czwartek, 28 lipca 2016

Jerzy Kamil Weintraub

Jerzy Kamil Weintraub-Krzyżanowski(ur.27 sierpnia 1916 w Piotrogrodzie,zm.10 września 1943 w Warszawie)polski poeta,publicysta i tłumacz.Współtwórca grupy literackiej"Chaos",wraz z nią wydawał pismo.Debiutował w„Okolicy Poetów”w 1935 r.Współpracował z pismami:„Kamena”,„Nasz Wyraz”,„Sygnały”.Był jednym z założycieli konspiracyjnej biblioteki„Wydawnictwo Sublokatorów Przyszłości”,która istniała w latach 1940–1943.Członek grupy redaktorów pisma„Droga”.Chorował na gruźlicę.Był przyjacielem poety Krzysztofa Kamila Baczyńskiego,który dedykował mu wiersz pt."Jesienny spacer poetów".
Biografia
Okres wczesnego dzieciństwa(1918-1924)spędził z rodzicami w Kopenhadze.W roku 1924 Weintraubowie zamieszkali w Warszawie,a rok później przyszły poeta został uczniem znanego warszawskiego Gimnazjum im.Mikołaja Reja.W roku 1934 Weintraub wstąpił na Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warszawskiego i studiował psychologię.Po roku jednak zachorował,w wyniku powikłań po przebytej grypie zachorował na płuca i musiał przerwać naukę.W pierwszym okresie choroby rodzice wysłali go na leczenie do Szwajcarii,później,aż do roku 1939,poeta leczył się w sanatoriach w Otwocku,Śródborowie i Zakopanem.Na ten okres przypada jego właściwy debiut literacki:druk wierszy w latach 1935-37 w redagowanej przez Stanisława Czernika"Okolicy Poetów";wówczas też współpracuje z krakowskim czasopismem"Nasz Wyraz",z chełmską"Kameną"Kazimierza Andrzeja Jaworskiego i z lwowskimi"Sygnałami".Drukuje także Weintraub w"Czarno na białym" i "Nowej Kwadrydze".Pojedyncze jego wiersze zamieszcza"Skamander",liczne utwory satyryczne publikują"Szpilki".Debiutancki zbiorek wierszy"Próba powrotu"ogłosił poeta w roku 1937 jako 10 tomik Biblioteki Kameny.W roku 1939,na krótko przed wybuchem wojny,opublikował Weintraub swój drugi tomik"Wrogi czas".W założonym przez Jerzego Kamila Weintrauba konspiracyjnym Wydawnictwie"Sublokatorów Przyszłości"ukazują się jego tomiki:"Maski krajobrazu"(zeszyt pierwszy),"Płomień Pachnący"(zeszyt szósty),"Pieśń i chmury"(zeszyt dziesiąty),"Nurt listopadowy"(zeszyt czternasty),przekłady Sonetów do Orfeusza Rilkego(zeszyt czwarty i dwunasty) i przekłady wierszy Borysa Pasternaka(zeszyt ósmy).Jednym z"Sublokatorów Przyszłości"był Krzysztof Kamil Baczyński,z którym Weitraub się przyjaźnił(wspólne pisanie wierszy,długie rozmowy na tematy literackie,eksperymenty prozatorskie).Ukrywanie się,próby zacierania śladów,by ujść groźbom szpicla-szantażysty,zmuszają Weintrauba(Polaka pochodzenia żydowskiego)do co raz dalej idącego ograniczania kontaktów z przyjaciółmi,pogłębiają poczucie osamotnienia poety.Otwock,Stare Miasto,Kierszek koło Klarysewa,Saska Kępa,Mokotów i znów Stare Miasto to kolejne etapy tej drogi przez mękę.W tej sytuacji śmierć poety tylko pozornie mogła sprawiać wrażenie tragicznego przypadku:umarł on bowiem 10 września 1943 roku na zakażenie krwi spowodowane zacięciem się przy goleniu.
Poezje
  • 1937 r."Próba powrotu"
  • 1939 r."Wrogi czas"
  • 1941/42"Maski krajobrazu"
  • 1941/42"Płomień pachnący"
  • 1941/42"Pieśni i chmury"

wtorek, 26 lipca 2016

Antonina Wyrzykowska

Ur.12 sierpnia 1916 w Janczewku,zm.29 listopada 2011 w Milanówku polska Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.


Życiorys
Dzieciństwo i młodość
Urodziła się 2 sierpnia 1916 w rodzinie katolickiej.Rodzice prowadzili małe gospodarstwo rolne we wsi Janczewko ok.3 km na południowy zachód od Jedwabnego(ziemia łomżyńska).Ojciec Franciszek Karwowski znany był ze swojej pobożności,matką była Józefa z domu Skrodzka.Sytuacja materialna rodziny była trudna,w domu potrzebne były ręce do pracy,stąd Antonina zakończyła edukację na drugiej klasie szkoły podstawowej.W wieku 16 lat wyszła za mąż za Aleksandra Wyrzykowskiego i zamieszkali wspólnie z jej rodzicami w Janczewku.
Okres II wojny światowej
Jest wiele relacji wskazujących,że Antonina Wyrzykowska,jej rodzice i mąż odznaczali się naturalnym pragnieniem niesienia pomocy osobom prześladowanym.Gdy w lipcu 1941 r.hitlerowcy założyli w Łomży getto i zamknęli w nim łomżyńskich Żydów oraz żydowskich uciekinierów z okolicy(m.in.z Jedwabnego,Piątnicy i Stawisk),Wyrzykowscy dostarczali do niego z narażeniem życia żywność,m.in.przekraczając nielegalnie granice łomżyńskiego getta.Kres tej pomocy położyła likwidacja getta 1 listopada 1942.Mimo,że za pomoc Żydom groziła śmierć całej rodzinie,a Wyrzykowscy mieli małe dzieci(Helenkę 7 lat i Antosia 2 lata),rodzina ciągle pomagała osobom narodowości żydowskiej.W roku 1942 ukryli w obrębie swojego gospodarstwa siedmiu Żydów:Mojżesza(Mosze)Olszewicza,Berka Olszewicza brata Mojżesza,Szmula Wasersztejna,Elkę narzeczoną Mosze Olszewicza,Izraela(Srolke)Grądowskiego,Jankiela Kubrzańskiego i Leę Sosnowską narzeczoną Jankiela.Niektórzy z rok wcześniej uniknęli pogromu w Jedwabnem.Przebywali oni w dwóch zakonspirowanych schronach(pod chlewem i kurnikiem)od listopada 1942 do stycznia 1945 r.(do momentu wkroczenia na te tereny wojsk radzieckich).Schowanym udało się przetrwać w ukryciu,mimo iż Niemcy przynajmniej jeden raz przeszukiwali gospodarstwo przy pomocy psów,a tuż obok stacjonowało kilku niemieckich żandarmów.
Sprawa pobicia Antoniny Wyrzykowskiej
Wydarzeniem,które silnie wpłynęło na późniejsze losy Antoniny Wyrzykowskiej i jej rodziny,było dotkliwe pobicie jej w marcu 1945 r.przez sześciu sąsiadów należących do miejscowej partyzantki.Wydarzenie to miało prawdopodobnie miejsce w nocy 13 na 14 marca 1945.Sprawcy chcieli pozbawić życia ostatniego ukrywającego się jeszcze w gospodarstwie Żyda i zażądali jego wydania.Wyrzykowska odmówiła,po czym została okrutnie pobita.Następnego dnia po napadzie Wyrzykowscy wyjechali do Łomży,gdzie dołączyli do ocalonych przez nich Olszewiczów i Kubrzańskich.W kwietniu 1945 r.Antonina Wyrzykowska złożyła zeznania w Urzędzie Bezpieczeństwa w Łomży informując o napadzie i podając nazwiska wszystkich sprawców pobicia(jeden z nich został skazany).Było to później powodem oskarżania jej o wydanie Urzędowi Bezpieczeństwa członków polskiego podziemia niepodległościowego.W tym czasie(jesienią 1945 r.)Wyrzykowska dojrzewała coraz bardziej do decyzji o opuszczeniu Polski.Sama pisze o dramatycznych wydarzeniach wojny i pierwszych miesięcy powojennych tak:„Przechowywałam siedem osób przez 28 miesięcy w schronie w chlewie pod gnojem.Zaznaczam,że byli bez centa.Nie chodziło mnie o pieniądz,ale o ratowanie życia ludzkiego, nie chodziło o wyznanie,tylko o człowieka.Po wyzwoleniu byłam wielokrotnie bita i im też groziło nieszczęście,więc musiałam opuścić rodzinne strony”.
Okres powojenny
Antonina Wyrzykowska opuściła Polskę jesienią 1945 r.razem z sześcioma ocalonymi przez siebie osobami(w Polsce został tylko Izrael Grądowski),uciekinierzy przeszli przez zieloną granicę i dotarli do obozu dla uchodźców w Linzu w Austrii.Dzieci Wyrzykowskiej zostały w tym czasie w Polsce z ojcem.Austria była dla tej grupy etapem przejściowym,dalej jednak Wyrzykowska z uciekającymi z Polski nie pojechała,wróciła do kraju i połączyła się z rodziną.Wyrzykowscy,nie widząc możliwości zamieszkania w rodzinnej wsi,osiedli w Bielsku Podlaskim,gdzie dzięki pomocy rodziny jednego z ocalonych kupili sobie gospodarstwo.Gospodarstwo jednak podupadło i na początku lat 60 Wyrzykowscy,z pomocą Szymona Datnera,przeprowadzili się do Milanówka.Wyrzykowska pracowała wtedy w Warszawie jako woźna w szkołach przy ul.Barskiej,Raszyńskiej,Emilii Plater(dojeżdżała z Milanówka),później zaczęła pracować w sklepie.W tym okresie zmarł jej mąż,Aleksander.Antonina dorabiała sprzątaniem,syn pracował w urzędzie gminy.W latach 70 zaczęły się wyjazdy Wyrzykowskiej do Ameryki na zaproszenie rodziny Kubrzańskich i innych ocalonych.W czasie kolejnego pobytu w USA Wyrzykowska wyszła za mąż za Amerykanina z Polonii,małżeństwo trwało jednak krótko.Trzecie małżeństwo zawarła także w USA,także z Amerykaninem polskiego pochodzenia,jednak i to małżeństwo skończyło się rozwodem.W ostatnich kilkunastu latach Antonina Wyrzykowska żyła między Polską a Ameryką.Nie szukała rozgłosu,bała się ujawnić swoja wiedzę o dramatycznych wydarzeniach czasu wojny,m.in.wiedzę o okolicznościach zbrodni w Jedwabnem,utrzymywała jednak bezpośrednie kontakty przynajmniej z częścią ocalonych przez siebie osób.Prowadziła też z nimi korespondencję,istnieją jednak relacje,że wszystkie listy niszczyła niedługo po przeczytaniu.Odwiedzała też kilkakrotnie Polskę,między innymi w 2001 r.w okresie obchodzenia 60 rocznicy wydarzeń w Jedwabnem.Nie przyjechała jednak wtedy do Jedwabnego i stwierdziła,że nigdy już tego nie uczyni.Nie odwiedziła też rodzinnego Janczewka.
Powojenne losy uratowanych przez Antoninę Wyrzykowską
Mojżesz i Elka Olszewiczowie po ucieczce z Polski ostatecznie zamieszkali w Argentynie,w Buenos Aires.Mojżesz używał później imienia Mieczysław.Założyli firmę produkującą i sprzedającą torby.Konsekwentnie odmawiali kontaktu z dziennikarzami i nie chcieli wracać do wspomnień czasu wojny.Berek Olszewicz,brat Mojżesza,w 1941 roku miał 12 lat.Po wojnie towarzyszył bratu i jego żonie w Argentynie.Szmul Wasersztejn przez krótki czas po wojnie mieszkał nadal u Wyrzykowskich.Po wyjeździe z Polski do początku lat 60 żył na Kubie z żoną(poznaną w Polsce Rachelą Goldwaser).Po rewolucji Castro oboje uciekli do USA pozostawiając dorobek kilkunastu lat życia.Po krótkim pobycie w Filadelfii wyemigrowali do Kostaryki,gdzie zaczynali jako ludzie bez podstawowych środków do utrzymania,stopniowo jednak coraz lepiej sobie radząc.Mieli czworo dzieci.Wasersztejn odegrał istotną rolę w przywracaniu pamięci o wydarzeniach w Jedwabnem jego zeznanie złożone przed pracownikami Żydowskiej Komisji Historycznej w Białymstoku było podstawowym świadectwem,które doprowadziło do procesu niektórych sprawców pogromu w 1949 r.Czuł się kustoszem pamięci o wydarzeniach z dnia 10 lipca 1941,jednak jego pamięć wydarzeń ulegała stopniowo zniekształceniom.Jako już starszy i schorowany człowiek,w latach 1995-1999,Szmul Wasersztejn podyktował książkę"Ujawnienie.10 lipca 1941 r."zawierającą i fakty historyczne i liczne wątpliwe lub wręcz mityczne opisy dotyczące zbrodni jedwabieńskiej.Od zimy 2001 r.w okresie żywej dyskusji o pogromie w Jedwabnem,pojawił się pogląd,że Wasersztejn był po wojnie funkcjonariuszem UB w Łomży.Wasersztejn przynajmniej jeden raz odwiedził po wojnie Polskę i Jedwabne.Zmarł schorowany w czasie wizyty Antoniny Wyrzykowskiej w dniu 9 lutego 2000 roku w Kostaryce.Jankiel i Lea Kubrzańscy po wyjściu ze schronu zamieszkali początkowo w rodzinnym domu Kubrzańskich,ale tylko jako goście,dom zajmowali bowiem Polacy.Nie czuli się bezpiecznie i przenieśli się do Łomży.Z grupą innych ocalonych wyjechali z Polski i przez 4 lata,do 1949 roku,przebywali w obozie w Austrii,a następnie wyjechali do USA.Osiedlili się w Connecticut,gdzie Jankiel pracował jako stróż nocny,później robotnik i majster,ona jako kucharka.Mieli troje dzieci.W Ameryce Jankiel zaczął używać imienia Jack,nazwisko zaś małżonkowie zmienili na Kubran.Izrael Grądowski początkowo poszukiwał rodziny w Szczucinie,bez skutku.Był najstarszym z uratowanych(miał wtedy ok.60 lat),nie przyłączył się do uciekających przez zieloną granicę.Starał się wtopić w miejscową społeczność.Ochrzcił się,pozostał w Jedwabnem,odzyskał swój dom w miasteczku.Ożenił się z Polką i zmienił imię na Józef.Inaczej niż wszyscy inni ocaleni nie szukał kontaktu ze środowiskiem żydowskim,innymi osobami uratowanymi z Zagłady,nie złożył zeznań w Żydowskiej Komisji Historycznej.Długo nie obciążał nikogo z miejscowych swoją wiedzą o okolicznościach pogromu w Jedwabnem.Inne zeznania zdecydował się złożyć dopiero po kilku latach:tak uczynił w 1953 i w 1954 r.w czasie rozpraw sądowych przeciwko jednemu z podejrzanych o aktywny udział w pogromie obciążając go swoimi zeznaniami.Podobnie wskazał niektórych sprawców pogromu w śledztwie rozpoczętym w 1967 r.jednak pół roku później przynajmniej z części zeznań wycofał się.Zmarł w 1971 w wieku 82 lat.Jego żona zmarła w 1996 r.Mieli adoptowanego syna,sierotę wojny.
Odznaczenia i próby upamiętnienia
W 1976 r.Antonina i jej mąż Aleksander otrzymali tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata(w 1993 r.tytuł ten otrzymali także jej rodzice,Józefa i Franciszek Karwowscy).W dniu 10 lipca 2001 w czasie obchodów 60 rocznicy pogromu w Jedwabnem Antonina Wyrzykowska przebywała w Polsce,m.in.na uroczystym koncercie w Warszawie i przyjęciu u prezydenta Rzeczypospolitej Aleksandra Kwaśniewskiego,który w swoim przemówieniu wspomniał jej osobę i postawę w czasie wojny,a następnie podszedł do niej i serdecznie się przywitał.Wyrzykowska na uroczystości do Jedwabnego jednak nie pojechała.W tym samym,2001 roku,Krzysztof Godlewski,ówczesny burmistrz Jedwabnego,zaproponował Radzie Miasta,aby miejscowa szkoła otrzymała imię Antoniny Wyrzykowskiej.Propozycja ta nie spotkała się z poparciem i nie została zrealizowana.1 października 2007 Antonina Wyrzykowska została odznaczona przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.Osoba Antoniny Wyrzykowskiej i jej postawa w czasie wojny była wspomniana w ostatnich latach w wielu artykułach oraz niektórych książkach. zczególnie wiele miejsca jej historii poświęciła Anna Bikont w książce"My z Jedwabnego".

Stefan Arczyński

Ur.31 lipca 1916 w Essen polski fotograf.Urodzony w Niemczech w rodzinie emigrantów z Wielkopolski,fotografią zainteresował się już w młodości,w szczególności fotografią sportową.Wykonywał m.in.zdjęcia podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich w 1936 r.w Berlinie.Od 1934 r.uczył się zawodu,a później podjął pracę w usługowym zakładzie fotograficznym w Essen.Po wybuchu wojny wcielony do Luftwaffe i skierowany został do Francji;tam zajmował się opracowywaniem fotografii lotniczych.Później przeniesiony do piechoty trafił na front wschodni na Ukrainę.Także i tam nie rozstawał się z aparatem fotograficznym i robił zdjęcia podczas wojny z ZSRR.Ranny pod Stalingradem trafił do sowieckiego lazaretu i do niewoli.Przeżył dzięki temu,że był członkiem Związku Polaków w Niemczech.W 1946 r.po przebyciu polskiego obozu przejściowego,uzyskał obywatelstwo polskie i osiedlił się w Kamiennej Górze na Dolnym Śląsku,gdzie prowadził zakład fotograficzny.W 1950 r.przeprowadził się do Wrocławia,gdzie przy ul.Łokietka otworzył fotograficzny zakład usługowy.W 1952 r.poznał Lidię Cichocką,artystkę baletu Opery Wrocławskiej;dwa lata później wziął z nią ślub.Uczył fotografii we Wrocławskim Towarzystwie Fotograficznym,potem został też członkiem ZPAF.Jego fotografie dokumentujące odbudowę Wrocławia i Dolnego Śląska publikowane były m.in.przez wydawnictwo Ossolineum.Wykonywał zdjęcia na okładki czasopism i do widokówek;fotografował także sztukę balet i teatr,liczne są też portrety,szczególnie żony Lidii.Dużo podróżował po świecie,obok zdjęć z różnych regionów Polski ma w swym dorobku także fotografie z licznych krajów Europy oraz m.in.z Chin,Indii,Afryki i USA.
Wystawy indywidualne(wybór):
  • "Festiwal warszawski"Warszawa;Wrocław;Katowice;"Szwecja"Wrocław(1956 r.)
  • "Moskwa-Leningrad"Wrocław;"Chińskie Dachy"Wrocław(1959 r.)
  • "Italia"Wrocław;Chicago,USA(1958-1960)
  • "Polska"Chicago,USA;"Wystawa retrospektywna"Los Angeles,USA(1960 r.)
  • "Martwe drzewa"Wrocław(1961 r.)
  • "Drzewa"Wrocław;"Ludzie"Wrocław(1962 r.)
  • "Tak widziałem Amerykę"Wrocław(1963 r.)
  • "Drzewa i ludzie"Galeria Kordegarda,Warszawa(1964 r.)
  • "Drzewa"Wrocław(1971 r.)
  • "Fotografia"Freital,NRD(1972 r.)
  • "Dolny Śląsk"Drezno,NRD(1973 r.)
  • "Dzieci na fotografiach Stefana Arczyńskiego"Muzeum Miejskie Wrocławia(2004 r.)
  • "Stefan Arczyński,fotografie z lat 1940-1996"Sokołowsko(2004 r.)
  • "Wrocław dziękuje Stulatkom"Wrocław(2008 r.)
  • "Ulice świata"Muzeum Miejskie Wrocławia(2010 r.)
  • "Europa na fotografiach Stefana Arczyńskiego"Muzeum Miejskie Wrocławia(2011 r.)
  • "Migawki sprzed półwiecza"Galeria"Wydawnictwo",Wrocław 2012 r.
Nagrody i odznaczenia
  • Nagroda Artystyczna Miasta Wrocławia(1959 r.)
  • Odznaka"Zasłużony Działacz Kultury"
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Nagroda Kulturalna Śląska przyznana przez rząd Dolnej Saksonii(1992 r.)
  • Złoty Medal"Zasłużony Kulturze Gloria Artis"(2011 r.)

Władysław Matwin

Ur.17 lipca 1916 w Grodźcu,zm.21 października 2012 w Warszawie polski działacz komunistyczny,matematyk,jeden z pionierów polskiej informatyki.

Biografia
Do 1939 r.
Ojciec sympatyzował z PPS,a matka z KPP.Po rozwodzie rodziców,Władysław Matwin z matką znalazł się w Poznaniu,gdzie studiował ekonomię.W tym czasie należał do KPP i KZMP.Był sekretarzem Komitetu Dzielnicowego(KD)KZMP.W styczniu 1935 r.w trakcie organizowania tzw.Dnia 3 L ku czci Róży Luksemburg,Karola Liebknechta i Włodzimierza Lenina,został aresztowany i skazany na 3 lata więzienia(odsiedział 20 miesięcy w Rawiczu).Konsekwencją wyroku był wilczy bilet zakaz wstępu na wyższe uczelnie w Polsce.Po wyjściu z więzienia wyjechał do Czechosłowacji,gdzie w Brnie studiował chemię.Do kraju powrócił wiosną 1939 r.Chciał wstąpić do wojska,ale został uznany za niebezpiecznego przestępcę i otrzymał 10-letni zakaz służenia w polskim wojsku.
II wojna światowa
W czasie II wojny światowej przebywał na terytorium ZSRR.Najpierw pracował jako górnik,a po wypadku w hucie stali i studiował wieczorowo w Instytucie Metalurgii.Przez krótki czas był w Armii Czerwonej,z której ze względu na pochodzenie został usunięty.Później pracował przy budowie kolei.Następnie przebywał w Tbilisi.Później dotarł do armii Berlinga do Riazania,gdzie w szkole oficerskiej wykładał politykę i wiedzę o świecie.Wśród uczących się tam był porucznik Wojciech Jaruzelski.W 1944 roku należał do korpusu oficerów polityczno-wychowawczych 1 Dywizji Piechoty im.Tadeusza Kościuszki.W 1944 r.został wysłany do Teheranu,gdzie Związek Patriotów Polskich utworzył placówkę,której głównym zadaniem było dotarcie za pomocą audycji radiowych i gazet do tutejszej Polonii,a przede wszystkim żołnierzy armii Andersa.
Polityk
W 1945 r.Władysław Matwin został wezwany do Moskwy,gdzie został chargé d’affaires w polskiej ambasadzie.W 1946 r.wrócił do Polski i został I sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PPR we Wrocławiu.Następnie przez rok przebywał w Davos w Szwajcarii,gdzie leczył oczy(w wyniku choroby groziła mu utrata wzroku).Uchwałą Prezydium KRN z 19 lipca 1946 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.W latach 1949–1952 był przewodniczącym Zarządu Głównego Związku Młodzieży Polskiej.Sygnatariusz apelu sztokholmskiego w 1950 roku.Od 17 maja 1952 do października 1954 r.był I sekretarzem Komitetu Warszawskiego PZPR.Od 1954 r.do marca 1956 r. i ponownie od listopada 1956 r.do marca 1957 r.był redaktorem naczelnym„Trybuny Ludu”,w latach 1955–1963 był sekretarzem KC PZPR.Od stycznia 1955 roku do marca 1956 roku był sekretarzem KC PZPR odpowiedzialnym za oświatę.W 1957 roku ponownie został skierowany do Wrocławia,gdzie objął stanowisko I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR.W latach 50 związany z frakcją puławian.W 1963 r.został na własną prośbę zwolniony z pracy.W latach 1952–1965 Władysław Matwin był również posłem na Sejm PRL I,II i III kadencji.
Polityczna emerytura
W 1963 r.podjął studia matematyczne i w 1966 r.uzyskał dyplom z teorii automatów.W następnym roku został dyrektorem szkoły dla dyrektorów(Centralny Ośrodek Doskonalenia Kadr Kierowniczych),ale w 1968 r.stracił to stanowisko,za brak zgody na żądanie usunięcia z CODKK pracowników pochodzenia żydowskiego.Podjął pracę starszego technologa we Włochach,a w 1970 r.w Warszawie w Instytucie Maszyn Matematycznych;w 1973 r.został dyrektorem Zjednoczenia Usług Komputerowych ZETO.W latach 1976–1991 pracował na pół etatu w Instytucie Badań Systemowych PAN.

Aleksander Gieysztor

Ps.„Borodzicz”,„Lissowski”,„Olicki”,„Walda”(ur.17 lipca 1916 w Moskwie,zm.9 lutego 1999 w Warszawie)polski historyk mediewista.Kawaler Orderu Orła Białego.


Życiorys
Dzieciństwo i wczesna młodość
Aleksander Gieysztor urodził się w Moskwie,dokąd w czasie I wojny światowej jego rodzina,pieczętująca się kiedyś herbem Gieysztor,wywędrowała z polskich ziem zaboru rosyjskiego.Od 1921 r.mieszkał w Warszawie.W 1937 r.ukończył studia w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.
II wojna światowa(lata 1939-1945)
Wziął udział w kampanii wrześniowej w 3 Dywizji Piechoty walczącej w Armii Odwodowej„Prusy”.Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Warszawy,gdzie 7 kwietnia 1940 roku wstąpił do Związku Walki Zbrojnej,w której został w Biurze Informacji i Propagandy.Wiosną 1944 roku został kierownikiem Wydziału Informacji Biura,którą to funkcję pełnił także w czasie powstania warszawskiego.Po jego klęsce dostał się do niewoli,z której powrócił do Warszawy 28 maja 1945 roku.
Działalność po 1945 r.
W lipcu 1945 roku,został zaangażowany do dalszej pracy konspiracyjnej w utworzonej na miejsce rozwiązanej Armii Krajowej Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj,wciągnięty do niej przez swojego przełożonego w BIP,płk.Jana Rzepeckiego.Po aresztowaniu Kazimierza Moczarskiego,objął szefostwo Biura Informacji i Propagandy DSZ,a następnie organizacji Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość.Aresztowany Rzepecki ujawnił z więzienia struktury WiN,w tym także osobę Gieysztora.Zdekonspirowany, spotkał się z Rzepeckim w więzieniu na Rakowieckiej,po czym na jego polecenie przekazał część archiwów BIP,broń i pieniądze funkcjonariuszom UB.Jest prawdopodobne,że temu ujawnieniu towarzyszyła jakaś niepisana umowa pomiędzy UB a ujawniającym się.Zachowane materiały UB świadczą,że rozpracowywanie Gieysztora UB zaczęła wiosną 1948 roku,kiedy to zajmujący się zwalczaniem podziemia Departament III Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego zaczął pozyskiwać coraz więcej informacji o wojennym i powojennym zaangażowaniu Gieysztora w działalność w AK i DSZ–WiN.Na początku lutego 1949 roku Wydział II Departamentu III MBP przystąpił do jego„opracowywania”jako kandydata na tajnego współpracownika.Gieysztor został zmuszony do złożenia 20 listopada 1952 roku kilkustronicowego opracowania zawierającego krytyczną analizę własnej postawy ideologicznej,poddając krytyce cała swoją dotychczasową działalność.Deklarował,że w ciągu ostatnich siedmiu lat przeszedł przemianę ideologiczną:zmianę podstaw myślenia,zmianę natury metodologiczno-ideologicznej[…]w kierunku przyswajania i prób stosowania marksizmu–leninizmu w bieżącej praktyce badawczej i w życiu naukowo-organizacyjnym.Do próby werbunku Gieysztora nie doszło wskutek interwencji dyrektor Departamentu V MBP,płk Julii Brystygier.Efektem rozmów odbytych w pierwszej połowie stycznia 1964 roku z Gieysztorem przez mjr.Kłosa,a następnie również naczelnika Wydziału VIII Departamentu I MSW było wyrażenie zgody przez Gieysztora na współpracę z wywiadem PRL w celu umożliwienia mu werbunku Tadeusza Żenczykowskiego.Gieysztor podjął współpracę z wywiadem,która z różnym natężeniem trwała do 1971 roku(formalnie została zakończona w 1975 roku).W lipcu 1945 r.został adiunktem w Państwowym Instytucie Historii Sztuki i Inwentaryzacji Zabytków.We wrześniu 1945 r.został adiunktem w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego.W 1949 r.został mianowany profesorem nadzwyczajnym historii Polski średniowiecznej i nauk pomocniczych historii na UW.Był dyrektorem Instytutu Historycznego UW w latach 1955-1975.Był kierownikiem powołanego w 1949 roku przy Ministerstwie Kultury i Sztuki Kierownictwa Badań nad Początkami Państwa Polskiego.Był współredaktorem referatu Żanny Kormanowej,wygłoszonego w czasie I Kongresu Nauki Polskiej w 1951 roku,która w imieniu całego środowiska naukowego deklarowała gotowość uczonych by nauka historyczna odegrała doniosłą rolę w ogólnym planie ideologicznej ofensywy socjalizmu w Polsce.
Lata 60 i 70 XX wieku
W 1960 r.został mianowany profesorem zwyczajnym.W marcu 1964 r.podpisał słynny List 34 intelektualistów złożony prezesowi Rady Ministrów Józefowi Cyrankiewiczowi,w którym domagano się zmiany polskiej polityki kulturalnej zgodnie z prawami zagwarantowanymi w konstytucji państwa polskiego.Po późniejszych represjach ze strony władz,podpisał inny list do The Times,zawierający stwierdzenie,że w Polsce nie było represji i dyskredytujący Radio Wolna Europa.Gdy w styczniu 1971 r.zapadła decyzja o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie,Aleksander Gieysztor został członkiem Obywatelskiego Komitetu Odbudowy.Od 1971 r.członek PAN.Mianowany w 1975 r.wiceprzewodniczącym komitetu obudowy Zamku Królewskiego.Pierwszy długoletni dyrektor Zamku(do 1991 r.)związany od początku z jego odbudową,a jeszcze wcześniej z pracami badawczymi.Pierwsze publikacje dotyczące Zamku już w latach 50 XX wieku.
Późniejsza praca
Od 12 grudnia 1980 do 1984 r. i ponownie od stycznia 1990 do 1992 r.pełnił funkcję prezesa Polskiej Akademii Nauk.Od 1986 r.był członkiem Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Wojciechu Jaruzelskim.W latach 1988-1990 członek,a od 1990 r.wiceprzewodniczący Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.W 1986 r.otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia.W 1989 r.uczestnik obrad Okrągłego Stołu formalnie wskazany przez stronę rządową,ale przy pełnym zaufaniu opozycji,5 kwietnia przewodniczył posiedzeniu plenarnemu,które kończyło jego prace.W latach 1986-1992 był prezesem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.W sierpniu 1984 r.wszedł w skład Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40 Rocznicy Powstania Warszawskiego.Był jednym z założycieli w 1994 r.Wyższej Szkoły Humanistycznej w Pułtusku.Był mocno związany z tą uczelnią,do końca życia prowadził tam wykłady,będąc jednym z najbardziej cenionych i lubianych przez studentów wykładowców.Członek Collegium Invisibile.Zmarł po półrocznej chorobie.
Honorowe obywatelstwa,doktor honoris causa
Honorowy Obywatel Miasta Warszawy(1992 r.)oraz Miasta Pułtuska,członek wielu akademii nauk i stowarzyszeń naukowych na całym świecie,doktor honoris causa paryskiej Sorbony oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego,Uniwersytetu Adama Mickiewicza i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego,wykładał gościnnie na wielu uczelniach.
Życie prywatne
Miał syna Andrzeja,który zginął w 1989 r.w wypadku samochodowym,razem z twórcami programu telewizyjnego Sonda Andrzejem Kurkiem i Zdzisławem Kamińskim i córkę Ewę,anglistkę,nauczycielkę w XVIII Liceum Ogólnokształcącym im.Jana Zamoyskiego w Warszawie.
Upamiętnienie
Wyższej Szkole Humanistycznej w Pułtusku nadano w 2002 r.imię Aleksandra Gieysztora.Od 2009 roku jest patronem ulicy w Warszawie.Przyznawane są również nagrody jego imienia:Nagroda im.Profesora Aleksandra Gieysztora oraz Nagroda„Przeglądu Wschodniego”im.Aleksandra Gieysztora.
Uczniowie
Do grona jego uczniów należą takie osoby jak:Anna Berdecka-Szonert,Urszula Borkowska,Teresa Dunin-Wąsowicz,Hieronim Fokciński,Sławomir Gawlas,Jan Glinka,Adam Grenda,Maria Koczerska,Roman Korab-Zebryk,Stefan Kuczyński,Tadeusz Lalik,Ewa Łuczycka-Suchodolska,Roman Michałowski,Karol Modzelewski,Halina Modrzewska,Przemysław Mrozowski,Jan Piętka,Andrzej Poppe,Aleksandra Rodzińska,Tadeusz Rosłanowski,Jerzy Suchocki,Irena Sułkowska-Kuraś,Maria Sułowska,Józef Szymański,Jan Tyszkiewicz,Tadeusz Wasilewski,Teresa Wąsowiczówna,Eugeniusz Wiśniowski,Aleksandra Witkowska.
Odznaczenia
  • Order Orła Białego(1994 r.)
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski(1993 r.)
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski(1975 r.)
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski(1957 r.)
  • Order Sztandaru Pracy I klasy(1977 r.)
  • Złoty Krzyż Zasługi(1954 r.)
  • Krzyż Srebrny Order Virtuti Militari(1944 r.)
  • Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami(22 września 1944)
  • Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami(marzec 1944 r.)
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej(1980 r.)
  • Kawaler Orderu Legii Honorowej(1961 r.Francja)
  • Oficer Orderu Legii Honorowej(1980 r.)
  • Krzyż Wielki Orderu Zasługi(Niemcy)
  • Krzyż Komandorski Orderu Zasługi(Włochy)
  • Targa Europea(Włochy)
Publikacje
Autor ok.500 publikacji,m.in.
  • Historia Polski(współautor;1947 r.)
  • Ze studiów nad genezą wypraw krzyżowych(1948 r.)
  • Zarys nauk pomocniczych historii(1948 r.)książka z której korzystało kilka następnych pokoleń studentów
  • Zarys dziejów pisma łacińskiego(1972 r.)
  • Zamek Królewski w Warszawie(1973 r.)
  • Mitologia Słowian(1982 r.)pierwsza znacząca praca od czasów Aleksandra Brücknera(wyd.Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe,1982 i 1986 r.w serii Mitologie Świata,ISBN 83-221-0152-X)
  • Dzieje Mazowsza do 1526 roku(wraz z Henrykiem Samsonowiczem)
  • La Pologne et l’Europe au Moyen Age.Warszawa,P.W.N.Conférence au Centre Scientifique à¨Paris de l’Académie Polonaise des Sciences le 10 décembre 1962
  • Società e cultura nell’alto Medioevo Polacco.Ossolineum 1965 r.Conférence à l’Académie Polonaise des Sciences à Rome le 5 novembre 1963

Jan Ziółkowski

Ur.10 lipca 1916 w Warszawie,zm.12 sierpnia 2014 polski prozaik,oficer LWP.Ukończył historię na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego.Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 roku.W okresie okupacji działał w tajnym nauczaniu,był oficerem Armii Krajowej.Uczestniczył w powstaniu warszawskim.Od 1945 r.służył w Ludowym Wojsku Polskim.
Twórczość 
Twórczość własna
  • Na bursztynowym brzegu
  • Homines novi
  • Kapitan królewski
  • Kawaler złotej ostrogi
  • Nierządnicy żywot atłasowy
  • Słońce idzie od Polski
  • Tajemniczy żeglarz
  • Złota przędza
Z Marią Ziółkowską
  • Rozbite lustro
  • Złoty kolczyk

Stanisław Pagaczewski

Ur.9 lipca 1916 w Krakowie,zm.7 czerwca 1984 tamże polski prozaik,poeta,reportażysta,autor książek dla dzieci oraz przewodników krajoznawczych.Twórca trylogii poświęconej przygodom Baltazara Gąbki,należącej do klasyki literatury dziecięcej.

Życiorys
Syn Juliana Pagaczewskiego(1874-1940),historyka sztuki i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Adolfiny z domu Till.Brat Janusza Pagaczewskiego(1906-1975)sejsmologa,popularyzatora astronomii.Uczeń gimnazjum im.Henryka Sienkiewicza w Krakowie.Debiutował w 1933 r.na łamach krakowskiego dziennika"Czas"wierszem pt."Wschód słońca".Maturę zdał w 1934 r. i rozpoczął studia z zakresu polonistyki(także okresowo historii sztuki)na Uniwersytecie Jagiellońskim.Magisterium uzyskał już po wybuchu II wojny światowej,na tajnym UJ.W czasie wojny prowadził tajne nauczanie w Ciężkowicach,gdzie osiedlili się jego rodzice,wyjechawszy z Krakowa w obawie przed represjami.Tam poznał swą późniejszą żonę,farmaceutkę Janinę Olszowską(ur.15 marca 1915 w miejscowości Velké Meziříčí(Wielkie Międzyrzecze),pod Brnem),z którą ożenił się w 1941 r.W 1943 r.zagrożony represjami gestapo przebywał w powiecie miechowskim.Do Krakowa powrócił w 1944 r.W 1947 r.był członkiem redakcji"Dziennika Polskiego" i tygodnika"Sport i Wczasy".Od 1948 do 1950 r.pełnił funkcję sekretarza odpowiedzialnego miesięcznika"Życie Nauki",a w 1950 r.także kwartalnika"Ochrona Zabytków".Od 1947 r.był aktywnym działaczem i przewodnikiem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego(późniejszy PTTK).W 1949 r.ukazały się jego pierwsze publikacje książkowe przewodniki krajoznawcze pt."Dolina Dunajca od Pienin po Jezioro Rożnowskie i Czchów"oraz"Przez Mogilany i Obidową do Zakopanego",wydane przez Wydawnictwo Biura Turystyki Ministerstwa Komunikacji.Wielokrotnie wędrował szlakami Beskidów i Gorców.W latach 1954-1956 był kierownikiem działu reportażu"Tygodnika Powszechnego"(w okresie"zawieszenia"redakcji Jerzego Turowicza,kiedy to z powodu odmowy publikacji nekrologu Józefa Stalina,w latach 1953-1956 pismo ukazywało się pod egidą PAX-u).Od 1956 r.poświęcił się całkowicie pracy literackiej i zrezygnował z etatu w redakcjach.Swoje publikacje głównie reportaże i utwory dla dzieci i młodzieży,publikował w czasopismach:"Płomyczek"(1949-1980),"Wieści"(1957,1959,1963,1965-1968),"Kierunki.Tygodnik społeczno-kulturalny katolików"(1959-1962),"Życie Literackie"(1970-1974).W latach 1963-1966 był autorem 44 odcinków programu"Piękno Polski Południowej",nadawanego przez Telewizję Polską.Współpracował też z Polskim Radiem w Krakowie,gdzie nadawano jego reportaże i słuchowiska(m.in."Diabelski kamień",1966 r."Córka marynarza",1968 r."Gospoda pod Upiorkiem",1970 r.)W latach 60 i 70 często podróżował po Europie,Afryce Północnej i Bliskim Wschodzie.W 1966 r.ukazała się pierwsza książka z cyklu przygód profesora Baltazara Gąbki pt."Porwanie Baltazara Gąbki".Ze względu na oryginalność,poczucie humoru oraz umiejętne wykorzystanie tradycyjnych motywów(książę Krak,smok wawelski)zdobyła wśród młodych czytelników ogromną popularność.W efekcie,w latach 1969–1970 powstał trzynastoodcinkowy serial animowany"Porwanie Baltazara Gąbki",bardzo ciepło przyjęty przez widzów.Sukces książki i opartego na niej filmu skłonił autora do napisania dalszego ciągu przygód profesora Gąbki.Powstały kolejne powieści:"Misja profesora Gąbki"(1975 r.na jej podstawie, w latach 1978–1980 również trzynastoodcinkowy serial animowany"Wyprawa profesora Gąbki")oraz"Gąbka i latające talerze"(1979 r.)Do cyklu i jego bohaterów nawiązuje też ostatnia książka Pagaczewskiego,"Przygoda na Rodos"(1982 r.)Członek Związku Literatów Polskich(1959-1984;w latach 1972-1975 członek zarządu Oddziału Krakowskiego,od 1975 do 1978 r.przewodniczący Komisji Rewizyjnej tegoż oddziału),oraz Polskiego PEN Clubu(1970-1984).Od 1974 r.członek Stronnictwa Demokratycznego(był tam współzałożycielem Klubu Pisarzy SD im.Bolesława Prusa).16 grudnia 1981,kilka dni po wprowadzeniu stanu wojennego,zmarła jego żona Janina.Mieszkał w Krakowie,w dzielnicy Krowodrza,przy ul.Edmunda Biernackiego 9,w kamienicy wybudowanej przez swego teścia,Piotra Olszowskiego.Miał dwie córki:Annę i Ewę oraz syna,Tomasza.Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Ordery i odznaczenia
  • Złota odznaka PTTK(1956 r.)
  • Nagroda Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie w dziedzinie upowszechniania kultury(1974 r.)
  • Odznaka"Zasłużony działacz kultury"(1975 r.)
  • Odznaka"Za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej"(1977 r.)
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski(1978 r.)
  • Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości dla dzieci i młodzieży(1978 r.)
  • Order Uśmiechu(1978 r.)
  • Nagroda im.Gustawa Morcinka za całokształt twórczości literackiej(1979 r.)
Twórczość
  • "Dolina Dunajca od Pienin po Jezioro Rożnowskie i Czchów"(przewodnik krajoznawczy;Wydawnictwo Biura Turystyki Ministerstwa Komunikacji 1949 r.)
  • "Przez Mogilany i Obidową do Zakopanego"(przewodnik krajoznawczy;Wydawnictwo Biura Turystyki Ministerstwa Komunikacji 1949 r.wydanie 2 zmienione:Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1952 r.)
  • "Beskidy"(przewodnik krajoznawczy;Nasza Księgarnia 1950 r.)
  • "Babia Góra,Gorce,Beskid Wyspowy"(przewodnik krajoznawczy;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1951 r.)
  • "Wycieczki i wczasy jednodniowe z Krakowa"(przewodnik krajoznawczy;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1951 r.wydanie 2 poszerzone:Sport i Turystyka 1953 r.)
  • "Okolice Krakowa"(przewodnik krajoznawczy;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1952 r.)
  • "Przewodnik wędkarski po województwie krakowskim"(współautor:Czesław Żelazny;opracowanie części turystyczno-krajoznawczej;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1952 r.)
  • "Gorce i Beskid Wyspowy"(przewodnik krajoznawczy;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1953 r.)
  • "Okolice Makowa i Jordanowa"(przewodnik krajoznawczy;fotografie:W.Gottlieb-Bogucki,J.Hauser,S.Pagaczewski;Spółdzielczy Instytut Wydawniczy"Kraj"1953 r.)
  • "Rabka i Dolina Raby"(przewodnik krajoznawczy;Sport i Turystyka 1953 r.)
  • "Zabytkowe budowle Podhala"(przewodnik krajoznawczy;Sport i Turystyka 1953 r.)
  • "Wycieczki z Nowej Huty"(współautorzy:Cz.Bogusz,K.Sosnowski;Sport i Turystyka 1954 r.)
  • "Z biegiem Dunajca"(album krajoznawczy;oprac.ilustracyjne:K.Saysse-Tobiczyk;Sport i Turystyka 1954,1955,1957 r.)
  • "Jura Krakowsko-Częstochowska"(album krajoznawczy;Ilustrował i objaśnił:K.Saysse-Tobiczyk;Sport i Turystyka 1955 r.)
  • "Z Krynicy do Tatr"(współautor:Z.Płonka;wstęp i opracowanie:J.Wojsznis;część informacyjną opracował F.Kędzior;Sport i Turystyka 1955 r.)
  • "Zielona wędrówka"(powieść dla młodzieży;Nasza Księgarnia 1957 r.)
  • "Czerwony dzień z kalendarza"(opowiadania;Spółdzielnia Wydawnicza"Czytelnik"1959 r.)
  • "Diabelski kamień"(opowiadania dla dzieci;Spółdzielnia Wydawnicza"Czytelnik"1961,1966 r.Wydawnictwo Literackie 2005 r.ISBN 83-08-0370-8-9)
  • "W dolinie Sanu"(album krajoznawczy;ilustracje A.Haupt;Sport i Turystyka 1959 r.)
  • "Raj na kółkach"(powieść dla młodzieży;Wydawnictwo Morskie 1959 r.)
  • "Na zielonej trawce pod Krakowem"(przewodnik krajoznawczy;Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne 1962 r.)
  • "Nocne marki"(opowiadania;Wydawnictwo Łódzkie 1962 r.)
  • "Więźniowie skalnego grodu.Powieść dla starszych dzieci"(Wydawnictwo Literackie 1962,1967,1986 r.ISBN 83-08-0142-7-5;2003 r.ISBN 83-08-03357-1)
  • "Ziemia krakowska"(przewodnik krajoznawczy;Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne 1962,1974 r.także przekłady na języki:angielski,francuski,niemiecki i rosyjski)
  • "Dzień dobry Kaukazie"(reportaż podróżniczy;Wiedza Powszechna 1963 r.)
  • "Opowieści znad granic"(reportaże;Wydawnictwo MON 1963 r.)
  • "W krainie skał i zamków"(album krajoznawczy;fotografie Henryk Hermanowicz;Sport i Turystyka 1963,1975 r.)
  • "Tajemnicza recepta"(utwór dramatyczny;powst.1964 r.niepublikowany)
  • "Krople głogu"(wiersze i proza poetycka;Wydawnictwo Literackie 1965 r.)
  • "Porwanie Baltazara Gąbki"(powieść dla młodzieży;ilustracje:Alfred Ledwig;Wydawnictwo Literackie 1966,1969,1972,1975,1983,1989 r.ISBN 83-08-0087-0-4;Wydawnictwo Sagittarius 1994 r.ilustrował Mirosław Gryń,ISBN 83-86-0780-5-7;Wydawnictwo Siedmioróg 1997 r.ilustrował Jacek Skrzydlewski,ISBN 83-71-6222-1-X;Wydawnictwo Literackie 2002 r.ISBN 83-08-0284-1-1;jako część tomu"Przygody Baltazara Gąbki.Trylogia":Wydawnictwo Literackie 2011,2016 r.ISBN 978-83-08-04814-6;wydanie francuskie:L'enlèvement de Balthazar Éponge,tłum.Małgorzata Sadowska-Daguin,ilustracje Daniel Maja;Hachette 1993 r.ISBN 2010198484;także tłumaczenia na inne języki obce)
  • "Wyprawa pod gęsią nóżką"(utwór dramatyczny dla dzieci;powst.ok.1966 r.adaptacja:Maria Billiżanka,Teatr Rozmaitości,Kraków 1966 r.)
  • "Gospoda pod Upiorkiem"(powieść dla młodzieży;Spółdzielnia Wydawnicza"Czytelnik"1968,1981 r.ISBN 83-07-0045-0-0;Wydawnictwo Literackie 2004 r.ISBN 83-08-0353-2-9)
  • "Anna z mórz południowych"(powieść dla młodzieży;Spółdzielnia Wydawnicza"Czytelnik"1969 r.Wydawnictwo Literackie 2006 r.ISBN 83-08-0382-3-9)
  • "Bzdurki dla córki"(utwór dla dzieci;Wydawnictwo Literackie 1971,1980,1991 r.ISBN 83-08-0205-1-0)
  • "Spotkajmy się u wód"(gawędy historyczne o polskich uzdrowiskach;Wydawnictwo Literackie 1972 r.)
  • "Księżniczka Soliny"(powieść;Wydawnictwo Harcerskie Horyzonty 1973 r.)
  • "Szkoła bez dzwonka"(powieść;Wydawnictwo Literackie 1974 r.)
  • "Misja profesora Gąbki.Opowieść o nowej wyprawie"(powieść dla młodzieży;ilustracje:Alfred Ledwig;Wydawnictwo Literackie 1975,1985 r.ISBN 83-08-0118-3-7;2002 r.ISBN 83-08-0319-5-1;jako część tomu"Przygody Baltazara Gąbki. Trylogia":Wydawnictwo Literackie 2011,2016 r.ISBN 978-83-08-04814-6)
  • "Oddalenie"(opowiadania;Wydawnictwo Literackie 1976 r.)
  • "Gąbka i latające talerze"(powieść dla młodzieży;ilustracje:Alfred Ledwig;Wydawnictwo Literackie 1979,1986,1989 r.ISBN 83-08-0008-3-5;2002 r.ISBN 83-08-0319-6-X;jako część tomu"Przygody Baltazara Gąbki.Trylogia":Wydawnictwo Literackie 2011,2016 r.ISBN 978-83-08-04814-6)
  • "Z tobołkiem za Kraków"(szkice historyczno-krajoznawcze;Wydawnictwo Literackie 1979 r.)
  • "Znów idę na południe"(wspomnienia z wędrówek po Beskidach i Gorcach;fotografie Henryk Hermanowicz;Sport i Turystyka 1979 r.ISBN 83-21-7224-2-3)
  • "Przygoda na Rodos"(powieść dla młodzieży;ilustracje wykonał Marek Pietrzak:Wydawnictwo Literackie 1982 r.ISBN 83-08-0073-8-4;ilustracje Alfred Ledwig:Wydawnictwo Literackie 2002 r.ISBN 83-08-0328-8-5)
  • "Straszydła".Scenariusz filmu rysunkowego(współautor:Ryszard Słabczyński;na podstawie serialu pt."Kochajmy straszydła",Telewizja Polska 1984 r.publikacja:"Ekran",1984 r.)
  • "Przygody Baltazara Gąbki.Trylogia"(jednotomowe wydanie książek:"Porwanie Baltazara Gąbki","Misja profesora Gąbki.Opowieść o nowej wyprawie" i "Gąbka i latające talerze";ilustracje kolorowane:Alfred Ledwig;Wydawnictwo Literackie 2011,2016 r.ISBN 978-83-08-04814-6;także jako audiobook:czyta Krzysztof Tyniec,nagranie zrealizowano w studiu S10 Teatru Polskiego Radia w formacie mp3,ISBN 978-83-08-04835-1)
Opracowania edytorskie
  • Michał Bałucki,"Grube ryby.Komedia w 3 aktach"(Wydawnictwo M.Kot 1948 r.)