ChSM,jedna z najstarszych spółdzielni mieszkaniowych w Polsce.
Historia
Powstała w 1908 roku historia ChSM zaczęła się w gmachu Hotelu„Hrabia Reden”(dziś Teatr Rozrywki).To tutaj zebrali się urzędnicy państwowych i komunalnych instytucji,a także robotnicy i urzędnicy kopalń i hut,by zdecydować o powstaniu spółdzielni,której nadano nazwę Wohnungsbauverein fur Konigshutte und Umgegend(Spółdzielnia mieszkaniowo-budowlana dla Królewskiej Huty i okolicy).Instytucję,po szeregu starań założono 21 marca 1908 roku w sali„Hotelu Parkowego”.W dniu 16 kwietnia tegoż roku spółdzielnia została sądownie zarejestrowana.Jeszcze w tym samym roku przystąpiono do budowy bloku domowego,znajdującego się przy dzisiejszej ulicy Kordeckiego.Do roku 1916 spółdzielnia wzniosła 5 bloków domowych,na które składało się w sumie 30 domów z 262 mieszkaniami i 5 lokalami handlowymi.W 1916 roku nastąpił zastój spowodowany wybuchem wojny światowej,inflacją i kryzysem.Przyłączenie miasta do Polski,po powstaniach i plebiscycie,było nie po myśli części niemieckich członków spółdzielni,którzy rozpoczęli agitację zmierzającą do jej likwidacji.Zamiar się nie udał,spółdzielnia przetrwała.Podjęto konsekwentne starania o jej pełne spolonizowanie.31 maja 1935 roku spółdzielnia stała się członkiem Związku Spółdzielni i Zrzeszeń Pracowniczych Rzeczypospolitej Polskiej,a od 9 marca 1936 roku nosi nazwę Chorzowska Spółdzielnia Mieszkaniowa.Wkrótce po spolonizowaniu spółdzielni rozpoczęto budowę nowego bloku mieszkalnego.W 1938 roku ukazał się pierwszy numer miesięcznika„Wiadomości Spółdzielcze”.Pismo redagował Alojzy Gruszka(przez 25 lat prezes zarządu spółdzielni od jej spolonizowania)wspierany przez Józefa Bednorza.Wydawanie pisma przerwał wybuch II wojny światowej.Wkrótce po wojnie ChSM budowała nowe domy.Szybko jednak nastały trudne lata brak środków długo nie pozwalał na nowe inwestycje budowlane.Akcję wznowiono uroczyście z okazji 50-lecia Chorzowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej,obchodzonego w 1958 roku.W ciągu trzech lat wybudowano 103 nowe mieszkania,w trzech blokach mieszkalnych przy ul.Działkowej.Wkrótce wybudowano tam jeszcze dwa domy,przy dzisiejszej ul.Katowickiej gruntownie wyremontowano budynek z roku 1928.Przy dużym udziale przyszłych lokatorów,w latach sześćdziesiątych,powstało„Osiedle Młodych”wybudowano 115 mieszkań w rejonie ul.Krzywej i okolicy.W roku swego 65-lecia ChSM posiadała 3134 mieszkania.W drugiej połowie lat sześćdziesiątych minionego wieku nastąpiła znaczna intensyfikacja zadań inwestycyjnych.Powstało osiedle przy ul.Kaliny-Czempiela,osiedle Różana-Gałeczki,budynki przy ul.Krzyżowej,Podmiejskiej,Machy-Konarskiego,wybudowano osiedle„Irys”,zmieniono oblicze„Pnioków”.ChSM staje się głównym inwestorem budownictwa mieszkaniowego w mieście,była tez najlepszą spółdzielnią w województwie wielokrotnie nagradzano ją i odznaczano.W roku swego 75-lecia ChSM,jako pierwsza w ruchu spółdzielczym,otrzymała własny sztandar.W 1986 roku klucze do własnego mieszkania otrzymał 15-tysięczny lokator.Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych udało się zakończyć rozpoczęte inwestycje przy ul.11 Listopada,Grunwaldzkiej,Anny,Barbary,Krzyżowej i os.Rodziny Oswaldów.Pod koniec lat dziewięćdziesiątych wybudowano nowoczesne osiedle„Park Róż”.
Dzisiaj
Chorzowska Spółdzielnia Mieszkaniowa zrzesza ponad 17 tys.członków.Kontrolę i nadzór nad działalnością Spółdzielni sprawuje Rada Nadzorcza.Bieżącą działalnością statutową i gospodarczą kieruje Zarząd Spółdzielni.
poniedziałek, 25 kwietnia 2016
Elektrownia Tramwajów Miejskich w Warszawie
Elektrownia tramwajowa w Warszawie,na Woli,neoromańska,wzniesiona w latach 1905–1909,wpisana do rejestru zabytków w 2001 r.Od 2004 r.siedziba Muzeum Powstania Warszawskiego.
Historia
W 1903 roku podjęto pierwsze prace nad elektryfikacją tramwajów w Warszawie na napięciu 600 V prądu stałego,niemniej problem zasilania planowano rozwiązać przez przekształcanie prądu zmiennego pobieranego z Elektrowni Powiśle.Ostatecznie w latach 1905-1908 została zbudowana własna elektrownia tramwajowa przy ulicy Przyokopowej.Lokalizacja ta miała związek z bliskością stacji towarowej Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej,skąd dostarczane miało być paliwo do wytwarzania energii elektrycznej węgiel kamienny.W zespole budynków elektrowni znalazło się 6 kotłów parowych produkcji Fitzner-Gamper,hala maszyn z 3 turbinami parowymi i generatorami prądu stałego produkcji Siemens-Schuckert o łącznej mocy 3600 kW.Oprócz tego znalazły się tu skraplacze pary,zespoły pomp,warsztaty oraz akumulatornia służącą do wyrównania wahań napięcia oraz jako rezerwa mocy w godzinach zwiększonego zapotrzebowania(w godzinach nocnych jedyne źródło zasilania).Zbudowano budynek administracji.Wraz z elektrownią powstała też bocznica kolejowa,wykopano studnię artezyjską.7 lutego 1908 nastąpiło uruchomienie elektrowni i zaczęły się próbne jazdy tramwajów elektrycznych w Warszawie,ostatecznie 26 marca 1908 na ulice miasta wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.13 kwietnia 1917 wybuchł kocioł,w wyniku czego zginął jeden z pracowników,uszkodzeniu uległa kotłownia i hala maszyn wraz ze znajdującymi się tam urządzeniami.Dopiero po 6 tygodniach uruchomiono ponownie elektrownię dzięki sprowadzeniu dwóch kotłów z elektrowni na Powiślu wraz z 2 generatorami o mocy 1200 kW każdy(prowizorycznie ustawione kotły zostały później zastąpione 4 kotłami sprowadzonymi z likwidowanej Przędzalni Braci Briggs w Markach).Grób pracownika elektrowni,Piotra Lędziakowskiego,który zginął w wyniku wybuchu kotła znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w kwaterze 220.Na jego pomniku znajdują się fragmenty kratownic z konstrukcji hali elektrowni.Słupki wokół mogiły to wypełnione mieszanką betonową szyny tramwajowe,a wiszące między nimi łańcuchy zrobiono z fragmentów łańcuchów napędowych.W latach 1918-1923 dobudowano nowe skrzydło budynku elektrowni oraz zamontowano 2 nowe turbozespoły produkcji Brown-Boveri o mocy 1250 kW każdy,co pozwoliło na odprowadzanie pary grzewczej do sąsiednich budynków.Do 1939 r.zamontowano w elektrowni jeszcze 6 wydajniejszych kotłów parowych i 2 kolejne turbogeneratory o mocy 4000 kW każdy uzyskując moc łączną 10500 kW(dodatkowo mając możliwość uruchomienia 2 starych generatorów o mocy łącznej 2400 kW).W 1939 r.elektrownia uległa zniszczeniom m.in.uszkodzone zostały 2 turbogeneratory i część urządzeń pomocniczych.Dopiero w 1941 r.elektrownia dysponowała całą dostępną mocą.6 sierpnia 1944 w czasie powstania warszawskiego elektrownia została zbombardowana przez Niemców,a po upadku powstania mury wysadzono.W 1945 r.zdecydowano,że elektrownia tramwajowa zostanie odbudowana jako ciepłownia,w związku ze zmianą zasilania sieci trakcyjnej z podstacji trakcyjnych zasilanych z sieci miejskiej(pierwsze podstacje działały już przed II wojną światową).Budynek przekazano Stołecznemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej(SPEC)aż do 2003 roku,kiedy władze miasta zdecydowały ulokować tu Muzeum Powstania Warszawskiego.
Współczesność
Zeszpecony szarym tynkiem tzw.barankiem w latach 70 XX wieku budynek został przebudowany według projektu architekta Wojciecha Obtułowicza,a w środku po usunięciu kotłów i innych ciężkich elementów została wykonana ekspozycja przez zespół Mirosław Nizio,Jarosław Kłaput i Dariusz Kunowski.Spod tynku odsłonięto klinkierową cegłę,a z tyłu budynku powstała 35 metrowa wieża na której umieszczono Znak Polski Walczącej.W lutym 2005 r.oddano do użytku kaplicę muzealną,na której budowę pozwolił specjalnym dekretem z 24 czerwca 2004 roku Józef Kardynał Glemp,prymas Polski,nadając jej tytuł Błogosławionego Józefa Stanka,kapelana poległego w czasie Powstania jednego ze 108 męczenników II wojny światowej wyniesionych na ołtarze w 1999 roku.
Historia
W 1903 roku podjęto pierwsze prace nad elektryfikacją tramwajów w Warszawie na napięciu 600 V prądu stałego,niemniej problem zasilania planowano rozwiązać przez przekształcanie prądu zmiennego pobieranego z Elektrowni Powiśle.Ostatecznie w latach 1905-1908 została zbudowana własna elektrownia tramwajowa przy ulicy Przyokopowej.Lokalizacja ta miała związek z bliskością stacji towarowej Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej,skąd dostarczane miało być paliwo do wytwarzania energii elektrycznej węgiel kamienny.W zespole budynków elektrowni znalazło się 6 kotłów parowych produkcji Fitzner-Gamper,hala maszyn z 3 turbinami parowymi i generatorami prądu stałego produkcji Siemens-Schuckert o łącznej mocy 3600 kW.Oprócz tego znalazły się tu skraplacze pary,zespoły pomp,warsztaty oraz akumulatornia służącą do wyrównania wahań napięcia oraz jako rezerwa mocy w godzinach zwiększonego zapotrzebowania(w godzinach nocnych jedyne źródło zasilania).Zbudowano budynek administracji.Wraz z elektrownią powstała też bocznica kolejowa,wykopano studnię artezyjską.7 lutego 1908 nastąpiło uruchomienie elektrowni i zaczęły się próbne jazdy tramwajów elektrycznych w Warszawie,ostatecznie 26 marca 1908 na ulice miasta wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.13 kwietnia 1917 wybuchł kocioł,w wyniku czego zginął jeden z pracowników,uszkodzeniu uległa kotłownia i hala maszyn wraz ze znajdującymi się tam urządzeniami.Dopiero po 6 tygodniach uruchomiono ponownie elektrownię dzięki sprowadzeniu dwóch kotłów z elektrowni na Powiślu wraz z 2 generatorami o mocy 1200 kW każdy(prowizorycznie ustawione kotły zostały później zastąpione 4 kotłami sprowadzonymi z likwidowanej Przędzalni Braci Briggs w Markach).Grób pracownika elektrowni,Piotra Lędziakowskiego,który zginął w wyniku wybuchu kotła znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w kwaterze 220.Na jego pomniku znajdują się fragmenty kratownic z konstrukcji hali elektrowni.Słupki wokół mogiły to wypełnione mieszanką betonową szyny tramwajowe,a wiszące między nimi łańcuchy zrobiono z fragmentów łańcuchów napędowych.W latach 1918-1923 dobudowano nowe skrzydło budynku elektrowni oraz zamontowano 2 nowe turbozespoły produkcji Brown-Boveri o mocy 1250 kW każdy,co pozwoliło na odprowadzanie pary grzewczej do sąsiednich budynków.Do 1939 r.zamontowano w elektrowni jeszcze 6 wydajniejszych kotłów parowych i 2 kolejne turbogeneratory o mocy 4000 kW każdy uzyskując moc łączną 10500 kW(dodatkowo mając możliwość uruchomienia 2 starych generatorów o mocy łącznej 2400 kW).W 1939 r.elektrownia uległa zniszczeniom m.in.uszkodzone zostały 2 turbogeneratory i część urządzeń pomocniczych.Dopiero w 1941 r.elektrownia dysponowała całą dostępną mocą.6 sierpnia 1944 w czasie powstania warszawskiego elektrownia została zbombardowana przez Niemców,a po upadku powstania mury wysadzono.W 1945 r.zdecydowano,że elektrownia tramwajowa zostanie odbudowana jako ciepłownia,w związku ze zmianą zasilania sieci trakcyjnej z podstacji trakcyjnych zasilanych z sieci miejskiej(pierwsze podstacje działały już przed II wojną światową).Budynek przekazano Stołecznemu Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej(SPEC)aż do 2003 roku,kiedy władze miasta zdecydowały ulokować tu Muzeum Powstania Warszawskiego.
Współczesność
Zeszpecony szarym tynkiem tzw.barankiem w latach 70 XX wieku budynek został przebudowany według projektu architekta Wojciecha Obtułowicza,a w środku po usunięciu kotłów i innych ciężkich elementów została wykonana ekspozycja przez zespół Mirosław Nizio,Jarosław Kłaput i Dariusz Kunowski.Spod tynku odsłonięto klinkierową cegłę,a z tyłu budynku powstała 35 metrowa wieża na której umieszczono Znak Polski Walczącej.W lutym 2005 r.oddano do użytku kaplicę muzealną,na której budowę pozwolił specjalnym dekretem z 24 czerwca 2004 roku Józef Kardynał Glemp,prymas Polski,nadając jej tytuł Błogosławionego Józefa Stanka,kapelana poległego w czasie Powstania jednego ze 108 męczenników II wojny światowej wyniesionych na ołtarze w 1999 roku.
Michał Kirkor(taternik)
Ur.17 października 1871 w Wilnie,zm.25 stycznia 1907 w Zakopanem doktor medycyny,taternik.Razem z innymi"kilińszczakami"był zesłany na Sybir(1894-1896),do Guberni Permskiej na Uralu wraz ze swoim rodzeństwem:Dymitrem i Heleną,oraz ich prawną opiekunką i rodzoną ciotką zarazem(siostra matki)znaną w owym czasie społecznicą i publicystką Celiną Kirkorową(żoną Adama).Była z nimi także Zofia Grabska siostra Władysława i Stanisława,późniejsza żona Dymitra.W 1891 r.rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim.Po powrocie z zesłania ukończył medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim i w latach 1898-1904 był asystentem profesorów Napoleona Cybulskiego i Bronisława Kadera przy Katedrze Fizjologii.W 1905 r.zamieszkał w Zakopanem.W 1899 r.został członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego,w którym w latach 1902–1906 pełnił funkcję członka zarządu.Przyczynił się do powstania Sekcji Narciarskiej TT.W 1902 r.dokonał(w towarzystwie pierwszego zdobywcy,Kazimierza Brzozowskiego)drugiego wejścia żlebem pomiędzy Giewontem a Małym Giewontem od strony Doliny Strążyskiej zwanym obecnie Żlebem Kirkora.Był współzałożycielem Stowarzyszenia Bratnia Pomoc,na bazie którego otwarto sanatorium dla niezamożnej młodzieży akademickiej dotkniętej gruźlicą.Grób Kirkora znajduje się na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.
Jan Stanisławski(malarz)
Jan Grzegorz Stanisławski(ur.24 czerwca 1860 w Olszanie k.Korsunia na Naddnieprzańskiej Ukrainie,zm.6 stycznia 1907 w Krakowie)polski malarz,wykładowca sztuki,inicjator i członek różnych ugrupowań artystycznych,jeden z głównych przedstawicieli polskiego modernizmu.
Życiorys
Był synem prawnika-poety Antoniego Roberta Stanisławskiego(1817-1883),wykładowcy na uniwersytecie w Charkowie i w Kazaniu.Ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim zwieńczone srebrnym medalem.Malarstwa uczył się u Wojciecha Gersona w Warszawie,następnie studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w Paryżu pod kierunkiem Emila Carolus-Durana.Odbywał liczne podróże:odwiedził Włochy,Hiszpanię,Szwajcarię,Prusy,Austrię i rejony Naddnieprzańskiej Ukrainy.Od 1897 r.był profesorem w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie,gdzie wprowadził obowiązkowe wyjazdy studentów w plener,co przetrwało do dziś.Jego wczesne prace były wystawiane w Paryżu na inauguracyjnej wystawie Salon du Champ-de-Mars oraz na wystawie organizowanej przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.W latach 90 XIX wieku intensywnie podróżował,co owocowało licznymi rysunkami z Berlina,Drezna,Pragi,Krakowa i różnych miejsc na dawnych rubieżach Rzeczypospolitej.Razem z Julianem Fałatem wykonał tła pejzażowe w panoramie Przejście Napoleona przez Berezynę.Był wykładowcą Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie,a także animatorem i jednym z założycieli powstałego w 1897 roku krakowskiego Towarzystwa Artystów Polskich„Sztuka”.Od 1898 r.należał do stowarzyszenia artystów Wiedeńska Secesja.Jego prace pojawiły się na jej wystawach w latach 1901,1902 i 1905.Charakterystyczną cechą postaci Jana Stanisławskiego była znaczna tusza,z czym wiązało się wiele anegdot dotyczących tego artysty.Opowiadano np.że pewnego razu,gdy malarz podczas pobytu w Zakopanem wybierał się do Kuźnic,przewożący go małą furką góral miał powiedzieć:Czy ja was,panie,aby na jeden raz całego zabiorę?Z figurą Stanisławskiego dziwnie kontrastowały niewielkie rozmiarami obrazy,które malował.Sprzeczność tę tak oto wyjaśnił sam Tadeusz Boy-Żeleński:Podobno tusza jego była przyczyną ich maleńkości:przy większym obrazie zanadto go męczył konieczny ruch ciągłego zbliżania się i oddalania.Ożenił się w wieku 39 lat,zmarł w pełni sił twórczych siedem lat później.W listopadzie w roku jego śmierci w Pałacu Sztuki otwarto dwie wystawy,jedną prezentującą 154 obrazy olejne,a także rysunki i pastele,oraz drugą,zawierającą dzieła jego wybitnych uczniów.Stanisławski został pochowany z honorami na Cmentarzu Rakowickim, w kwaterze XVI.Na krótko przed śmiercią w 1909 r.wdowa po artyście przekazała Muzeum Narodowemu w Krakowie jego 100 najbardziej wartościowych obrazów oraz szkicownik.Wykształcił ponad 60 uczniów.Byli wśród nich m.in.Stanisław Kamocki(1875-1944),Stanisław Czajkowski(1878-1954),Józef Czajkowski(1872-1947),Stefan Filipkiewicz(1879-1944),Henryk Szczygliński(1891-1944),Jan Bukowski(1873- 1943),Alfons Karpiński(1875-1961),Ludwik Konarzewski(1885-1954),Tadeusz Makowski(1882-1932).
Charakterystyka twórczości
Stanisławski malował wyłącznie pejzaże niewielkiego formatu.Charakterystyczne w jego twórczości jest traktowanie przedmiotu obrazu jako czegoś otwartego,a samego dzieła jako fragmentu większej całości.Często zostawała ona podporządkowywana jednemu motywowi.Na swoich obrazach nie umieszczał postaci ludzi czy zwierząt.Skupiał się na roślinach,obłokach,pogodzie.Zwracał uwagę na szczegóły.Dla dojrzałej fazy twórczości charakterystyczna jest syntetyzacja form.Posługiwał się szeroką plamą barwną,studiował zmiany światła i koloru o różnych porach dnia i roku,dążył do uchwycenia rytmu i nastroju przyrody.
Wybrane dzieła
Muzeum Narodowe w Warszawie:
Muzeum Narodowe w Krakowie:
Życiorys
Był synem prawnika-poety Antoniego Roberta Stanisławskiego(1817-1883),wykładowcy na uniwersytecie w Charkowie i w Kazaniu.Ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim zwieńczone srebrnym medalem.Malarstwa uczył się u Wojciecha Gersona w Warszawie,następnie studiował w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie oraz w Paryżu pod kierunkiem Emila Carolus-Durana.Odbywał liczne podróże:odwiedził Włochy,Hiszpanię,Szwajcarię,Prusy,Austrię i rejony Naddnieprzańskiej Ukrainy.Od 1897 r.był profesorem w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie,gdzie wprowadził obowiązkowe wyjazdy studentów w plener,co przetrwało do dziś.Jego wczesne prace były wystawiane w Paryżu na inauguracyjnej wystawie Salon du Champ-de-Mars oraz na wystawie organizowanej przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie.W latach 90 XIX wieku intensywnie podróżował,co owocowało licznymi rysunkami z Berlina,Drezna,Pragi,Krakowa i różnych miejsc na dawnych rubieżach Rzeczypospolitej.Razem z Julianem Fałatem wykonał tła pejzażowe w panoramie Przejście Napoleona przez Berezynę.Był wykładowcą Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie,a także animatorem i jednym z założycieli powstałego w 1897 roku krakowskiego Towarzystwa Artystów Polskich„Sztuka”.Od 1898 r.należał do stowarzyszenia artystów Wiedeńska Secesja.Jego prace pojawiły się na jej wystawach w latach 1901,1902 i 1905.Charakterystyczną cechą postaci Jana Stanisławskiego była znaczna tusza,z czym wiązało się wiele anegdot dotyczących tego artysty.Opowiadano np.że pewnego razu,gdy malarz podczas pobytu w Zakopanem wybierał się do Kuźnic,przewożący go małą furką góral miał powiedzieć:Czy ja was,panie,aby na jeden raz całego zabiorę?Z figurą Stanisławskiego dziwnie kontrastowały niewielkie rozmiarami obrazy,które malował.Sprzeczność tę tak oto wyjaśnił sam Tadeusz Boy-Żeleński:Podobno tusza jego była przyczyną ich maleńkości:przy większym obrazie zanadto go męczył konieczny ruch ciągłego zbliżania się i oddalania.Ożenił się w wieku 39 lat,zmarł w pełni sił twórczych siedem lat później.W listopadzie w roku jego śmierci w Pałacu Sztuki otwarto dwie wystawy,jedną prezentującą 154 obrazy olejne,a także rysunki i pastele,oraz drugą,zawierającą dzieła jego wybitnych uczniów.Stanisławski został pochowany z honorami na Cmentarzu Rakowickim, w kwaterze XVI.Na krótko przed śmiercią w 1909 r.wdowa po artyście przekazała Muzeum Narodowemu w Krakowie jego 100 najbardziej wartościowych obrazów oraz szkicownik.Wykształcił ponad 60 uczniów.Byli wśród nich m.in.Stanisław Kamocki(1875-1944),Stanisław Czajkowski(1878-1954),Józef Czajkowski(1872-1947),Stefan Filipkiewicz(1879-1944),Henryk Szczygliński(1891-1944),Jan Bukowski(1873- 1943),Alfons Karpiński(1875-1961),Ludwik Konarzewski(1885-1954),Tadeusz Makowski(1882-1932).
Charakterystyka twórczości
Stanisławski malował wyłącznie pejzaże niewielkiego formatu.Charakterystyczne w jego twórczości jest traktowanie przedmiotu obrazu jako czegoś otwartego,a samego dzieła jako fragmentu większej całości.Często zostawała ona podporządkowywana jednemu motywowi.Na swoich obrazach nie umieszczał postaci ludzi czy zwierząt.Skupiał się na roślinach,obłokach,pogodzie.Zwracał uwagę na szczegóły.Dla dojrzałej fazy twórczości charakterystyczna jest syntetyzacja form.Posługiwał się szeroką plamą barwną,studiował zmiany światła i koloru o różnych porach dnia i roku,dążył do uchwycenia rytmu i nastroju przyrody.
Wybrane dzieła
Muzeum Narodowe w Warszawie:
- Barbakan(1903 r.)olej na tekturze,57×40 cm
- Biało cerkiew na Ukrainie(1890 r.)olej na tekturze,15×22 cm
- Bodiaki pod słońce(przed 1895 r.)olej na płótnie,40,5×30 cm
- Cerkiew Michajłowska w Kijowie(1903 r.)olejna tekturze,10×20 cm
- Obłok(1903 r.)olej na tekturze,22,5×16 cm
- Noc(Chata przy księżycu)(ok.1903 r.)olej na tekturze,15,5×20,5 cm
- Ogród wiejski(ok.1903 r.)olej na tekturze,24×32,5 cm
- Pustowarnia na Ukrainie(ok.1902 r.)olej na tekturze,24,5×33 cm
Muzeum Narodowe w Krakowie:
- Bazylika San Marco w Wenecji(1904 r.)olej na tekturze,16×22,5 cm
- Białe floksy(1905 r.)olej na tekturze,12×21,5 cm
- Bodiak(1885 r.)olej na tekturze,25,5×22,2 cm
- Bodiaki(1885 r.)olej na płótnie,33×28 cm
- Brama wśród drzew(1906 r.)olej na tekturze,15,7×22,5 cm
- Dniepr niebieski(Mielizny)(1904 r.)olej na tekturze,23,8×32 cm
- Dniepr szafirowy(1904 r.)olej na tekturze,16×24 cm
- Dziewanna(1887 r.)olej na desce,21×12,5 cm
- Dziki bez(ok.1885 r.)olej na desce,24×32 cm
- Dzwonnica cerkwi Sofijskiej(ok.1903 r.)olej na tekturze,19×22 cm
- Forteca w Weronie(1902 r.)olej na tekturze,22×16 cm
- Katedra w Sienie(1903 r.)olej na tekturze,22,2×17,5 cm
- Kościół Mariacki w Krakowie(ok.1940 r.)olej na desce,22,3×16 cm
- Kwitnące jabłonie(1903 r.)olej na tekturze,16,5×22,5 cm
- Malwy polska jesień(1900 r.)olej na tekturze,32×22 cm
- Malwy(1905 r.)pastel na tekturze,56×42 cm
- Obłok nad Dnieprem(1903 r.)olej na tekturze,24×32,3 cm
- Ogród w Pustowarni(1903 r.)olej na płótnie, 49×81 cm
- Pejzaż z wiatrakami(1905 r.)olej na tekturze,23,9×32,5 cm
- Perugia o zmroku(1904 r.)olej na tekturze,15,5×22,5 cm
- Planty krakowskie(ok.1905 r.)olej na tekturze,16×22,3 cm
- Rododendrony(1905 r.)olej na tekturze,16,2×22,5 cm
- Sad(Krajobraz jesienny)(ok.1895 r.)olej na tekturze,15,9×21,8 cm
- Słoneczniki(Sieniawa)(1903 r.)olej na tekturze,32×23 cm
- Sobór Michajłowski w Kijowie(ok.1898 r.)olej na tekturze,23,5×32,5 cm
- Stary mur(1884 r.)olej na desce,24×32,5 cm
- Step(1900 r.)olej na tekturze,23,8×32,4 cm
- Stodoły w Pustowarni(1898 r.)olej na tekturze,24×32,5 cm
- Tęcza(1902 r.)olej na tekturze,16×21,6 cm
- Topole nad wodą(1900 r.)olej na płótnie,145×80,5 cm
- Ule na Ukrainie(1895 r.)olej na płótnie,19×29 cm
- Wieczór(1905 r.)olej na płótnie,54,5×100,5 cm
- Zmrok(1900 r.)olej na płótnie,35×60 cm
Jerzy Zagórski
Ur.13 grudnia 1907 w Kijowie,zm.5 sierpnia 1984 w Warszawie polski poeta,eseista i tłumacz,współtworzył grupę"Żagary".Absolwent Gimnazjum im.Jana Zamoyskiego w Warszawie(1927 r.)Ukończył prawo.Po wojnie był attaché kulturalnym ambasady polskiej w Paryżu.Współpracował z czasopismami Pion i Kultura Jutra.Od 1957 r.mieszkał w Warszawie.W jego poezji przedwojennej,bliskiej Awangardzie,dominuje katastrofizm,natomiast w późniejszej klasycyzm.Mąż Maryny Zagórskiej(1906-1996),tłumaczki literatury pięknej.Wraz z nią odznaczony w 1979 r.medalem"Sprawiedliwy wśród Narodów Świata".Przetłumaczył m.in.Maskaradę Lermontowa i gruziński poemat Rycerz w tygrysiej skórze.
Zbiory wierszy i inne
Zagórski w piosenkach
Zbiory wierszy i inne
- 1933 r.Ostrze mostu
- 1934 r.Przyjście wroga(poemat)
- 1937 r.Wyprawy
- 1947 r.Wieczór w Wieliszewie
- 1947 r.Indie w środku Europy
- 1954 r.Męska pieśń
- 1956 r.Czas Lota
- 1957 r.Olimp i ziemia
- 1959 r.Krawędź
- 1961 r.Bajka pienińska
- 1963 r.Oto nurt
- 1963 r.Biały bez.Wiersze dla żony
- 1964 r.Pancerni(poemat)
- 1967 r.Królestwo ryb
- 1969 r.Rykoszetem
- 1970 r.Tam,gdzie diabeł pisze listy
- 1975 r.Komputerie i dylematy
Zagórski w piosenkach
- 1995 r.Grzegorz Turnau"To tu,to tam"
Władysław Findysz
Ur.13 grudnia 1907 w Krościenku Niżnym,zm.21 sierpnia 1964 w Nowym Żmigrodzie polski duchowny katolicki,w czasach PRL-u więziony za działalność religijną,pierwszy wyniesiony na ołtarze męczennik komunizmu z terenu Polski,męczennik chrześcijański i błogosławiony Kościoła rzymskokatolickiego.
Biografia
Ukończył gimnazjum im.M.Kopernika w Krośnie,a po maturze w roku 1927 wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu.Święcenia kapłańskie przyjął 19 czerwca 1932 roku,wraz m.in z seminaryjnym kolegą rocznikowym,a obecnym Sługą Bożym ks.Stanisławem Kołodziejem.Od 1939-1940 pracował jako administrator parafialny w Strzyżowskiej Farze.Jako wikariusz pracował na Podkarpaciu m.in.w jasielskiej Farze w latach 1940-1941,a od 1941 roku był proboszczem parafii pw.Św.Apostołów Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie koło Jasła(wtedy w diecezji przemyskiej).W czasie drugiej wojny światowej zajmował się organizowaniem pomocy materialnej dla biednych oraz wspierał osoby na robotach przymusowych w Niemczech.W roku 1944 został przymusowo wysiedlony ze Żmigrodu.Po powrocie w styczniu 1945 roku,rozpoczął organizowanie pomocy charytatywnej i do odbudowy miasteczka.Jego działalność uchroniła wiele rodzin łemkowskich przed wysiedleniem w czasie Akcji"Wisła".Po wojnie był inwigilowany przez UB,był więźniem Zamku w Rzeszowie i prześladowany przez władze komunistyczne.W okresie po II Soborze watykańskim rozpoczął intensywną działalność duszpasterską.W roku 1963 został za to aresztowany i skazany w pokazowym procesie na 2 i pół roku więzienia.Karę odbywał na Zamku w Rzeszowie,a potem w więzieniu przy ul.Montelupich w Krakowie.Mimo działań na rzecz jego uwolnienia i pogarszającego się stanu zdrowia,został zwolniony skrajnie wyczerpany dopiero 29 lutego 1964 roku.Po jego śmierci został uznany przez wiernych i Kościół katolicki za męczennika za wiarę,ofiarę władzy komunistycznej.
Relikwie
Sarkofag z relikwiami znajduje się w kościele św.Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie będącym od 2011 r.sanktuarium bł.Władysława.
Proces beatyfikacyjny
27 czerwca 2000 roku rozpoczął się proces beatyfikacyjny Władysława Findysza.Papież Benedykt XVI zaliczył go w poczet błogosławionych,a zostało to uroczyście ogłoszone 19 czerwca 2005 przez prymasa Polski Józefa Glempa w Warszawie na zakończenie Krajowego Kongresu eucharystycznego.
Dzień obchodów
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 23 sierpnia.
Patron
Bł.Władysław Findysz jest patronem Podkarpackiej Szkoły Wyższej w Jaśle oraz szkoły podstawowej i gimnazjum w Nowym Żmigrodzie,gdzie był proboszczem.
Biografia
Ukończył gimnazjum im.M.Kopernika w Krośnie,a po maturze w roku 1927 wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu.Święcenia kapłańskie przyjął 19 czerwca 1932 roku,wraz m.in z seminaryjnym kolegą rocznikowym,a obecnym Sługą Bożym ks.Stanisławem Kołodziejem.Od 1939-1940 pracował jako administrator parafialny w Strzyżowskiej Farze.Jako wikariusz pracował na Podkarpaciu m.in.w jasielskiej Farze w latach 1940-1941,a od 1941 roku był proboszczem parafii pw.Św.Apostołów Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie koło Jasła(wtedy w diecezji przemyskiej).W czasie drugiej wojny światowej zajmował się organizowaniem pomocy materialnej dla biednych oraz wspierał osoby na robotach przymusowych w Niemczech.W roku 1944 został przymusowo wysiedlony ze Żmigrodu.Po powrocie w styczniu 1945 roku,rozpoczął organizowanie pomocy charytatywnej i do odbudowy miasteczka.Jego działalność uchroniła wiele rodzin łemkowskich przed wysiedleniem w czasie Akcji"Wisła".Po wojnie był inwigilowany przez UB,był więźniem Zamku w Rzeszowie i prześladowany przez władze komunistyczne.W okresie po II Soborze watykańskim rozpoczął intensywną działalność duszpasterską.W roku 1963 został za to aresztowany i skazany w pokazowym procesie na 2 i pół roku więzienia.Karę odbywał na Zamku w Rzeszowie,a potem w więzieniu przy ul.Montelupich w Krakowie.Mimo działań na rzecz jego uwolnienia i pogarszającego się stanu zdrowia,został zwolniony skrajnie wyczerpany dopiero 29 lutego 1964 roku.Po jego śmierci został uznany przez wiernych i Kościół katolicki za męczennika za wiarę,ofiarę władzy komunistycznej.
Relikwie
Sarkofag z relikwiami znajduje się w kościele św.Piotra i Pawła w Nowym Żmigrodzie będącym od 2011 r.sanktuarium bł.Władysława.
Proces beatyfikacyjny
27 czerwca 2000 roku rozpoczął się proces beatyfikacyjny Władysława Findysza.Papież Benedykt XVI zaliczył go w poczet błogosławionych,a zostało to uroczyście ogłoszone 19 czerwca 2005 przez prymasa Polski Józefa Glempa w Warszawie na zakończenie Krajowego Kongresu eucharystycznego.
Dzień obchodów
Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 23 sierpnia.
Patron
Bł.Władysław Findysz jest patronem Podkarpackiej Szkoły Wyższej w Jaśle oraz szkoły podstawowej i gimnazjum w Nowym Żmigrodzie,gdzie był proboszczem.
Zbigniew Korosadowicz
Ur.12 grudnia 1907 w Krakowie,zm.2 czerwca 1983 w Zakopanem geograf,taternik,naczelnik TOPR.Ukończył studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim.Po studiach osiedlił się w Zakopanem i pracował jako nauczyciel w gimnazjum(1934–1939).Przed wojną należał do czołówki polskich taterników.
Do jego ważniejszych pierwszych wejść zaliczają się:
Wspinał się także poza Tatrami między innymi w Alpach i w Atlasie.W 1936 r.został członkiem TOPR,w 1940 r.na polecenie niemieckich władz zorganizował i jako kierownik prowadził TOPR pod nazwą Tatra-Bergwacht.Również po wojnie przez krótki czas był kierownikiem TOPR.W sumie poprowadził 68 wypraw ratunkowych.Do historii polskiego ratownictwa górskiego przeszła wyprawa ratunkowa po rannych partyzantów w Dolinie Zuberskiej w lutym 1945 r.którą kierował Korosadowicz.Akcja była niebezpieczna,gdyż Niemcy kontrolowali jeszcze wtedy tę część Tatr(m.in.ufortyfikowali polanę Zwierówka oraz rozlokowali w terenie gniazda karabinów maszynowych).Ta dramatyczna wyprawa,zakończona sukcesem,była później wielokrotnie nagłaśniana.Poświęcono jej polskie filmy"Błękitny krzyż"(1955 r.)w reżyserii Andrzeja Munka i "Na ratunek"(reż.Krzysztof Pol)oraz czechosłowacki"Biela tma".Zmarł w 1983 r.podczas wycieczki w Tatry.Pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.Jego młodszym bratem był Janusz wieloletni działacz PTTK.
Do jego ważniejszych pierwszych wejść zaliczają się:
- środkowa część północnej ściany Żabiej Turni Mięguszowieckiej(1932 r.)
- południowo-wschodnia ściana Kołowego Szczytu(1931 r.)
- północno-wschodnia grzęda Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego(1935 r.)
- wschodnia ściana Łomnicy(1935 r.)
- północna ściana Małego Młynarza(1935 r.)
- północna ściana Jaworowego Szczytu(zima 1933 r.)
- północna ściana Małego Kieżmarskiego Szczytu(zima 1933 r.)
- północna ściana Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego(zima 1936 r.)
Wspinał się także poza Tatrami między innymi w Alpach i w Atlasie.W 1936 r.został członkiem TOPR,w 1940 r.na polecenie niemieckich władz zorganizował i jako kierownik prowadził TOPR pod nazwą Tatra-Bergwacht.Również po wojnie przez krótki czas był kierownikiem TOPR.W sumie poprowadził 68 wypraw ratunkowych.Do historii polskiego ratownictwa górskiego przeszła wyprawa ratunkowa po rannych partyzantów w Dolinie Zuberskiej w lutym 1945 r.którą kierował Korosadowicz.Akcja była niebezpieczna,gdyż Niemcy kontrolowali jeszcze wtedy tę część Tatr(m.in.ufortyfikowali polanę Zwierówka oraz rozlokowali w terenie gniazda karabinów maszynowych).Ta dramatyczna wyprawa,zakończona sukcesem,była później wielokrotnie nagłaśniana.Poświęcono jej polskie filmy"Błękitny krzyż"(1955 r.)w reżyserii Andrzeja Munka i "Na ratunek"(reż.Krzysztof Pol)oraz czechosłowacki"Biela tma".Zmarł w 1983 r.podczas wycieczki w Tatry.Pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.Jego młodszym bratem był Janusz wieloletni działacz PTTK.
Subskrybuj:
Posty (Atom)