się z Julią Hartwig.Pierwsze próby poetyckie podjęła w wieku około 14 lat.Debiutowała pod auspicjami Józefa Czechowicza w 1936 r.w„Płomyczku”,na łamach którego wydrukowane zostały jej dwa wiersze.Za jej oficjalny debiut przyjmuje się publikację w„Odrodzeniu”w 1944 r.Od 1937 r.uczyła się w Liceum Pedagogicznym w Warszawie.W czasie okupacji hitlerowskiej przebywała w Lublinie i na pod lubelskich wsiach,ucząc się na tajnych kompletach.Po uzyskaniu matury w działającym konspiracyjnie liceum humanistycznym w Lublinie,prowadziła samodzielne studia polonistyczne,zdając egzaminy na tajnym Uniwersytecie Warszawskim.Po wojnie studiowała filologię klasyczną początkowo na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim,a następnie na Uniwersytecie Łódzkim.Podczas pracy zawodowej związana była z tygodnikiem kulturalnym„Wieś”(w latach 1946-1953 zatrudniona w redakcji na stałe),tygodnikiem„Nowa Kultura”(w 1950-1963 członek redakcji,w 1953-1957 redaktor działu poezji),miesięcznikiem„Twórczość”(od 1968 r.członek redakcji).W połowie lat 50 zaczęła także pisać utwory dla dzieci i młodzieży,które początkowo drukowała m.in.w„Płomyczku” i „Świerszczyku”.W 1948 roku wyszła za mąż za poetę i tłumacza Jana Śpiewaka,z którym miała dwóch synów:Jana Leona(1949-1988),dziennikarza(„Powściągliwość i Praca”),pisarza i działacza społecznego oraz Pawła.Kamieńska wspólnie z mężem tłumaczyli rosyjską poezję i dramaty oraz prowadzili liczne prace redakcyjne książek.W 1967 roku mąż zachorował na raka i zmarł 22 grudnia tego samego roku.Poetka bardzo przeżyła jego śmierć i wiele lat była w żałobie.W tym czasie przyjaźniła się z ks.Twardowskim,którego poznała w połowie lat 50.Wspólnie prowadzili rozważania na temat literatury,wiary,Boga i Ewangelii.Często odwiedzali grób Jana Śpiewaka na Powązkach.W Notatniku Kamieńska wspomina:Już dziesięć lat tak chodzimy wśród grobów.Ksiądz Jan przyniósł na grób Janka pęk bzu.Zdziwiłam się,że jeszcze istnieje bez.My idziemy,odchodzimy,a kwiaty zostają takie same i noszą takie same imiona.Ks.Twardowski odegrał niewątpliwie istotną rolę w jej zainteresowaniu religią.Kamieńską pochłaniały sprawy wiary.Jeździła z wykładami do seminariów.Od 1975 r.uczestniczyła w Tygodniach Kultury Chrześcijańskiej,organizowanych w Warszawie przez Komisję Episkopatu do Spraw Duszpasterstwa Ogólnego.W latach 70 odżyły jej związki z Lubelszczyzną.Odwiedzała rodzinę(mieszkające w Lublinie i Świdniku dwie siostry) i zaprzyjaźnionych literatów(m.in.poetę Wacława Gralewskiego i pisarza Józefa Ziębę).Niedługo przed śmiercią ks.Twardowski zadedykował jej swój znany wiersz„Śpieszmy się”.Poetka zdążyła jeszcze na ten wiersz odpowiedzieć tekstem„Puste miejsca”.Uroczystości pogrzebowe celebrował prymas Józef Glemp,który wyraził się o niej:„Prorokini Anna”.W swoim Notatniku zapisała:„Proszę o taki nekrolog:Z radością przyjęła śmierć.Prosi bliskich o przyjęcie jej śmierci z radością.”Anna Kamieńska zmarła 10 maja 1986 roku w Warszawie i pochowana została na Cmentarzu Powązkowskim.
Twórczość
Zbiory poezji

• Wychowanie(KiW 1949 r.)
• O szczęściu(Czytelnik 1952 r.)
• Bicie serca(Czytelnik 1954 r.)
• Pod chmurami(Czytelnik 1957 r.)
• Poezje wybrane(Czytelnik 1959 r.)
• W oku ptaka(PIW 1960 r.)
• Źródła(PIW 1962 r.)
• Rzeczy nietrwałe(Czytelnik 1963 r.)
• Odwołanie mitu(PIW 1967 r.)
• Biały rękopis(Czytelnik 1970 r.)
• Wygnanie(PIW 1970 r.)
• Poezje wybrane(LSW 1971 r.)
• Herody(LSW 1972 r.)
• Poezje wybrane(Czytelnik 1973 r.)
• Drugie szczęście Hioba(PIW 1974 r.)
• Milczenia(WL 1979 r.)
• Rękopis znaleziony we śnie•Wiersze z lat 1973-1975(Czytelnik 1978 r.)
• Wiersze jednej nocy(LSW 1981 r.)
• Anna Kamieńska•Wybór wierszy(Czytelnik 1982 r.)
• Raptularz wojenny(b.w.1982 r.)
• Pierwszy śnieg•Świadkowie(Correspondance des Art 1983 r.)
• W pół słowa•Wiersze z lat 1970-1980(Czytelnik 1983 r.)
• Dwie ciemności•Wybór poezji(W drodze 1984 r.)
• Przyjdź Królestwo(b.w.1984 r.)
• Nowe imię(Epideixis 1987 r.)
• Milczenia i psalmy najmniejsze(WL 1988 r.)
• Nie tylko o Sandomierzu(Oficyna Jędrzejowska 1990 r.)
• Pisz o kamieniu(PAX 1995 r.)
• Inne miejsca(W drodze 1996 r.)
• Jasność w środku nocy(PIW 2001 r.)
• Wiersze przemilczane(Wydawnictwo KUL 2008 r.)

Opowiadania,powieści,refleksje

• Czasy małego szczęścia(Wydawnictwo Łódzkie 1963 r.)
• Rozmowy z profesorem Daleczko(Wydawnictwo Łódzkie 1969 r.)
• Notatnik(W drodze cz.1:1965-1972,1982 r.cz.2:1973-1979,1987 r.)
• Deszczowe lato(PIW 1979 r.)
• Mały notatnik(Oficyna 4K 2002 r.)

Wiersze,opowiadania i powieści dla dzieci

• Słoneczny lizak(wiersze)(Czytelnik 1960 r.)
• Zajęczy pałac(wiersze)(Czytelnik 1962 r.)
• Pod jabłonią(wiersze)(Ruch 1966 r.)
• Dębowa kołyska(wiersze)(Ruch 1967 r.)
• Samowarek mojego dziadka(opowieść)(NK 1967 r.)
• W Nieparyżu i gdzie indziej(powieść)(NK 1967 r.)
• Rozalka Olaboga(powieść)(NK 1968 r.)
• Są takie wyspy(powieść)(NK 1970 r.)
• W królestwie Plastelinii(wiersze)(Ruch 1970 r.)
• Żołnierze i żołnierzyki(powieść)(NK 1971 r.)
• Jaworowi ludzie(wiersze)(Ruch 1973 r.)
• Wielkie małe rzeczy(opowieść)(Czytelnik 1974 r.)
• Sześciopiętrowy dzień(opowieść)(KAW 1975 r.)
• Świat się ciągle zaczyna(opowieść)(Czytelnik 1975 r.)
• Marianna(opowieść)(Czytelnik 1980 r.)
• Dom w domu(opowieść)(NK 1982 r.)
• Wiersze dla dzieci(Siedmogród 2000 r.)

Eseje i felietony o poezji

• Pragnąca literatura(LSW 1964 r.)
• Jeden z grzechów pięknych(Wydawnictwo Lubelskie 1967 r.)

Książki o tematyce religijnej

• Twarze Księgi(szkice o Biblii)(PAX 1982 r.)
• Ojcze nasz(komentarz dla dzieci do modlitwy„Ojcze nasz”)(W drodze 1983 r.)
• Książka nad książkami(opowieści dla dzieci o Starym Testamencie)(NK 1985 r.)
• Na progu słowa(szkice)(W drodze 1985 r.)
• 8 x radość,czyli o ośmiu błogosławieństwach kazania na Górze(rozważania religijne dla dzieci)(W drodze 1985 r.)
• Wszystko jest w Psalmach(opowieści dla dzieci o Psalmach Dawidowych)(W drodze 1990 r.)

Przekłady

• Piołunowe ziele(wybór rosyjskiej liryki ludowej)(PIW 1961 r.)
• Vítězslav Nezval,Rzeczy,kwiaty,zwierzęta i ludzie(NK 1965 r.)
• Perły i kamienie(wybór serbsko-chorwackiej poezji ludowej)(PIW 1966 r.)
• Dora Gabe,W naszych oczach(opowieści dla dzieci)(NK 1967 r.)
• Owidiusz,Przemiany(NK 1969 r.)
• Borys Apriłow,Przygody Liska na morzu(Wydawnictwo Morskie 1971 r.)
• Dora Gabe,Poczekaj,słońce(PIW 1972 r.)
• Jan Dantyszek,Pieśni(Wydawnictwo Pojezierze 1973 r.)
• Władimir Prichodźko,Szedł Antoszka(wiersze)(NK 1976 r.)
• Stanisław Hozjusz,Poezje(Wydawnictwo Pojezierze 1980 r.)
• Atanas Dałczew,Poezja(PIW 1981 r.)
• Tomasz z Kempis,O naśladowaniu Chrystusa(PAX 1981 r.)
• Ivan Krasko,Nox et solitudo(wiersze)(Wydawnictwo Śląsk 1982 r.)
• Do źródeł(psalmy i inne przekłady poetyckie)(W drodze 1988 r.)
• Z mądrości Talmudu(PIW 1988 r.)

Przekłady wraz z Janem Śpiewakiem

• Maksim Gorki,Dzieci słońca(dramat)(PIW 1952 r.)
• Leonid Leonow,Zwykły człowiek(komedia)(„Literatura Radziecka”nr 51,s.5-58,1969 r.)
• Maksim Gorki,Na dnie(dramat)(PIW 1951 r.)
• Leonid Leonow,Dyrektor Morza Kaspijskiego(komedia)(Wyst.Świdnica 1951 r.)
• Maksim Gorki,Barbarzyńcy•Sceny z miasta powiatowego(dramat)(PIW 1952 r.)
• Oj,lesie,lesie zielony(wybór bułgarskich pieśni ludowych)(PIW 1956 r.)
• Teodor Tiutczew,Poezje(PIW 1957 r.)
• Czeska i słowacka pieśń ludowa(Wydawnictwo Ossolineum 1960 r.)
• Welimir Chlebnikow,Poezje(PIW 1966 r.)
• Welimir Chlebnikow,Włamanie do wszechświata(poezja i proza)(WL 1972 r.)

Opracowania redakcyjne

• Maria Konopnicka,Poezje i nowele(KiW 1951 r.)
• Maria Konopnicka,Wybór nowel(KiW 1951 r.)
• Wspomnienia o K.I.Gałczyńskim(Czytelnik 1961 r.)
• Maria Konopnicka,Wiersze wybrane(PIW 1965 r.)
• Ziemia gorąca•Antologia współczesnej poezji bułgarskiej(LSW 1968 r.)
• Malowanie w przestrzeni•Almanach poetów Ziemi Koszalińskiej(Wydawnictwo Poznańskie 1970 r.)
• Poeta ziemi rodzinnej(zbiór wspomnień i esejów o Stanisławie Piętaku)(LSW 1970 r.)
• Od Czarnolasu•Najpiękniejsze wiersze polskie(Iskry 1971 r.)
• Od Leśmiana•Najpiękniejsze wiersze polskie(Iskry 1974 r.)
• Złote litery•Antologia poezji polskiej(Ruch 1974 r.)
• Horoskop•Pamiętnik ze współczesnej poezji polskiej(KAW 1975 r.)

Odznaczenia i nagrody

• 1955 r.Złoty Krzyż Zasługi
• 1966 r.Order Cyryla i Metodego I klasy(Bułgaria)
• 1968 r.Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1973 r.Nagroda polskiego PEN Clubu(za twórczość przekładową)
• 1980 r.Nagroda im.św.Brata Alberta(za twórczość poetycką)
• 1981 r.Nagroda Prezesa Rady Ministrów(za twórczość dla dzieci i młodzieży)
• 1981 r.Nagroda im.Włodzimierza Pietrzaka(przede wszystkim za przekład O naśladowaniu Chrystusa)

Kamieńska we wspomnieniach

• Julia Hartwig wspomina nastoletnią Annę Kamieńską:

(...)Była duszą zbuntowaną,poszukującą.Trapiło ją wiele kompleksów,głęboko przeżywała wszystko,co uważała za krzywdę.Ludzie najczęściej nic sobie nie robią z poczucia,że coś jest nie tak,a Anna z wieloma rzeczami nie potrafiła się pogodzić.Nie akceptowała też własnej urody.(...)Miała charakter wyznawczy.Musiała w coś wierzyć i to do końca.I jeśli coś jej stawało na drodze,cierpiała.(...)Ta cecha charakteru dawała zresztą o sobie znać przez całe jej życie.

• Ks.Jan Twardowski wspomina:

I przed nawróceniem i po nawróceniu Anna była mądrym człowiekiem.Poszukując Boga,bardzo wiele wymagała od siebie.(...)Ta przemiana,dogłębna i wszechstronna,nie mogła ominąć jej twórczości.Słowa służyły już nie tylko zapisywaniu dzień po dniu cierpienia,ale i były próbą pokonywania rozpaczy.Anna inaczej teraz pojmowała zadania sztuki.Nie pragnęła powiększać swojego dorobku o nowe wiersze.Wiedziała bowiem,że żaden wiersz nie jest w stanie oddać prawdy ludzkich doświadczeń.Sięgała jednak po pióro,by nazwać swój niepokój i wyrazić z trudem odnajdywaną nadzieję.Każde wypowiedziane słowo miało swoją wagę,zawierał się w nim ogromny trud człowieka poszukującego sensu.
Audioteka
Płyta gramofonowa

• Anna Kamieńska•Wiersze wybrane(Polskie Nagrania„Muza”N-0269)(autorka czyta swoje wiersze:„De natura”,„Po drugiej stronie góry”,„Wiatr”,„Zaśnij w kropli bursztynowej”,„Powietrze”,„Propozycje w czas trwogi”,„Muzy”,„Żywioły”,„Dokąd odbiegacie zbrojne trzciny”,„Jeszcze nie jesteś podobny”,„Świątek”,„Śmierć drzewa”,„Rzeźba”)

Audycje radiowe

• Lublin słowem malowany Lublin z 1944 r.wspominają:Stefania Grodzieńska,Zofia Bystrzycka,Jan Huszcza,Anna Kamieńska(Radio Lublin,Barbara Jurkiewicz,Krystyna Kotowicz,1974 r.)
• Powrót do źródeł Dzieciństwo,młodość i debiut poetki i tłumaczki Anny Kamieńskiej(Radio Lublin,Maria Brzezińska,1981 r.)

Konkursy im.Anny Kamieńskiej

• Od 1968 roku w Świdwinie na Pomorzu co roku odbywa się Ogólnopolski Konkurs Poetycki im.Jana Śpiewaka i od roku 2005 także Anny Kamieńskiej,jeden z najstarszych konkursów w Polsce
• Od 1994 r.Krasnostawski Dom Kultury corocznie organizuje Konkurs im.Anny Kamieńskiej na najlepszą książkę poetycką Lubelszczyzny