"Fatalna godzina"

To polski film fabularny z 1914 roku.Jest znany również pod alternatywnym tytułem"Doktor Murski."

Cmentarz Komunalny przy ul.Panewnickiej w Katowicach

Jedna z nekropolii Katowic przy ul.Panewnickiej 45 w dzielnicy Ligota-Panewniki.Cmentarz znajduje się naprzeciwko Bazyliki św.Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.W centralnej jego części znajdują się kwatery franciszkańskie oraz sióstr służebniczek śląskich.Pierwsi bracia chowani byli na nowym cmentarzu w 1911 r.Poświęcenie cmentarza miało miejsce 23 stycznia 1914;dokonał go ksiądz kanonik Jan Kapica z Tychów.Fundatorem i założycielem cmentarza był Nepomucen Wielebski,naczelnik gminy i urzędu okręgowego w Ligocie Pszczyńskiej oraz syndyk apostolski pobliskiego klasztoru braci mniejszych.Pochowany na założonym przez siebie cmentarzu w pobliżu kostnicy.Na cmentarzu znajduje się również zbiorowy grób i pomnik Obrońców Katowic powstańców,harcerzy i harcerek zamordowanych przez Niemców we wrześniu 1939 r.w więzieniach,w lasach oraz na ulicach miasta.W kwaterze 20 stoi Pomnik symboliczna mogiła żołnierzy i członków wojskowych organizacji niepodległościowych poległych w latach 1945–1956.Na cmentarzu wzniesiony został dom pogrzebowy.Nekropolia otwarta jest od świtu do zmierzchu,biuro obsługi i zaplecza technicznego czynne jest w godz. 8⁰⁰−14⁰⁰.
Pochowani
Na cmentarzu spoczywają m.in.:

• o.dr Hieronim Dłubis OFM filolog
• o.Antoni Galikowski OFM prowincjał
• o.Bernardyn Grzyśka OFM prowincjał
• o.Ludwik Kasperczyk OFM prowincjał
• o.Bazyli Machalica OFM(zm.1994 r.)filozof
• o.Ansgary Malina OFM kompozytor
• o.prof.Jozafat Nowak OFM antropolog,psycholog
• o.Tytus Semkło OFM prowincjał
• o.Wilhelm Rogosz OFM prowincjał
• o.Kolumban Sobota OFM komisarz prowincjalny
• Bolesław Szabelski polski kompozytor i pedagog
• o.dr Damian Szojda OFM biblista
• o.dr Nazariusz Szojda OFM filozof
• Nepomucen Wielebski naczelnik gminy Ligota,fundator cmentarza
• o.Wenanty Zubert OFM kanonista,profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Most Poniatowskiego

Most księcia Józefa Poniatowskiego(dawniej most Mikołajewski,most im.Cesarza Mikołaja II,Trzeci Most)zbudowany w latach 1904–1914 most przez Wisłę w Warszawie.Obecną nazwę nadano w kwietniu 1917 r.

Opis i historia
Most powstał w latach 1905-1913 wg projektu inżynierów Mieczysława Marszewskiego i Wacława Paszkowskiego,autorem architektury mostu i wiaduktu był zaś Stefan Szyller(twórca bramy Uniwersytetu Warszawskiego i budynków Politechniki Warszawskiej).Trasa mostowa wraz z dojazdami,nie licząc wałów ochronnych,wyniosła 3542 metry,w tym 506 m długości mostu i wiadukt o długości 700 m.Most o ośmiu przęsłach stalowych wspartych na kamiennych filarach otwarto 6 stycznia 1914.Był chronologicznie czwartym stałym mostem,jednak warszawiacy nazywali go Trzecim Mostem gdyż dwa mosty przy Cytadeli(drogowy z 1875 r. i kolejowy z 1908 r.)traktowali jako jeden.Razem z mostem zbudowano 700 metrowy wiadukt nad Powiślem,będący przedłużeniem Alej Jerozolimskich(pierwotnie alei 3 Maja).5 sierpnia 1915 wycofujące się z Warszawy wojska rosyjskie wysadziły górne części 2 filarów.Zbudowany w ich miejscu prowizoryczny drewniany pomost spłonął krótko po ułożeniu w 1916 r.Most odbudowano w latach 1921-1926.W tym roku podczas przewrotu majowego na moście doszło do historycznego spotkania pomiędzy marszałkiem Józefem Piłsudskim a prezydentem Stanisławem Wojciechowskim.Ponownie most został zniszczony przez Niemców w 1944 r.zniszczona została góra 3 filarów,w wyniku czego zapadły się 4 przęsła.Odbudowany według projektu konstrukcyjnego Stanisława Hempla.4 grudnia 1945 na moście doszło do katastrofy budowlanej –zawaliły się łuki trzeciego przęsła,w wyniku czego śmierć poniosła jedna osoba,a dziewięć zostało rannych.Most został oddany do użytku 22 lipca 1946.W 1949 r.pod kierownictwem inż.Tadeusza Chylińskiego z Instytutu Lotnictwa,przeprowadzono badania tensometryczne naprężeń w konstrukcji przęseł mostu.Po odbudowie most stracił część elementów swojego dotychczasowego charakteru.Ozdobną balustradę zastąpiono prostym„parkanem”stalowym.Nie odbudowano też kilku kamiennych ławek,które stały na filarach mostu.Inna jest też konstrukcja samych przęseł.Szczątki oryginalnych ławek do dzisiaj leżą w wiślanym nurcie i można je zobaczyć przy niskim stanie wody.W latach 1963-1966 zbudowano drugą łącznicę z Wisłostradą na zachodnim brzegu rzeki.Dzięki temu powstał specyficzny układ zjazdów i wjazdów po lewej stronie przypominający z lotu ptaka trzy koła.W trakcie kolejnego remontu w latach 1985-1990 wymieniono całą konstrukcję stalową wiaduktu na nową szerszą.Elementy betonowe wyglądające jak kamienne obłożono zbrojoną obrzutką betonową i odtworzono pierwotny wygląd powierzchni.Wymieniono wszystkie poprzeczne belki betonowe i dobudowano drugą łącznicę po stronie praskiej(z Wałem Miedzeszyńskim),oraz podniesiono torowisko tramwajowe.Na czas tego remontu w pobliżu mostu powstał most Syreny.W latach 2004-2005 wyremontowano obydwie wieżyczki na moście,a od nowa zbudowano te po praskiej stronie,oraz cztery pierwsze pawilony wiaduktu.Odnowiono neorenesansowe wieżyczki i pawilony na wiadukcie doń prowadzącym.Przy okazji tego remontu na wieżyczkę przy Muzeum Wojska Polskiego powrócił wykuty w kamieniu kartusz herbowy z wizerunkiem syreny.Został on zdemontowany podczas remontu w latach 80.Latem 2007 r.wyremontowano torowisko tramwajowe dzięki czemu tramwaje jeżdżą nieco ciszej.Bydgoska fabryka PESA dostarczyła wówczas także tramwaje typu 120N,które kursowały przez pierwsze lata tylko po tej trasie.Na przystankach pojawiły się nowe,elektroniczne tablice,które mają informować o czasie jaki pozostał do przyjazdu tramwaju.Potencjał wyremontowanego wtedy torowiska nie jest jednak dziś w pełni wykorzystywany na skutek sztucznego ograniczenia prędkości do 20 km/h.Ograniczenie nałożono na skutek protestów okolicznych mieszkańców dotyczących rzekomo nadmiernego hałasu powodowanego przez przejeżdżające tramwaje.W drugiej połowie lat 70 na filarze wiaduktu przy Wybrzeżu Kościuszkowskim umieszczono tablicę Tchorka upamiętniającą egzekucję przez Niemców grupy żołnierzy Armii Krajowej w sierpniu 1944 r.

Szymon Tatar(starszy)

Znany także jako Szymek Czarny(ur.1828 lub 1832 r.w Zakopanem,zm.13 czerwca 1913 w Zakopanem)przewodnik tatrzański.Tatry poznał jako kłusownik,podobnie jak Maciej Sieczka i Jędrzej Wala.W 1860 r.dokonał pierwszego odnotowanego wejścia przez Kozią Przełęcz,15 lat później wprowadził tam pierwszych turystów.Był jednym z głównych przewodników księdza Józefa Stolarczyka,Tytusa Chałubińskiego oraz Józefa Rostafińskiego.Prowadząc turystów,dokonał wiele wybitnych przejść.W 1867 r.poprowadził ks.Stolarczyka na Baranie Rogi(pierwsze wejście)oraz na Lodowy Szczyt(pierwsze polskie wejście),zaś w 1874 r.na Gerlach.Z Chałubińskim wszedł na Gerlach,Wysoką oraz Lodowy Szczyt(pierwsze wejście zachodnią ścianą).Tatar znany był z umiejętności przewodnickich,inteligencji i znajomości tatrzańskiej topografii.Ceniono go również za pogodę ducha i charakterystyczne poczucie humoru.Po roku 1890 zaprzestał przewodnictwa i zamieszkał na Skibówkach.Pod koniec życia nie mógł się odnaleźć w czasach,w których zawód przewodnika tatrzańskiego przestawał być potrzebny.Zmarł w wieku 85 lat i został pochowany na Nowym Cmentarzu przy ulicy Nowotarskiej w Zakopanem.Przewodnikami byli także jego bratankowie(synowie Jana Tatara):Szymon Tatar młodszy i Józef Tatar.Kazimierz Przerwa-Tetmajer poświęcił Szymonowi Tatarowi wiersz"Ostatni",a popiersie przewodnika z mosiądzu autorstwa Felicji Modrzejewskiej znajduje się w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Walery Przyborowski

Pseudonim Zygmunt Lucjan Sulima(ur.27 listopada 1845 w Domaszowicach koło Kielc,zm.13 marca 1913 w Warszawie)polski pisarz,historyk i uczestnik powstania styczniowego.
Biografia
Przyborowski urodził się w rodzinie nauczyciela,byłego księdza katolickiego,który dokonał konwersji na luteranizm.Uczył się w szkole elementarnej i gimnazjum w Kielcach,a następnie Radomiu.Uczestniczył w powstaniu styczniowym,po którego upadku był przez kilka miesięcy więziony przez władze carskie.Po studiach na Wydziale Filozoficzno-Historycznym w warszawskiej Szkole Głównej współpracował z różnymi czasopismami,w latach 1885-1886 redagował pismo„Chwila”.Po 1900 r.był nauczycielem gimnazjalnym w Radomiu,gdzie uczył historii.Jako powieściopisarz debiutował w 1869 r.Opublikował również kilka ważnych prac historycznych dotyczących powstania styczniowego:Historia dwóch lat 1861/62(1892-1896),Ostatnie chwile powstania styczniowego(1887-1888),Dzieje 1863 r.(1897 r.)Ogromną popularność zyskały mu powieści historyczno-przygodowe dla młodzieży(publikowane często pod pseudonimem Zygmunt Lucjan Sulima),które przypominały wydarzenia narodowej historii i budziły świadomość narodową,m.in.Bitwa pod Raszynem(1881 r.)Szwoleżer Stach(1900 r.)Szwedzi w Warszawie(1901 r.)Upiory(1902 r.)Noc styczniowa(1903 r.)Rycerz bez skazy i trwogi(1913 r.)Pod pseudonimem Zygmunta Lucjana Sulimy wydał„Pamiętnik powstańca z 1863 roku”oraz„Wspomnienia ułana z 1863 roku”.Pisał także wielotomowe dzieła historyczne na ten temat.Pisarz umieszczał także akcję swoich utworów literackich na Kielecczyźnie.

Wincenty Broniwój-Orliński

Wincenty Julian Broniwój-Orliński(ur.31 grudnia 1913 w Czempiniu ,zm.11 listopada 2006 w Berlinie),polski prawnik,polityk,działacz emigracyjny.
Biografia
W 1937 roku ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu Poznańskiego.Był oficerem Armii Krajowej i uczestnikiem wojny obronnej 1939 roku oraz powstania warszawskiego.Wieloletni Prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Niemczech oraz hamburskiego oddziału Związku Polaków"Rodło".Cieszył się ogromnym szacunkiem i autorytetem w środowisku polonijnym.Po wojnie osiadł w Hamburgu,gdzie był delegatem Rządu RP na uchodźstwie na Niemcy.Ufundował fortepian Steinway&Sons dla pałacu Radziwiłłów w pod ostrowskim Antoninie.Uhonorowany Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari,Krzyżem Walecznych,Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.Honorowy Obywatel Miasta Ostrowa Wielkopolskiego.Pochowany na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wlkp.

Łucja Zawada

Ur.26 grudnia 1913 r.w Nowej Wsi,zm.26 lutego 1985 r.w Nowym Bytomiu nauczycielka,instruktorka harcerska,żołnierz Szarych Szeregów.

Okres przedwojenny
Do harcerstwa wstępuje 3 stycznia 1931 r.W latach 1935-1938 zorganizowała i prowadziła Drużynę Harcerek im.Królowej Jadwigi w Szkole Podstawowej nr 3 w Orzegowie.15 września 1938 r.zostaje hufcową harcerek w Nowym Bytomiu,przygotowując harcerki do wojny w ramach Pogotowia Wojennego Harcerek.Przygotowanie do obrony kraju zdobywała na 4 tygodniowym kursie strzeleckim w hufcu hajduckim,brała również udział w kursach i odprawach Pogotowia Wojennego Harcerek w Szkole Instruktorek na Buczu w 1939 r.W okresie 1936-1939 działa również w Zarządzie Koła Polskiego Związku Zachodniego w Wirku i w Związku Nauczycielstwa Polskiego.
II Wojna Światowa
Od listopada 1939 r.pracuje w Szarych Szeregach jako kierownik okręgu na powiaty Tarnowskie Góry,Lubliniec,Nowy Bytom,Ruda,Lipiny i Świętochłowice.Od maja 1940 r.należy do kierowniczej piątki konspiracyjnej harcerek śląskich,które pozostały na Górnym Śląsku:Adela Korczyńska,Janina Lewicka,Anna Morkisz,Jadwiga Nowarowa.Organizacyjnie podlegały Komendantce Śląskiej Chorągwi Harcerek zamieszkałej w Krakowie hm.Irenie Kuśmierzewskiej.Organizowała z zespołami harcerek pomoc dla uwięzionym i ich rodzinom,wysyłanie paczek do obozów jeńców polskich.W ramach działalności"Patronatu"organizowała pomoc dla więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu i dla ich rodzin.Do akcji zbierania lekarstw,żywności i ciepłej odzieży wciągnęła nie tylko harcerki ale również znajomych,którzy robili rękawice o jednym palcu,wykonano tysiące nauszników zużywając wszystką wełnę z domów,prując swetry.Przygotowała i szkoliła zespoły sanitarne w swoim okręgu.Na Tarnowskie Góry i Lubliniec przekazywała programy i materiały tajnego nauczania.W Rudzie Śląskiej zorganizowała lotną bibliotekę(obieg)polskich książek ok.280 woluminów uratowanych wcześniej przez harcerki z palącego się stosu biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych w Wirku.W Ząbkowicach z grupą nieharcerską zorganizowała pomoc transportowanym jeńcom i ostrzegała zagrożonych aresztowaniem.Poza pracą w tajnym harcerstwie działała od czerwca 1941 r.w ZWZ,a potem w AK.Prowadzi skrzynkę łączności dla Komendy Okręgu Ślaskiego AK.
Okres powojenny
W latach 1945-1950 jako członkini Komendy Chorągwi i kierownik referatu szkolenia prowadzi wiele obozów i kursów drużynowych.W związku z likwidacją harcerstwa,w nowej organizacji nie było dla niej miejsca,ma przerwę w działalności.Swój czas poświęca na pracę nauczycielską i zdobywanie wyższych kwalifikacji zawodowych.Wraz z grupą instruktorów powróciła do ZHP dopiero po 1956 r.W latach 1956-1962 praca w Komendzie Chorągwi w Katowicach jako osoba odpowiedzialna za kształcenie drużynowych.W 1948 r.otrzymała stopień harcmistrzyni(zweryfikowany w 1958 r.)Później udzielała pomocy drużynowym w prowadzeniu drużyn w szkołach,w których uczyła.Od stycznia 1977 r.pracuje Komisji Historycznej Katowickiej Chorągwi jako z-ca Przewodniczącego.W uznaniu zasług w pracy harcerskiej uchwałą Głównej Kwatery z dnia 24.06.1980 został nadany jej honorowy stopień harcmistrza Polski Ludowej.W hufcu Ruda Śląska(1981-1984)przewodnicząca Komisji Historycznej.Oprócz pracy harcerskiej działała jako kierownik kulturalno-oświatowy Frontu Jedności Narodowej w Wirku(1952-1957).Swoje bogate doświadczenia z pracy nauczycielskiej przekazywała jako kierownik szkoleniowy nauczycieli rejonu ZNP(1962-1970).W ostatnich latach życia pracowała nad wydaniem materiałów dotyczących działalności Śląskiej Komendy Harcerek w latach 1945-1950 i nad historią harcerstwa w Rudzie Śląskiej.
Ordery i odznaczenia

• Medal Wojska po raz 1,2,3(1948 r.)
• Srebrny Krzyż Za Zasługi dla ZHP(1948 r.)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej(1955 r.)
• Złoty Krzyż Za Zasługi dla ZHP(1973 r.)
• instruktorska odznaka Harcerskiej Służby Ziemi Śląskiej(1979 r.)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej(1980 r.)
• instruktorska odznaka 35-lecia Harcerskiej Służby Ziemi Śląskiej(1980 r.)
• Złoty Krzyż Za Zasługi dla ZHP(1981 r.)
• Krzyż Armii Krajowej(1981 r.)
• Odznaka pamiątkowa 70-lecia Harcerstwa Polskiego(1981 r.)
• Krzyż kawalerski Orderu Odrodzenia Polski(1982 r.)
• Złota Odznaka Zasłużony w rozwoju woj. katowickiego(1983 r.)
• Instruktor Senior ZHP(1983 r.)
• Medal Za udział w wojnie obronnej 1939 r.(1983 r.)

Nagrody

• Kuratora(1960 r.)
• Inspektora Oświaty(1971 r.)
• Nagroda III stopnia Ministra Oświaty(1972 r.)