Kazimierz Brandys

Ur.27 października 1916 w Łodzi,zm.11 marca 2000 w Paryżu polski prozaik,eseista,autor scenariuszy filmowych.

Życiorys
Pochodził z inteligenckiej,zasymilowanej rodziny żydowskiej.Brat pisarza Mariana Brandysa,mąż tłumaczki Marii Zenowicz.Ukończył Wydział Prawa UW.Debiutował w 1935 r.na łamach miesięcznika„Kuźnia Młodych”jako krytyk teatralny.Podczas okupacji ukrywał się w Warszawie,poza gettem,po aryjskiej stronie.W latach 1945-1950 członek zespołu redakcyjnego tygodnika„Kuźnica”,od 1946 r.był członkiem Polskiej Partii Robotniczej,a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej,od 1956 r.rzecznik„odnowy” i „oczyszczenia moralnego”partii i władzy;w latach 1956-1960 członek zespołu redakcyjnego tygodnika„Nowa Kultura”.W 1966 r.wystąpił z partii w proteście przeciwko represjom wobec Leszka Kołakowskiego.W latach 1970-1971 wykładowca literatur słowiańskich na Sorbonie.W 1976 r.podpisał„Memoriał 101”,protestując przeciwko zmianom w Konstytucji PRL.W latach 1977-1980 był członkiem redakcji drugoobiegowego czasopisma opozycji demokratycznej„Zapis”,w 1978 r.został członkiem Towarzystwa Kursów Naukowych.Od 1981 r.mieszkał na stałe poza krajem.Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.Pochowany na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.
Twórczość

• 1946 r.Drewniany koń
• 1946 r.Miasto niepokonane
• Między wojnami
  
  • 1948 r.Samson
  • 1948 r.Antygona
  • 1949 r.Troja,miasto otwarte
  • 1951 r.Człowiek nie umiera
• 1953 r.Sprawiedliwi ludzie
• 1954 r.Obywatele
• 1956 r.Czerwona czapeczka:wspomnienia z teraźniejszości
• 1957 r.Matka Królów
• 1958 r.Listy do pani Z.wspomnienia z teraźniejszości
• 1960 r.Romantyczność
• 1963 r.Sposób bycia
• 1965 r.Bardzo starzy oboje
• 1966 r.Obrona Grenady i inne opowiadania
• 1966 r.Dżoker
• 1968 r.Rynek
• 1970 r.Jak być kochaną i inne opowiadania
• 1970 r.Mała księga
• 1972 r.Wariacje pocztowe
• 1974 r.Pomysł
• 1975 r.Nowele filmowe
• 1977 r.Nierzeczywistość
• 1980 r.Miesiące:1978-1979
• 1982 r.Rondo
• 1984 r.Miesiące:1982-1984
• 1987 r.Miesiące:1980-1981
• 1987 r.Miesiące:1985-1987
• 1991 r.Charaktery i pisma

Scenariusze filmowe:

• 1961 r.Samson
• 1962 r.Jak być kochaną
• 1965 r.Sposób bycia
• 1967 r.Bardzo starzy oboje
• 1981 r.Spokojne lata

W 1954 r.w 10 rocznicę Polski Ludowej został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy.W 1952 r.Prezydent RP Bolesław Bierut nadał mu Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.W 1955 r.odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej.
Nagrody

• 1948 r.nagroda miasta Warszawy za"Miasto niepokonane"
• 1950 r.nagroda państwowa II stopnia za"Między wojnami"
• 1955 r.nagroda państwowa II stopnia za"Obywateli"
• 1982 r.nagroda im.Jurzykowskiego
• 1986 r.nagroda Prato-Europa
• 1986 r.nagroda im.Ignazio Silone
• 1993 r.francuski Order Sztuk Pięknych i Literatury
• 1998 r.Nagroda Polskiego PEN Clubu im.Jana Parandowskiego

Emil Mentel

Ur.26 października 1916 roku w Czańcu polski wojskowy,uczestnik drugiej wojny światowej.Kawaler Orderu Virtuti Militari.

Biografia
Młodość
Jego ojciec był leśniczym.Po śmierci ojca zamieszkał w Żywcu u jego siostry,pracownicy miejscowego browaru.Ukończył szkołę powszechną w Czańcu,a następnie gimnazjum w Bielsku.Po ukończeniu kursu w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu podjął studia na wydziale leśnym SGGW,które musiał przerwać z powodu wybuchu wojny. 
II wojna światowa
W stopniu podporucznika uczestniczył w walkach 1 Pułku Szwoleżerów.Po kapitulacji przedarł się w rodzinne strony,gdzie ukrywał się w leśniczówce w Sopotni Małej.1 kwietnia 1940 wyruszył na nartach na Węgry,chcąc przedostać się do Francji.Po dotarciu do Budapesztu,udał się przez Split do Syrii,gdzie wstąpił w szeregi Dywizjonu Strzelców Karpackich.Uczestniczył w bitwie o Tobruk,bitwie o Monte Cassino,walkach o Ankonę,Bolonię i Pesaro.Kampanię włoską zakończył w stopniu majora.Za okres ten otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari,Military Cross i dwukrotnie Krzyż Walecznych.Pozostał w pułku do jego rozformowania w 1948 r.
Lata powojenne
Pracował w Szkocji jako zarządca farmy kończąc jednocześnie studia leśnicze.W 1951 r.wyjechał do Rodezji i podjął pracę na farmie.Wkrótce ożenił się z córką konsula RP w Rodezji Ewą Zientkiewicz i nabył własną farmę w pobliżu Umtali.Pełnił funkcję prezesa lokalnej polonii i oficera Obrony Cywilnej w trakcie wojny w Rodezji.Przeżył tragedię związaną ze śmiercią syna w 1973 r.oraz utratę farmy skonfiskowaną przez władze wraz z przejęciem rządów przez czarną większość w 1979 r.Straciwszy majątek przeniósł się na południe,gdzie podjął pracę przy zakładaniu winnic.W tym czasie zmarła jego żona.W 1988 r.wyjechał do Sacramento i ożenił się z Marylą Drucką-Lubecką.Zajął się hodowlą koni.Uczestniczy w licznych imprezach w Polsce.Jest inicjatorem powstania tablicy poświęconej pamięci Pułku Ułanów Karpackich w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.Jego zapiski znajdują się w archiwum Hoover Institution i żywieckim oddziale archiwum państwowego.
Odznaczenia

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski(2011 r.)
• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
• Krzyż Walecznych dwukrotnie
• Military Cross
• Africa Star
• Italy Star
• War Medal 1939-1945
• Defence Medal
• Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino

Publikacje

• Ułani Karpaccy:zarys historii pułku,red.Jan Bielatowicz,Londyn:Związek Ułanów Karpackich,1966 r.(komitet redakcyjny)
• Pułk Ułanów Karpackich,Pruszków:"Ajaks":przy współpr.Fundacji na Rzecz Tradycji Jazdy Polskiej w Grudziądzu,1993 r.(razem ze Stanisławem Radomyskim)

Julian Kawalec

Ur.11 października 1916 we Wrzawach,zm.30 września 2014 w Krakowie polski prozaik,publicysta i poeta,członek Rady Krajowej PRON w 1983 roku.

Życiorys
Urodził się we wsi Wrzawy niedaleko Sandomierza.Był synem Józefa i Stanisławy z domu Bobek małorolnych chłopów.Po ukończeniu pięciu klas wiejskiej szkoły powszechnej rozpoczął naukę w ośmioklasowym Gimnazjum Humanistycznym w Sandomierzu.Było to możliwe dzięki ogromnemu wysiłkowi rodziców oraz tzw.świadectwu ubóstwa,które uprawniało do zniżek w opłatach za naukę.W 1935 roku po zdaniu matury rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.W czasie nauki utrzymywał się,udzielając korepetycji z języka łacińskiego i niemieckiego.Związał się z ruchem ludowym.Należał do Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej PAML.W 1938 roku był członkiem zarządu tej organizacji.Wojna zmusiła go do przerwania studiów.W czasie okupacji przebywał w rodzinnych stronach.Współpracował z ruchem oporu,organizował tajne nauczanie.Poszukiwany przez gestapo musiał się ukrywać.Po wyzwoleniu terenów na wschód od Wisły,jesienią 1944 roku został skierowany przez kolegów z organizacji"Wieś"do pracy w Polskiej Agencji Prasowej"Pol-Pres"w Lublinie,gdzie pełnił funkcję korespondenta wojennego.Jesienią 1945 roku wrócił do Krakowa z zamiarem kontynuowania przerwanych studiów.W 1946 roku rozpoczął pracę dziennikarską w prasie krakowskiej,a następnie w Polskim Radiu.Ukończył studia,uzyskując absolutorium na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.Pracę literacką rozpoczął w 1957 r.tomikiem opowiadań"Ścieżki wśród ulic".Wydał 22 książki,zbiory opowiadań oraz dwa tomiki poezji.Przetłumaczono je na ponad 20 języków.Najwięcej tłumaczeń miały powieści:"Ziemi przypisany","W słońcu","Tańczący jastrząb","Wezwanie","Przepłyniesz rzekę","Szara aureola".W powieści biograficznej"W gąszczu bram"zamieścił m.in.wspomnienia z okresu nauki w sandomierskim Gimnazjum.W 1999 roku wydał utwór pt."Harfa Gorców".Na podstawie powieści powstały filmy,sztuki teatralne oraz liczne słuchowiska radiowe.Należał do Związku Literatów Polskich(od roku 1960)oraz międzynarodowej organizacji pisarzy PEN-CLUB i Stowarzyszenia Kultury Europejskiej SEC.W latach 1986-1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.Zmarł 30 września 2014 r.Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Ordery,odznaczenia i nagrody
Uhonorowany licznymi nagrodami:Nagrodą Państwową I i II stopnia(1976,1986 r.)Nagrodami Ministerstwa Kultury i Sztuki(1967 r.)wydawców,kilkakrotnie czytelników"Złoty Kłos"(1968,1971,1973 i 1978 r.)Odznaczony m.in.Krzyżami kolejno:Kawalerskim,Oficerskim(1964 r.)Komandorskim(1986 r.) i Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski(w 2000 r.)Orderem Sztandaru Pracy I klasy(1976 r.)Złotym Medalem„Zasłużony Kulturze Gloria Artis”(2009 r.)oraz Orderem Ecce Homo przyznawanym ludziom różnych narodowości,wyznań i poglądów za ich humanistyczną postawę i pracę dla dobra bliźnich.
Twórczość
Powieści

• "Ziemi przypisany"(1962 r.)
• "W słońcu"(1963 r.)
• "Tańczący jastrząb"(1964 r.)
• "Zagubiony"(w odcinkach 1963-64)
• "Szukam domu"(1968 r.)
• "Wezwanie"(1968 r.)
• "Przepłyniesz rzekę"(1973 r.)
• "Oset"(1977 r.)
• "Szara aureola"(1973 r.)
• "Ukraść brata"(1982 r.)
• "W gąszczu bram"(1989 r.)
• "Harfa Gorców"(1999 r.)

Zbiory opowiadań

• "Ścieżki wśród ulic"(1957 r.)
• "Blizny"(1960 r.)
• "Zwalony wiąz"(1962 r.)
• "Czarne światło"(1965 r.)
• "Marsz weselny"(1966 r.)
• "Opowiadania wybrane"(1968 r.)
• "Wielki festyn"(1974 r.)
• "Pierwszy białoręki"(1979 r.)
• "Nie będzie czasu na strach"(1980 r.)
• "Panie koniu..."(1986 r.)fragmenty powieści i opowiadań
• "Gitara z rajskiej czereśni"(1990 r.)
• "Imieniny"(1996 r.)

Wiersze

• "Kochany smutek"(1992 r.)
• "Te dni moje"(1994 r.)

Sztuki

• "Akt oskarżenia"(1965 r.)współautor:R.Smożewski
• "Przyjdzie taki dzień"(1964 r.)utwór dramatyczny

Inne utwory

• "Pochwała rąk"(1969 r.)reportaże i szkice
• "Dom"(1996 r.)miniatura prozatorska
• "Czerwonym szlakiem na Turbacz"(2009 r.)wybór utworów związanych z Gorcami,zawierający m.in.powieść"Harfa Gorców"

Ekranizacje

• "Głos ma prokurator"(1965 r.)na podstawie powieści"Ziemi przypisany",scenariusz i reżyseria W.Haupe
• "Wezwanie"(1971 r.)scenariusz i reżyseria W.Solarz
• "Przepłyniesz rzekę"(1976 r.)reżyseria T.Kijański
• "Tańczący jastrząb"(1977 r.)scenariusz i reżyseria G.Królikiewicz
• "Piętno"(1983 r.)na podstawie powieści"Szara aureola",scenariusz i reżyseria R.Czekała

Zdzisław Dziędzielewicz-Kirkin

Ur.25 września 1916 we Lwowie,zm.21 września 2010 w Gliwicach polski inżynier mechanik,w latach 1948–1979 projektant w przemyśle hutniczym w Gliwicach,taternik,alpinista,ratownik TOPR,przewodnik tatrzański,instruktor narciarski,działacz harcerski i turystyczny.Był nestorem taternictwa na Górnym Śląsku i prekursorem stosowania techniki sztucznych ułatwień w Tatrach.Wnuk Józefa Dziędzielewicza entomologa i brat Leszka Dziędzielewicza urodzonego w Brzeżanach taternika i ratownika tatrzańskiego.Z Tatrami zetknął się wcześnie jego rodzina zamieszkała w Zakopanem,gdy miał 13 lat.W gimnazjum,jako członek I Zakopiańskiej Drużyny Harcerzy,poznawał Tatry turystycznie i na nartach.W 1936 r.wraz z kolegami z harcerskiej Sekcji Turystycznej powołał grupę sportową zwaną„Makolągwami”.Ze sprowadzonych niemieckich książek alpinistycznych poznali technikę hakową i zaczęli stosować ją w Tatrach dokonali wtedy wielu znaczących przejść,do których należały wejścia na Kościelec lewą połacią zachodniej ściany(wraz ze Zbigniewem Kubińskim,5 lipca 1939 r.)czy na Granaty Żlebem Drège’a(wraz ze Stanisławem Wrześniakiem,16 lipca 1939 r.)Przez pierwsze dwa lata wojny przebywał w Zakopanem(okazyjnie nadal wspinając się w Tatrach),potem zawierucha wojenna rzuciła go do Lwowa.W 1945 r.po repatriacji podjął,rozpoczęte we Lwowie i przerwane przez wojnę,studia na Politechnice Śląskiej w Gliwicach.W tym samym roku został przyjęty do Klubu Wysokogórskiego PTT i złożył przyrzeczenie ratownicze w TOPR.Był jednym z głównych organizatorów taternictwa na Śląsku działał w drużynach harcerskich Politechniki Śląskiej i kole gliwickim PTT.Był współzałożycielem Koła Śląskiego Klubu Wysokogórskiego w Katowicach(1949 r.)Grupy Alpinizmu Sekcji Turystycznej AZS w Gliwicach(1951 r.) i wreszcie koła Klubu Wysokogórskiego tamże(1957 r.)Był wykładowcą i kierownikiem kursów taternickich,dla celów szkoleniowych odkrywał nieznane wówczas rejony skałkowe,m.in.w rejonie Rzędkowic.Cały czas intensywnie się wspinał.Dokonał m.in.pierwszego zimowego wejścia Żlebem Drège’a na Granaty(1953 r.z Jerzym Mitkiewiczem,Tadeuszem Rogowskim i Witoldem Udzielą).W 1957 r.jako uczestnik pierwszej po wojnie polskiej wyprawy w Kaukaz zdobył wschodni szczyt Elbrusa.W latach 1960–1965 wyjeżdżał w Alpy Wschodnie i Dolomity,w których przeszedł wiele dróg skalno-lodowych wspinał się tam m.in.z Januszem Chaleckim i Wandą Rutkiewicz.Uprawiał też narciarstwo wysokogórskie.Od 1952 r.był instruktorem narciarskim PZN,a później również instruktorem skialpinizmu i przez wiele lat prowadził obozy szkoleniowe w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.Był aktywny do ostatnich lat życia:jeszcze w wieku 90 lat jeździł na nartach i wspinał się w skałkach.Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Nowym Cmentarzu przy ul.Nowotarskiej w Zakopanem.

Bogdan Zakrzewski

Ur.25 września 1916,zm.23 października 2011 polski historyk i badacz literatury polskiej,profesor Uniwersytetu Wrocławskiego.

Biogram
Bogdan Zakrzewski urodził się w 1916 roku w Poznaniu;był absolwentem tamtejszego uniwersytetu i w latach 1945-1952 jego pracownikiem naukowym.Z Uniwersytetem Wrocławskim związany był od roku 1952,sześć lat później został zaś profesorem na tej uczelni.W latach 1955-1969 szefował Katedrze Literatury Polskiej,później do roku 1971 był dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej;pełnił także funkcję prodziekana Wydziału Filologicznego UWr.Specjalizował się w literaturze polskiego romantyzmu,badacz XIX-wiecznych pieśni patriotycznych i rewolucyjnych,literatury i folkloru Śląska;uznawany jest za znawcę twórczości m.in.Aleksandra Fredry.Był członkiem Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk,a także Polskiej Akademii Umiejętności(od 1992 r.)Przez pewien okres był przewodniczącym Wydziału I Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego,Rady Naukowej IBL i Rady Naukowej Ossolineum oraz redaktorem naczelnym"Pamiętnika Literackiego"(1960-1998) i "Prac Literackich".
Wyróżnienia

• Nagroda Wrocławia
• Medal Komisji Edukacji Narodowej
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
• doktorat honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego

Wybór prac

• Mickiewicz w Wielkopolsce(1949 r.)
• Tematy śląskie(1973 r.)
• Fredro i Fredrusie(1974 r.)
• Fredro z paradyzu(1976 r.)
• Palen na cara(1979 r.)
• Sztandar i krew(1982 r.)
• Hajże na Soplicę(1990 r.)
• Fredro nie tylko komediopisarz(1993 r.)
• Dwaj wieszcze,Mickiewicz i Wernyhora(1996 r.)
• "Natust est"Pan Tadeusz(2001 r.)

Władysław Kościelniak

Ur.21 września 1916 w Kaliszu,zm.13 listopada 2015 tamże polski malarz,grafik i rysownik,plakacista,felietonista;brat Mieczysława i Tadeusza,ojciec Cypriana.
Życiorys
Władysław Kościelniak był synem Tadeusza i Agnieszki z domu Siarkiewicz.W 1935 r.ukończył Szkołę Handlową w Kaliszu.W latach 1937–1939 pełnił służbę wojskową w 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich,brał udział w bitwie nad Bzurą i w obronie Warszawy.W 1947 r.ukończył Wyższą Szkołę Handlu Morskiego w Gdyni i rozpoczął studia w Wyższej Szkole Nauk Administracyjnych w Łodzi,po roku porzucił studia i poświęcił się rozpoczętej w 1946 r.niezależnej pracy artystycznej.W latach 1951–1981 był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków i prezesem oddziału ZPAP w Kaliszu.W latach 1959–1961 pełnił funkcję sekretarza Społecznego Komitetu Obchodu XVIII Wieków Kalisza.Uprawiał drzeworyt,akwafortę,suchą igłę,litografię,miedzioryt,monotypię,sgraffito oraz techniki mieszane.Prace Kościelniaka znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.Władysław Kościelniak był autorem ponad 1150 felietonów Wędrówki ze szkicownikiem publikowanych w„Ziemi Kaliskiej” i ponad 100 innych publikacji wzbogaconych rysunkami,w których dokumentował historię zabytków Kalisza i Kaliskiego.Został pochowany na Cmentarzu Miejskim w Kaliszu.

Małgorzata Hołyńska

Z domu Wachniewska,pseud.Dan O'Kinoto,Stasys Gromnis(ur.18 września 1916 w Piotrogrodzie,zm.11 lutego 2006 w Warszawie)polska tłumaczka literatury pięknej,prozaik.

Zarys biografii
Ukończyła polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim.Podczas II wojny światowej przebywała w obozie pracy(1943 r.)Po zakończeniu wojny pracowała w Polskim Czerwonym Krzyżu we Francji.W Polsce od 1946 r.Pracowała następnie w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.Od 1950 r.była redaktorem w Spółdzielni Wydawniczej„Czytelnik”,kierując tam m.in.redakcją romańską.Tłumaczyła książki z języków:portugalskiego,francuskiego i angielskiego.Była członkiem Polskiego PEN-Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.Od 1939 r.była żoną wojskowego Edwarda Hołyńskiego,który dosłużył się rangi generalskiej.Mieszkała w Warszawie.Zmarła tamże.Pogrzeb odbył się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach 17 lutego 2006.
Twórczość
Powieści

• "Kosmaty bożek Babalǘ"(Wydawnictwo Łódzkie 1959 r.)
• "Teoria drobnych złudzeń"(Czytelnik 1962 r.)
• "Dolina Jozafata"(Czytelnik 1966 r.)
• "Święte życie"(Czytelnik 1973 r.)

Tłumaczenia(wybór)

• Jorge Amado,Drogi głodu(wespół z Eugeniuszem Grudą,PIW 1954 r.)
• Andreas Kedros,Nowy kwiat(Warszawa 1956 r.)
• Simon Brett,Ostatni gość w„Acapulco”(wespół z Anną Sussman,Czytelnik 1993 r.)
• Georges Simenon,Maigret i samotny włóczęga(Czytelnik 1993 r.)
• Georges Simenon,Maigret zastawia sidła(Czytelnik 1993 r.)
• Jean d'Ormesson,My,z łaski Boga(wespół z Eligią Bąkowską,Czytelnik 1995 r.)
• Charles Dickens,Carlo Fruttero&Franco Lucentini,Sprawa D.czyli Zbrodnia rzekomego włóczęgi(Czytelnik 1996 r.)
• Andreï Makine,Francuski testament(Czytelnik,seria„Nike”1997 r.)
• Michel Tournier,Eleazar,czyli Źródło i Krzew(Czytelnik 1998 r.)
• Andreï Makine,Zbrodnia Olgi Arbeliny(Czytelnik 1999 r.)
• Andreï Makine,Rzeka miłości(Czytelnik,seria„Nike”2001 r.)
• Andreï Makine,Muzyka życia(Czytelnik 2002 r.)
• Andreï Makine,Requiem dla Wschodu(Czytelnik 2002 r.)
• Sylvie Germain,Tobiasz,syn Teodora(Czytelnik 2004 r.)
• Andreï Makine,Między ziemią i niebem(Czytelnik 2004 r.)